ترکیه به دنبال تقویت روابط با ایران
بنعالی ییلدریم، نخستوزیر جدید ترکیه که در پی استعفای احمد داووداوغلو روی کار آمده است و روز یکشنبه کابینه خود را معرفی کرده است، از قصد کابینهاش برای همکاری اقتصادی با ایران در بخشهای مختلف گفت و تصریح کرد: «دولت ترکیه تلاش خواهد کرد تا روابط را با ایران در حوزه تجارت، انرژی، حملونقل و گردشگری افزایش دهد». او در صحبتهایش به مشکلات ترکیه در منطقه اشاره کرد و گفت: «مناقشات در منطقه ما، در اتحادیه اروپا، قبرس و قفقاز باعث افزایش اهمیت کشورمان در منطقه شده است... باید تعداد دوستانمان را زیاد کنیم و از دشمنانمان بکاهیم». ییلدیریم درهمینراستا به افزایش همکاریها با ایران اشاره و بر ترمیم روابط کشورش با روسیه تأکید کرد. با توجه به اینکه موضوع سوریه خصوصا ادامه ریاستجمهوری اسد در این کشور یکی از اصلیترین موارد اختلافی ایران و ترکیه است و مقامات ایران و روسیه در دیدارهای اخیر خود برای حلوفصل این بحران منطقهای تلاشهایی کردهاند، به نظر میرسد تغییر رویکرد ترکها علاوه بر مفیدبودن در روابط دوجانبه ایران و ترکیه، در ساماندادن به اوضاع منطقه نیز مؤثر باشد. این موضعگیری از سوی نخستوزیر جدید ترکیه در حالی است که دیپلماسی ایران نیز همواره بر تعامل با همسایگان تأکید داشته است. اگرچه ایران و ترکیه در حوزههای مختلف ازجمله موضوع سوریه اختلافاتی دارند اما ظرفیتهای مشترک برای همکاری مانع از آن نمیشود که طرفین برای گرمترشدن روابط نکوشند. ایران و ترکیه به عنوان دو بازیگر در منطقه میتوانند در راستای ایجاد صلح و ثبات گام بردارند و در شکلگیری موازنهای تازه نقشآفرینی کنند اما این مستلزم همان رویکردی است که اکنون بنعالی ییلدریم، نخستوزیر ترکیه درباره آن سخن میگوید؛ بنابراین باید منتظر ماند و دید که آیا ترکها در عمل نیز به همین شیوه پیش خواهند رفت یا خیر. ناگفته نماند که این رویکرد فقط به دلیل تغییر نخستوزیر در این کشور نیست و در سفر داووداوغلو به تهران - در اسفندماه گذشته - نیز نشانههایی از آن دیده میشد. او که در دوران نخستوزیری خود همان یک سفر را به ایران داشت در نشست خبری مشترک با اسحاق جهانگیری، معاون رئیسجمهوری کشورمان گفته بود: «ممکن است در برخی از موارد با ایران دیدگاههای متفاوتی داشته باشیم اما پیشینه تاریخی و جغرافیایی این همسایگی، جبرانکننده آن است». او تأکید کرد آنها دوستی خود را در شرایط سختی که ایران درگیر مسئله هستهای بود، به ما ثابت کردهاند و حالا از کاستهشدن فشارهای بینالمللی و رفع تحریمها خرسند هستند. معاوناول رئیسجمهور کشورمان نیز در همان دیدار گفته بود: «ممکن است در برخی مسائل منطقهای هم با ترکیه اختلافنظر داشته باشیم اما سعی میکنیم با مدیریت این اختلافها، مشکلات منطقه را حل کنیم». ارتقای همکاریهای اقتصادی روابط ایران و ترکیه فقط به مسائل سیاسی منطقهای محدود نیست و از نظر اقتصادی، بسیار حائز اهمیت است بهخصوص اینکه نخستوزیر جدید این کشور در اولین اظهارات خود درباره تقویت همکاریها به این بخش بهویژه حوزه تجارت، انرژی، حملونقل و گردشگری اشاره کرد. داووداوغلو نیز در سفر به تهران، ارتقای روابط اقتصادی و رسیدن به رقم 30 میلیارد دلار در مبادلات بازرگانی را هدف گرفته و بر سر قیمت گاز صادراتی ایران به ترکیه گفتوگو کرده بود. جغرافیای وسیع ایران، دولتمداری دیرینه، منابع متنوع خصوصا در بخش انرژی، توان هستهای، تأثیرگذاری ژئوپلیتیکی بر نقاط پیرامونی و... همواره سبب شده است که آنکارا به تهران به عنوان یک رقیب نگاه کند. بااینحال هر دو کشور میدانند که منافع مشترک آنها فقط در چارچوب همکاریهای بیشتر تأمین خواهد شد؛ بنابراین ضمن ادامه رقابتها و پافشاری بر مواضع سیاسی خود در راستای توسعه همکاریها بهویژه در بخش اقتصاد میکوشند. بدیهی است که یکی از مهمترین عواملی که باعث نزدیکی ایران و ترکیه میشود ارتباطات تجاری و ترانزیتی است. ایران بعد از روسیه دومین کشوری است که انرژی ترکیه را تأمین میکند و خط لوله گاز بین ایران و ترکیه از پراهمیتترین موارد تجاری بین دو کشور به حساب میآید. درعینحال شاهدیم که تجار و بخش خصوصی ترکیه در بخشهای مختلف بازار ایران حضور پررنگی دارند و درحالیکه بخش خصوصی ما چنین جایگاهی در بازار ترکیه ندارد، دلار بیشتری را نصیب خود میکنند. اکنون که نخستوزیر تازه ترکیه از ارتقای همکاریها در حوزه تجارت صحبت میکند باید امیدوار بود و انتظار داشت این کشور در پاسخ به ایران که آغوش بازار خود را برای کالاهای ترک باز کرده و با انعقاد تعرفه ترجیحی زمینه صادرات کالاهای واسطهای و سرمایهای ترکیه به ایران را فراهم کرده است، امکان حضور تجار و کالاهای ایرانی را در ترکیه فراهم کند. مروری بر روابط ایران و ترکیه در دهه اخیر نشان میهد نتیجه روابط دو کشور، بیش از ایران، منافع ترکها را تأمین کرده است؛ بنابراین ضروری است حالا که آنها نیز در عصر برجام با وجود اختلافنظرهایی در حوزه سیاست (مسائل سوریه و عراق) به دنبال تقویت روابط اقتصادی با ایران هستند، مقامات کشورمان ترتیبی اتخاذ کنند تا به منافع ما بیش از گذشته توجه شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.