ساختن جنبشی گشوده در میادین فرانسه
ترجمه: سهند ستاری
مجله روآر با یکی از فعالان شبخیزان، باکی یوسوفو، درباره نیروی پیشبرنده بسیج اجتماعی و دربرگیری همه قشرهای جامعه مصاحبهای داشته است.
نیروی محرک جنبش شبخیزان چیست؟ قانون جدید کار یا چیزی فراتر از آن؟ به نظرم همین قانون کار است که پای مردم را به این جنبش باز کرد. اما این قانون از جهتی صرفاً دستاویز اولیهای بود برای آغاز بسیج مردم. اکثر مردم به این جنبش میپیوندند چون به نظرشان یک جای دموکراسی در فرانسه میلنگد، آنهم به دو دلیل: اول اینکه، لایحه الخمری نشان میدهد احزاب چپ و راست هیچ فرقی با هم ندارند. این لایحه دستپخت حزب سوسیالیست بود اما تا مغز استخوان قانونی دست راستی است. دوم، مردم فهمیدهاند قوانین امنیتی دارد آزادیهای مدنیشان را به خطر میاندازد؛ قوانینی که در پاسخ به حملات تروریستی 13 نوامبر تصویب شده است. دولت حملات تروریستی را بهانه کرده تا آزادیهای ما را محدود کند. شبخیزان بسیار شبیه «جنبشهای میادین» در سال 2011 است. اما در تاکتیک کمی متفاوت به نظر میرسد. مثلاً مردم به جای اینکه یکجای ثابت چادر بزنند هر روز چادرهایشان را برپا و هر شب دوباره جمعشان میکنند. چرا اینطور است؟ خیزش شبانه نوعی جنبش تسخیر نیست چون ما معتقدیم جنبشهای سال 2011 دقیقاً به خاطر همین شکست خوردهاند. مشکل اینجاست که وقتی شما جایی را اشغال میکنید ارتش یا پلیس همیشه میتواند از میدان جمعتان کند. وقتی ما این جنبش را آغاز کردیم گفتیم قصد نداریم یک جنبش اشغال راه بیندازیم. ما این فضا را اشغال نمیکنیم، ما فقط اینجاییم و از این فضا برای بحث و گفتوگو استفاده میکنیم. ما هیچ ساختار خاصی علم نمیکنیم، هیچ حصاری نمیکشیم. واکنش پلیس چطور بوده؟ آنها واقعاً نمیدانند چهکار باید بکنند چون وقتی میآیند جمعیت را متفرق کنند، مردم راه را برایشان باز میکنند. این جنبش غالبا واکنشی به حضور آنها نشان نمیدهد و به پلیس اجازه میدهد کارش را بکند. چون به محض اینکه پلیسها رفتند ما بهراحتی دوباره برمیگردیم سر جایمان. برای اینکه به مردم خبر دهیم گردهمایی دیگری داریم از شبکه ارتباطی و رسانههای اجتماعیمان استفاده میکنیم. هیچ نیازی به جای مشخصی برای این کار نداریم. ممکن است جریان موجود در جنبش را توضیح دهید؟ جناح چپ جنبش موسوم به «تلاقی مبارزات» و مغز متفکرشان فردریک لوردون تا چه حد نماینده جنبش به حساب میآیند؟ «تلاقی مبارزات» فقط نماینده یک بخش از جنبش است. به نظر آنها اتحادیهها هنوز که هنوز است نیروی اصلی تغییر در جامعهاند.آنها درون حزب سیاسی موسوم به «جبهه چپ» فعالیت میکنند. خیلیها که در میدان جمع شدهاند با این نظر مخالفند. ما هم به احزاب بیاعتمادیم و هم به اتحادیهها، چون معتقدیم آنها هم در به بارآمدن وضع موجود مسئول بودهاند. بهعلاوه، در استراتژی نیز با هم فرق داریم. «تلاقی مبارزات» میخواهد مردمی را متحد کند که نقداً در حال مبارزهاند. نگاه ما بهمراتب فراگیرتر از این نگاه چپ سنتی است. ما میخواهیم درهای جنبش را به روی مردمی باز کنیم که هنوز به صف مبارزه نپیوستهاند ولی در موضوعات مختلف آماده مبارزهاند و همچنین به روی آنهایی که هنوز اطلاعی از این موضوعات ندارند. ما میخواهیم پذیرای همگان باشیم مادامی که به اصول اساسی ما پایبند باشند: نه به نژادپرستی، تبعیض جنسیتی، هوموفوبیا و یهودستیزی. شبخیزان با جنبشهای قبلی فرانسه چه فرقی دارد؟ این جنبش بهمراتب گشودهتر است. ما برای دیدن همدیگر وقت میگذاریم، برای مراقبت از هم، برای فراگیرشدن، زمان بیشتری صرف بحث درباره مسائل میکنیم -چون همه پیشینه یکسانی ندارند. ما همچنین باید بکوشیم زبان و فعالیتهایمان را تازه و ایدههایمان را معاصرتر کنیم. مثلاً من یک آنارشیستم اما میدانم آنارشیسم قدیم دیگر جواب نمیدهد. باید ایدهها و اقداماتمان را با زمانه حاضر وفق دهیم. باید شیوه عملمان را با رسانههای اجتماعی مثل فیسبوک و توییتر همساز کنیم. در آخر، جنبش شبخیزان خالی از خشونت است و قصد قانونشکنی ندارد، اما از قانون برای نافرمانی استفاده میکند. این چیز بسیار جدیدی است و البته تناقضآمیز اما بسیار قدرتمند. برخی مردم این نقد را به جنبش دارند که آنطور که بایدوشاید فراگیر نیست. آیا اینطور است؟ به نظرم این چالشی است که جنبش هنوز پیشِرو دارد؛ چالشی که معضلات عامتر جامعه فرانسه را نشان میدهد و این حقیقت را که هستند کسانی که مورد تبعیضاند. تنوع جنبش قطعاً از بسیاری از جنبشهای چپ بیشتر است، یا از جنبش اشغال باستیل در سال 2011 که در آن 90 درصد اشغالکنندگان از جنبشهای اجتماعی و چپ بودند. اما جنبش ما باید جماعات قومی مختلف و حاشیهنشینان را هم دربر بگیرد. خیزش شبانه تا اینجای کار نتوانسته با این گروهها ارتباط بگیرد چون این افراد پراکندهاند و جنبشی ندارند. باید تلاش بیشتری در تحقق این مهم کنیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.