|

لیبرمن، بچه‌ای دیوانه یا سیاست‌مداری عاقل

هادی آذری: در یک سال گذشته، «آویگدور لیبرمن»، بدون‌تردید خطرناک‌ترین و سرسخت‌ترین منتقد و دشمن «بنیامین نتانیاهو»، نخست‌وزیر اسرائیل بوده است؛ درواقع، لیبرمن پس از آنکه در ماه می ‌2015 تصمیم گرفت به کابینه چهارم نتانیاهو ملحق نشود، شمشیر را از رو برای نتانیاهو بست؛ تا حدی که در 28 مارس در اظهارنظری جنجالی، نتانیاهو را «دروغ‌گو و شیاد» خواند. لیبرمن پیش‌تر نیز بارها با انگشت‌گذاشتن بر بزدلی نتانیاهو، او را به اینکه تهدیدی علیه امنیت ملی اسرائیل است، متهم کرده بود. «شبیه‌ترین چیزی که به گلوله تاکنون از کنار گوش (لیبرمن) گذشته، توپ تنیس بوده است. مردی که هیچ‌گاه در زندگی‌‌اش سربازان را در میدان نبرد فرماندهی نکرده، هرگز یک تصمیم جنگی نگرفته و هرگز در یک جلسه کابینه از ابتدا تا به انتها حضور نداشته است، صلاحیت اظهارنظر نظامی ندارد». اینها را یکی از معاونان نخست‌وزیر در توصیف لیبرمن به زبان آورد. حال نتانیاهو، پس از عزل «موشه یعلون»، همین فردی که به قول نزدیکا‌نش صلاحیت اظهارنظر سیاسی را ندارد، به‌عنوان وزیر دفاع منصوب کرد؛ فردی که از قضا ریاست حزب «اسرائیل بیتنا» (اسرائیل خانه ما) را نیز برعهده دارد. این سطح از دیوانگی سیستماتیک و نادر فعلی که بر حاکمیت اسرائیل سایه افکنده، در ایجاد هرج‌ومرج در سپهر سیاسی و بین‌المللی، بی‌هدف‌بودن سیاست اسرائیل را برجسته کرده است: مذاکرات طولانی و مخفیانه نتانیاهو با «ایزاک هرتزوگ»، رهبر اردوگاه صهیونیستی برای متقاعدکردن حزب متبوع هرتزوگ برای پیوستن به دولت، مدتی است که متوقف شده است. از دیگر سو، برنامه‌های دیپلماتیک بلندپروازانه با چهره‌های بین‌المللی، ازجمله «عبدالفتاح السیسی»، رئیس‌جمهور مصر و «تونی بلر»، نخست‌وزیر پیشین بریتانیا نیز مسکوت مانده است. از نظر نزدیکان سیسی، اضافه‌شدن لیبرمن به ائتلاف نتانیاهو یک اقدام خائنانه محسوب می‌شود. یک دیپلمات غربی در گفت‌وگو با «ال‌مانتیور» گفته است که سیسی اعتبار و آبروی خود را بر سر پیوستن اردوگاه صهیونیستی به ائتلاف گرو گذاشته است. درواقع سیسی به امید پیوستن هرتزوگ به دولت و تسهیل برگزاری کنفرانسی در پاریس، حاضر به علنی‌شدن روابطش با نتانیاهو شده بود. آنچه در عوض عاید سیسی شده، انتصاب لیبرمن در پست وزارت دفاع اسرائیل است. به همه اینها باید کنارگذاشته‌شدن یک وزیر دفاع محبوب و باتجربه به اسم یعلون را نیز اضافه کرد. دراین‌میان، ارتش و رده‌های بالایی وزارت دفاع اسرائیل (IDF) دچار نوعی هراس شده‌اند. لیبرمن پیش‌تر گفته بود که اگر وزیر دفاع شود، به «اسماعیل هنیه»، رهبر حماس در غزه، 48 ساعت فرصت می‌دهد تا علاوه بر اجساد دو سرباز اسرائیلی که در عملیاتی در سال 2014 در غزه کشته شدند، دو شهروند اسرائیلی را که در اسارت حماس به‌سر می‌برند، به اسرائیل بازگرداند؛ در غیراین‌صورت کشته خواهد شد. البته این اولین‌باری نیست که لیبرمن