سویههای یک رویداد شادیآور
امانالله قراییمقدم
شادی پس از برد تاریخی تیم لسترسیتی در خوزستان، شادی برد تیم استقلال خوزستان و حتی شادی انتخاب یک فیلم از ایران در جشنواره کن و پیروزی این فیلم بر رقیبانش همه و همه شادیهای مردمی و متفاوتی هستند که فراتر از یک پیروزی منطقهای، گروهی و حتی هوادارانه میتوان به آن نگاه کرد. یادمان نرود که فوتبال همواره یکی از موضوعاتی است که افراد را به شادی و هیجان وامیدارد و احساسات آنها را دچار غلیان میکند. بهویژه که ورزشها و ازجمله فوتبال، برای تمام افراد یک جامعه، از هر طبقه اجتماعی و از هر قشری، قابلفهم و درک است. به همین دلیل است که رسانهها نیز بخش زیادی از زمان و بودجه خود را صرف پوشش اخبار مربوط به ورزش میکنند. درباره فوتبال حتی میتوان گفت با نوعی پروپاگاندای رسانهای مواجه هستیم. به همین دلیل فوتبال از قدرت بیشتری در تحتتأثیر قراردادن افراد برخوردار است. در جامعهشناسی از انواع مختلف دور هم جمع شدن افراد یاد میشود. افراد جامعه میتوانند به یکی از اشکال جماعت، توده، انبوه خلق و... دور هم جمع شوند. مخاطبان فوتبال را میتوان یک جماعت دانست، همان طور که مخاطبان سینما را می توان، یک گروه خاص به حساب آورد. این جماعت ویژگیهای متفاوتی دارند مثل زودگذر و موقتیبودن، احساسی عملکردن و نادیدهگرفتن تعقل و ادراک، ریسکپذیربودن و نترسی و سیالبودن. این جماعت همچنین میتواند مجاور یا نامجاور باشد. مخاطبان فوتبال وقتی در یک استادیوم دور هم جمع شدهاند، جماعت مجاور هستند و وقتی مثل اتفاق لسترسیتی از همهجای شهر دور هم جمع میشوند، جماعت نامجاور هستند. ویژگی دیگر این جماعت مجذوببودن آن در یک موضوع مثل فوتبال است. اما ویژگیهایی که برای جماعت نامجاور مجذوب نام برده شد، ویژگیهایی است که در صورت هدایتنشدن ممکن است خطرناک شود. افراد وقتی در جماعت قرار میگیرند ترس خود از هنجارشکنی را از دست میدهند به این معنا که اگر یک فرد بهصورت جداگانه از شکستن شیشه یک مغازه میترسد، همین فرد اگر در جماعت قرار گیرد، میتواند این کار را بدونترس انجام دهد و چون احساسی عمل میکند، توجهی به تبعات کارش هم ندارد. درباره همین جماعتی که پس از پیروزی تیم لسترسیتی شکل گرفت، شاهد حادثهای مثل ورود بدون اجازه و هیجانی جماعت به منزل یکی از بازیکنان تیم لسترسیتی بودیم. اما درعینحال نمیتوان از شرایطی نام برد که بتوان در آن مانع از شکلگیری جماعتهای نامجاور مجذوب شد. اگر جلو این جماعتها را در فضای واقعی بگیریم، آنها تبدیل به جماعتهای نامجاور مجذوب در قالب رسانههای مجازی و شبکههای اجتماعی میشوند و آنچه اتفاق میافتد همان چیزی است که در حمله به صفحات شخصی بازیگران و بازیکنان ورزشی شاهدش هستیم. تنها راه هدایت این جماعتها استفاده از رهبرانی است که این جماعتها به حرف آنها گوش میدهند. استقبال بینظیر مردم از بازگشتگان سینمای ایران از جشنواره کن، هم یکی دیگر از موقعیت های مشابهی است که ما در کشور با آن سر و کار داریم؛ شادی پیروزی ایران در جشنواره کن، مردم زیادی را پنجشنبه شب به فرودگاه تهران کشاند تا رو در رو از فرهادی و یارانش تشکر کنند و این هیجانیست که با مدیرت درست می تواند شادی پیروزی را مداوم کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.