|

بررسي تأثير نوع گزينش دانشجو بر كيفيت آموزش در گفت‌وگو با «سپهر اربابی»

خوب و بد رفع سد کنکور

گروه علم: براساس مصوبه 5/5/93 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، دانشگاه‌ها می‌توانند بدون کنکور یا آزمون ورودی، دانشجوی دوره فوق‌لیسانس بپذیرند. به همین مناسبت با جناب آقای دکتر «سپهر اربابی»، استاد دانشگاه صنعتی قم، گفت‌وگو کردیم و نظرش را درباره تأثیر این نوع گزینش دانشجو بر کیفیت آموزش جویا شدیم.

گفته می‌شود برخی از دانشگاه‌ها می‌توانند بدون برگزاری آزمون، در مقطع فوق‌لیسانس یا کارشناسی‌ارشد، دانشجو بپذیرند. به‌عنوان کسی که در دانشگاه تدریس می‌کنید و مستقیم با دانشجویان کارشناسی و کارشناسی‌ارشد ارتباط دارید، نظرتان چیست؟ پس از اینکه این موضوع مطرح شد، من با برخی از استادان دانشگاه، همکاران و حتی خود دانشجویان گفت‌وگو کردم ولی کسی نظر مساعدی درباره این طرح نداشت. مهم‌ترین دلیل عدم استقبال از چنین طرح‌هایی نیز این است که بسیاری بر این باورند اجرای چنین طرح‌هایی موجب افت کیفیت آموزش و پژوهش در دانشگاه می‌شود. بسیاری از همکاران من نیز بر این عقیده ‌هستند دانشگاه‌هایی که بدون آزمون و کنکور، دانشجوی فوق‌لیسانس می‌پذیرند، درنهایت خروجی یا فارغ‌التحصیل چندان باکیفیتی تحویل نمی‌دهند. در کشورهای دیگر ورود به دانشگاه آسان اما تحصیل در آن سخت است و مشکل بتوان فارغ‌التحصیل شد اما در ایران تاکنون برعکس بوده است یعنی افراد به‌سختی وارد دانشگاه می‌شدند اما پس از ورود به دانشگاه، کار آسان بود و دانشجویان به‌راحتی فارغ‌التحصیل می‌شدند اما گویا با توجه به وضعیت جدید و به‌ویژه پذیرش بدون آزمون یا کنکور، هم ورود آسان است و هم تحصیل. در کشورهای دیگر افراد پس از ورود به دانشگاه غربال می‌شوند اما چون در ایران، هرکسی که وارد دانشگاه شد، حتما فارغ‌التحصیل می‌شود، این روند خواهی، خواهی بر کیفیت آموزش تأثیر منفی می‌گذارد. برخی از این طرح دفاع می‌کنند و می‌گویند چون در این طرح شرط معدل وجود دارد، در دانشجویان دوره لیسانس این انگیزه را ایجاد می‌کند که بیشتر تلاش کنند ولی در عوض دغدغه کنکور را نداشته باشند. بله، ممکن است این طرح مزیت‌هایی هم داشته باشد البته به این شرط که دانشگاه‌های ما در تمام مراحل، از یک نظام تدریس و ارزشیابی درست و دقیق و کاملی برخوردار باشند، چنین طرحی می‌تواند پیامدهای خوبی هم داشته باشد اما از آنجا که شرط اول برقرار نیست، نمی‌توان نگاه چندان خوش‌بینانه‌ای نسبت به چنین طرح‌هایی داشت. در نظر داشته باشید طرح ورود به دانشگاه بدون آزمون یا کنکور در کنار طرح دوره آموزش‌محور یا بدون پایان‌نامه، در درازمدت ممکن است موجب افت کیفیت در دانشگاه‌ها شود. پیش از این، دوره فوق‌لیسانس پایان‌نامه داشت (که البته همین پایان‌نامه، با اما و اگرهای زیادی همراه بود)، اکنون که هم پایان‌نامه و هم آزمون ورودی حذف شده است، ممکن است پیامدهای نامطلوبی داشته باشد. چرا دانشگاه‌های ما به این طرح‌‌ها برای آموزش روی آورده‌اند؟ این موضوع دلایل بسیاری دارد اما من برای اختصار به سه دلیل مهم اشاره می‌کنم: 1- علم و دانشگاه در کشور ما پدیده وارداتی است، یعنی این‌گونه نبود که ما به دانشگاه نیاز داشته باشیم و مطابق با نیاز خود، به سراغ علم برویم بلکه ما به دلیل نیاز به مدرک، به سراغ علم و دانشگاه رفتیم. 2- جمعیت ما در دهه‌های گذشته به حالت انفجاری رشد کرد که آن افراد اکنون در سن جوانی هستند و نیازمند تحصیل و شغل و... در سال‌های گذشته ظرفیت زیادی در دانشگاه‌ها برای پاسخ‌گویی به این نیاز ایجاد شد اما اکنون بسیاری از این ظرفیت‌ها خالی مانده است و در نتیجه برای پرکردن این ظرفیت‌ها، برنامه‌های جدیدی اجرا می‌شود. 3- هم‌اکنون بازار کار ما، توانایی جذب این‌همه جوان را ندارد به‌ویژه که بسیاری از جوانان ما هم‌اکنون مدرک کارشناسی هم دارند ولی نمی‌توانند با چنین مدرکی، شغل مناسبی برای خود پیدا کنند. ممکن است یک لیسانس بی‌کار به این موضوع فکر کند که با ادامه تحصیل ممکن است موقعیت یا فرصت شغلی مناسبی برای او فراهم شود. ممکن است برخی استدلال کنند که بسیاری از کشورهای دیگر هم کنکور ورودی دانشگاه ندارند و طرح حذف کنکور یا آزمون ورودی دانشگاه، طرح خوبی است. بله در بسیاری از کشورهای دیگر، دانشگاه‌ها کنکور ورودی ندارند ولی در نظر داشته باشید که بسیاری از شرایط و وضعیت‌های ما با آن کشورها متفاوت است و نمی‌توان با وجود همه این تفاوت‌ها، فقط در یک موضوع خاص، از آنها الگو بگیریم بلکه به نظر من ما باید برنامه همه‌جانبه‌ای طراحی کنیم که متناسب با وضعیت فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و... ما باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.