برای حماس خط‌ونشان می‌کشد. لیبرمن پیش‌تر نیز بارها خواستار فتح غزه و یکسره‌کردن کار حماس شده بود؛ ولی حالا او کلید وزارتخانه‌ای را در دست دارد که می‌تواند این نظریه را به واقعیت بدل کند. البته فقط مسائل عملیاتی نیست که مقامات اسرائیلی را نگران کرده است. مسائل ایدئولوژیکی و قومیتی نیز در کار است که آنها و لیبرمن را در دو سوی یک میدان مین قرار می‌دهد. آن سرباز اسرائیلی که در 24 مارس در منطقه «هبرون»، با گلوله، یک فلسطینی مجروح را از پای درآورد، نماد این تفاوت در رویکردهاست: ارتش این سرباز را برای محاکمه بازداشت کرد؛ اما لیبرمن برای حمایت از این سرباز و رفتار او، دائم در جلسات دادگاه او حاضر می‌شود. این در حالی است که یعلون از واکنش وزارت دفاع در قبال رفتار غیرانسانی این سرباز حمایت می‌کند. اینکه سرنوشت این سرباز چه تأثیری بر این روابط حساس در بالاترین رده‌های ارتش و همچنین عملکرد ارتش خواهد گذاشت، سؤالی است که جواب آن در دستان لیبرمن و «گادی آیزنکوت»، فرمانده نیروهای مسلح وزارت دفاع، قرار دارد. به نظر بسیاری، آیزنکوت تنها فردی است که می‌تواند از ارزش‌ها و معیارهای اخلاقی ارتش دفاع کند. بااین‌حال، افرادی که لیبرمن را از نزدیک می‌شناسند، خوب می‌دانند که بخش زیادی از هراس روی‌کارآمدن لیبرمن بی‌دلیل است. لیبرمن نه احمق است، نه دیوانه. او خوب بلد است در میان نخاله‌های ارشد سیاسی و دیپلماتیک اسرائیل، نقش یک آدم بالغ و مسئول را ایفا کند. در دورانی که نتانیاهو عمارت روابط تل‌آویو- واشنگتن را به ویرانه‌ای بدل کرده بود، این لیبرمن بود که با دفاع از «جان کری»، وزیر خارجه آمریکا، رویکردی عمل‌گرایانه را در ترمیم روابط اسرائیل و آمریکا در پیش گرفت. در همان دوران، لیبرمن برای جمع‌نشدن قدرت در دستان نتانیاهو کوشش زیادی کرد؛ اما به تحریک نتانیاهو، تحقیقاتی جنایی علیه رده‌های بالای حزب متبوع او آغاز شد و لیبرمن مجبور شد برای حفظ بقای سیاسی خود به راست گردش کند. امروز او باید تصمیم بگیرد که می‌خواهد نقش همان آدم بالغ را بازی کند یا بچه‌ای بد باشد که قصد دارد خاورمیانه را به آتش بکشد. تجربه نشان می‌دهد که او راهی میانه را برمی‌گزیند. او می‌داند که شانس دوباره‌ای برای بدل‌شدن به مرد شماره دو اسرائیل نخواهد داشت. لیبرمن باید تصویر خوبی از خود به جا بگذارد و این آخرین فرصت اوست. زمانی لیبرمن ایده رویکرد منطقه‌ای به صلح را مطرح کرد؛ ایده‌ای که تا همین اواخر نیز در بطن مذاکرات نتانیاهو-هرتزوگ پیش از متوقف‌شدن آن، قرار داشت. لیبرمن که در چند روز آینده افسار هدایت وزارت دفاع اسرائیل را در دست خواهد گرفت، خوب می‌داند که برای اولین و آخرین بار در زندگی‌اش سقفی شیشه‌ای بر فراز سر خود می‌بیند. او می‌تواند سقف را بشکند و بالاتر برود یا اینکه به جای سقف، جمجمه خود را متلاشی کند. انتخاب با اوست. منبع: ال‌مانیتور

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.