|

دیدار آخر با پرویز کلانتری

از مردم ایران و هنرش نمایش حقارت نساخت

سحر آزاد : نقش خاک و کویر روی بوم‌ها مانده، اما دیگر خبری از نقاش آنها نیست. پرویز کلانتری پس از وداع با دوستان و خانواده‌اش در خانه هنرمندان در قطعه هنرمندان بهشت‌زهرا(س) آرام گرفت. پرویز کلانتری، نقاش، تصویرساز، روزنامه‌نگار و نویسنده که از آذر 93 بر اثر سکته مغزی در بستر بیماری بود، عصر جمعه، 31 اردیبهشت در اثر عوارض ناشی از سکته و کهولت سن درگذشت. مراسم تشییع پیکر این هنرمند که روزگاری گفته بود: «من نقاش مناظر خاک‌آلوده مملکتم هستم» ساعت 9 صبح دیروز، سوم خرداد از مقابل خانه هنرمندان برگزار شد. در این مراسم هنرمندانی مانند کامبیز درمبخش، رضا نامی، سیروس ابراهیم‌زاده، ایرج اسکندری، علی فرامرزی، جمال‌الدین اکرمی، حسین محجوبی، خسرو سینایی، حبیب‌ آیت‌اللهی، عباس مشهدی‌زاده، بهزاد شیشه‌گران، علی شیرازی، علی‌اکبر صادقی، عباس عظیمی، غلامحسین امیرخانی، محمدعلی بنی‌اسدی حضور داشتند. در ابتدای این مراسم محمد سریر، رئیس شورای‌عالی خانه هنرمندان گفت: «قطعا با پرویز کلانتری وداع نمی‌کنیم و سلامی دوباره می‌کنیم به آثارش و حضور بلندمدتی که او و پیروان مکتب هنری او خواهند داشت. فقدانش برای ما بسیار سنگین است. در این یک‌سال‌واندی که در کسالت و ناراحتی بود، ما هم همراه خانواده‌اش بسیار رنج کشیدیم و باعث تأسف است هنرمند بزرگی ما را ترک کرد».او با بیان اینکه توجه به مسائل فنی و حرفه‌ای آثار پرویز کلانتری برعهده دیگران است، افزود: «درباره شخص پرویز کلانتری همیشه می‌گفتند او که 80ساله است به اضافه هفت سال؛ چون در باطن انسانی باصفا، باصداقت و مهربان بود و در کنار این انسان یک کودک و نوجوان را هم در آثارش می‌بینیم».پس از آن ایرج پارسی‌نژاد، استاد دانشگاه توکیو به صورت مختصر درباره کلانتری چنین گفت: «پرویز کلانتری، پرویز کلانتری بود. درست بود، راست بود، صاف بود و پاک بود، آدم خوبی بود».مجید ملانوروزی، مدیر مرکز هنرهای تجسمی وزارت ارشاد هم سخنران دیگر مراسم بود: «هنرمندان نمی‌میرند، بلکه با کوچشان جاودانه می‌شوند. کلانتری در زیبایی‌شناسی نسل ما بسیار مؤثر بود و از کوچکی در کتاب‌ها و پیک‌ها با آثار او آشنا شدیم. شخصیت پاک او در آثارش وجود دارد و ما را به شفافیت هنر ناب ایرانی رهنمون می‌کند که از زلالی روان و ذوق او نشئت می‌گیرد».ناصر فکوهی، انسان‌شناس و استاد دانشگاه ضمن تشکر از خانواده پرویز کلانتری برای مراقبت از این هنرمند در یک‌سال‌ونیم گذشته گفت آشنایی آنها از مصاحبه‌ای آغاز شد که دو سال ادامه پیدا کرد. فکوهی با بیان اینکه هنرمند و هنر محصول جامعه‌ای است که آن را تولید کرده، درباره وضعیت هنر در زمانه کلانتری گفت: «جا دارد از خودمان سؤال کنیم با روند جامعه امروز ایران که خودنمایی، تبعیت از بازار و سلیقه عامه و صفات دیگری که به دلیل شأن این مجلس از گفتن‌ آنها خودداری می‌کنم، وجود دارد و به طرف اینکه هنر فقط برای بازار و سلیقه عمومی باشد، پیش می‌رود، آیا در 30، 40 سال آینده امثال پرویز کلانتری‌های خواهیم داشت؟». فکوهی درباره خصایص اخلاقی و هنری کلانتری نیز صحبت کرد: «کلانتری یک نقاش آوانگارد بود که به‌دور از سلیقه بازار، یعنی مردمی که می‌خواستند آثار او را بخرند و به‌دور از سلیقه عمومی کار می‌کرد و سعی نمی‌کرد در جهت جریان آب شنا کند. او هرگز از مردم ایران و هنر خودش نمایش حقارت نساخت. کاری که در نقاشی کلانتری دیده می‌شود، تصویر و نقاشی مردم ایران است، ولی به ‌صورت فاخر. کوچک‌ترین نقطه‌ای از حقارت در آثار او دیده نمی‌شود. او با دیدگاه آوانگارد و شناخت عمیقش حقیرترین ماده، یعنی کاهگل را توانست به ماده‌ای برساند که از نظر هنری فاخر است و از مضمونی مثل بیابان که در نظر ما، چیزی خالی‌تر از آن نیست، تصویری بسازد که برای همیشه فرهنگ ایران را در شأنی نگه دارد که باید همیشه داشته باشد».همچنین مجید رجبی‌معمار، مدیرعامل خانه هنرمندان ایران اظهار امیدواری کرد شاگردان و استادانی که در این جمع حاضر هستند راه کلانتری و شناساندن آثار و روش و منش او را دنبال کنند و در ادامه علی مرادخانی، معاون هنری وزارت ارشاد گفت: «آنچه کلانتری از ایران ترسیم کرد، زیبا و متفاوت بود. نام کلانتری همیشه با نام ایران عجین خواهد بود. هرکسی برداشت خود را از آثار او دارد و او توانست نگاه دیگری را از خود به این سرزمین باقی بگذارد».ایرج کلانتری، برادر پرویز کلانتری هم سخنران پایانی مراسم بود که خواستار اصلاح یک موضوع درباره زندگی کلانتری شد: «در اینجا لازم می‌دانم یک اشتباه را که در این مدت تکرار شده متذکر شوم؛ در بیوگرافی‌ها نوشته می‌شود که همایون صنعتی‌زاده در زمان آشنایی‌اش با پرویز کلانتری، رئیس دانشکده هنرهای زیبا بود، درحالی‌که ایشان اصلا ریاست آنجا را برعهده نداشته است. در دورانی که پرویز در دانشکده بود، محسن فروغی ریاست دانشکده را برعهده داشت و رابطه برادرم با همایون صنعتی‌زاده دوستانه و صمیمانه بود».پس از این مراسم پیکر پرویز کلانتری به سمت قطعه هنرمندان بهشت زهرا(س) تشییع شد. مراسم بزرگداشت این هنرمند نیز چهارشنبه، پنجم خرداد از ساعت 16:30 تا 18 در مسجد جامع شهرک ‌غرب برگزار می‌شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.