رهبرانی در صف
همین 10 ماه پیش و پس از اعلام جانشینی ملااختر در مقام رهبر طالبان که با مشاجرات فراوانی همراه بود، کمترکسی فکر میکرد سراجالدین حقانی، فرمانده عملیاتی گروه حقانی و ملامحمد یعقوب، فرزند ملاعمر، به اینزودیها مجالی دیگر برای تصاحب قدرت بیابند. با این حال، فرشته مرگ کار خود را کرد و باری دیگر رأس قدرت طالبان را خالی از سکنه کرد. اما گویا اینبار نیز شانس یار این دو نبود تا به رؤیای دیرین خود در رهبری یکی از پرسابقهترین گروههای تروریستی افغانستان دست یابند. البته در این میان عنوان معاونت رهبری طالبان میتواند همچون چند سال گذشته مرهمی بر درد ناکامی باشد. سراجالدین حقانی، فرزند حدودا 43ساله جلالالدین، رهبر شبکه حقانی در حالی همچون گذشته باید به مقام معاون رهبری کفایت کند که مدتهاست به دلیل بیماربودن پدر یا مرگ احتمالی او، قدرت مطلقه این شبکه خوفناک تروریستی را عملا از آنِ خود کرده است؛ شبکهای مرتبط با گروه القاعده که از سوی فرماندهان ارتش آمریکا به عنوان خطرناکترین دشمن در میدان نبرد توصیف شده است. شبکه حقانی در مقام اولین گروهی که تاکتیک بمبگذاری انتحاری را به افغانستان معرفی کرد، مسئولیت بسیاری از حملات خونین را در طول جنگ طولانیمدت این کشور برعهده داشته که ازجمله آنها میتوان به بمبگذاری سال 2009 در یک مقر سیا در شرق افغانستان اشاره کرد که در آن هفت پرسنل اطلاعاتی آمریکایی کشته شدند. وزارت امور خارجه آمریکا نیز که نام سراجالدین حقانی را به دلیل حمله سال 2008 به هتل سرنا کابل و کشتهشدن شش نفر ازجمله یک شهروند آمریکایی، در فهرست تروریستهای جهانی قرار داده، به ازای هرگونه اطلاعاتی که به بازداشت یا مرگ او منتهی شود، پاداش نقدی 10 میلیوندلاری تعیین کرده است. به اینها اضافه کنید بمبگذاری سال 2008 در مدرسهای در کابل و طرح ناموفق ترور حامد کرزی، رئیسجمهور وقت افغانستان، در همان سال را تا دریابید چرا حضور سراجالدین در ارکان قدرت طالبان، چشمانداز موفقیت در مذاکرات صلح را تا به این حد کمرنگ میکند؛ چنانکه اخباری مبنی بر انتصاب احتمالی او به مقام رهبری طالبان در روزهای گذشته مقامات روس و آمریکایی را بر آن داشت تا یکصدا نگرانی خود را از این بدترین سناریو که میتواند روند مذاکرات صلح با کابل را بهکلی مختل کند، اعلام کنند. گفته میشود سراجالدین که تحصیلات خود را در پاکستان تمام کرده و ارتباط بینظیری با سازمان اطلاعات ارتش پاکستان دارد، بهمراتب تندروتر از پدرش است که در جریان جنگ اول افغانستان علیه شوروی جنگید و روابط تنگاتنگی با مقامات آمریکایی برقرار کرد. حسین حقانی، سفیر سابق پاکستان در آمریکا، سراجالدین حقانی را آمیزهای از مشخصات تونی سوپرانو و چهگوارا توصیف کرده که مایل است با مشارکت در فعالیتهای مجرمانه مانند قاچاق مواد مخدر، آدمربایی و باجخواهی، منابع مالی لازم را برای عملیات نظامی خود که در حقیقت چیزی بیش از هدایت یک شبکه تبهکاری نیست، تأمین کند. در این میان، ملامحمد یعقوب نیز که نام پدرش همچنان تنها فصل مشترک تقریبا همه گروههای منشعبشده از طالبان است، باید همچنان در مقام معاونت به انتظار بنشیند تا بلکه روزی بر جایگاه پدرش تکیه زند. پسر 27ساله ملاعمر که تحصیلات خود را در مدرسه کراچی پاکستان به پایان رسانده، ماه گذشته میلادی از سوی ملااختر به عنوان رئیس کمیسیون نظامی طالبان در 15 ولایت افغانستان انتخاب شده بود؛ انتصابی که اگرچه با وساطت رهبران دینی طالبان صورت گرفته بود، اما از منظر بسیاری از کارشناسان، نشان از همبستگی بیشتر صفوف نظامی طالبان و پایان اختلافها درباره رهبر تازه منصوبشده این گروه داشت. با همه این اوصاف و در شرایطی که جایگاه تثبیتشده ملااختر فقط چند ماه به او وفا کرد، باید به انتظار نشست و دید انتصاب ملاهیبتالله آخوندزاده به رهبری طالبان، چه واکنشی از سوی خانواده ملاعمر و شبکه حقانی به همراه خواهد داشت؛ واکنشهایی که حتی اگر به سیاق گذشته، در سایه منافع راهبردی دو گروه پنهان شوند، بدون شک پس از آنکه ملااختر نیز شکار فرشته مرگ شود، به صحنه نهایی نبرد بین اصحاب تروریستی افغانستان بدل خواهد شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.