|

گزارش روز آخر جشنواره «کن»

نخل طلا اهدا شد

امیر گنجوی، خبرنگار «شرق» در «کن»: شب گذشته، نخل طلای کن اهدا شد و شب قبل‌ترش نیز جوایز بخش «نوعی نگاه» جشنواره کن داده شد و «خوشبخت‌ترین روز در زندگی الی ماکی» از کارگردان فنلاندی «جوهو کوسمانن»، جایزه بهترین فیلم این بخش را برد. این اولین فیلم بلند این کارگردان جوان فنلاندی است که چندسال قبل برنده جایزه بهترین فیلم بخش فونداسیون در کن شده بود. به‌دنبال موفقیت در بخش فونداسیون این امکان به کارگردان داده شد که اولین فیلم بلندش را به‌صورت تضمینی در بخش نوعی نگاه شرکت دهد. داستان فیلم فوق پیرامون بوکسوری به نام جوهو کوسمانن است که به‌دنبال موفقیت در فنلاند و اروپا این امکان برایش فراهم می‌شود که برای کسب مقام بهترین بوکسور سبک‌وزن جهان با قهرمان دنیا برگزار کند. زیبایی کار در این است که در اینجا کارگردان با استروتایپ‌های مربوط به فیلم‌های ورزشی و به‌خصوص بوکس در سینما بازی کرده. درواقع فیلم‌های نسبتا زیادی پیرامون بوکس و سینما در این چند دهه ساخته شده که الگویی خاص را برای فیلم این نمونه ژانر ساخته‌اند. اگر در فیلم‌های فوق مردانی را می‌بینیم که ورزش را به همه‌چیز زندگی ترجیح می‌دهند، در اینجا بوکسور فوق در حین تمرین‌کردن و آماده‌شدن برای مسابقه عاشق می‌شود و گاه عشق خود را به تمرین ترجیح می‌دهد. شخصیت مرد فیلم نشانی از مردان گاه تندخو و عصبی‌مزاج که در فیلم‌های سینمایی بوکس‌وار دیده‌ایم ندارد و روحیه او ملایم‌تر و شکننده‌تر است. او با ممارست زیاد از وزن خود می‌کاهد و برای روز مسابقه آماده می‌شود. در روز مسابقه جمعیت عظیمی از فنلاندی‌ها در استادیوم حاضر می‌شوند. تمامی پروسه او در حین آماده‌سازی ضبط شده و درواقع همه‌چیز برای جشن گرفتن و خوشحالی فنلاندی‌ها و بوکسور آماده است. اما با کمال تعجب بعد از دو راند مسابقه، بوکسور فوق با خفت و خواری مسابقه را واگذار و با سری شکسته زمین را ترک می‌کند. این‌طور که کارگردان به خبرنگار «شرق» گفت، با وجود شکست بوکسور، او حلقه نامزدی را برای معشوقه خود در همان روز می‌خرد و در صحبت‌هایی که با کارگردان داشته، روز فوق را خوشبخت‌ترین روز زندگی‌اش معرفی می‌کند! برای ساختن فضای این فیلم، کارگردان از تکنیک سیاه‌وسفید و همچنین دوربین 16 میلی‌متری استفاده کرده و سراغ کوداک تری- ایکس برای ضبط فیلم رفته که به میزان بسیار کمی در دنیا باقی مانده است. نتیجه آن شده که خود فیلم به‌واسطه ماهیت آن فضای دهه 60 را یادآوری می‌کند و کارگردان کمتر لازم دیده که از میزانسن و طراحی صحنه برای به‌یادآوردن دهه 60 استفاده کند. کایه‌دوسینما در شماره ماه می‌ خود فیلم «ال» پل ورهوفن را بازگشت قدرتمندانه این کارگردان به سینما معرفی کرده بود. فیلم فوق به‌عنوان آخرین فیلم بخش مسابقه، دیروز اکران شد و به‌حق ثابت کرد که با وجود آنکه ورهوفن 76ساله است اما هنوز دود از کنده بلند می‌شود. ماجرای فیلم پیرامون تعرض به یک زن است و راه تقابل با آن. روش داستان‌گویی با تمامی داستان‌های مربوط به زن و تعرض تفاوت دارد. با وجود آنکه زن مورد تعرض قرار می‌گیرد اما نه به پلیس و نه به مردی مراجعه می‌کند و خود تصمیم می‌گیرد که فرد تعرض‌گر را پیدا کند و از او انتقام بگیرد. روش پردازش ورهوفن فیلم را بی‌نهایت درخشان کرد. فیلم با سکانسی درخشان آغاز می‌شود که در آن گربه‌ای در حال زل‌زدن به صحنه‌ای است که ما فقط صدای آن را می‌شنویم. با چرخش دوربین مشخص می‌شود که مردی ماسک‌پوش به خانه زن قهرمان فیلم که تنها در حومه پاریس و در یک خانه نسبتا بزرگ زندگی می‌کند وارد شده و به او تعرض کرده است. با فرار مهاجم زن را می‌بینیم که به‌آرامی از زمین بلند می‌شود خود را جمع می‌کند و با خونسردی او را می‌بینیم که نوشیدنی برمی‌دارد و می‌نوشد. هیچ خبری از شکستگی در زن نیست. تنها چندروز بعد در جریان یک گردهم نشینی دوستانه، زن از اتفاق رخ‌داده‌شده به دوستان خود می‌گوید و با وجود اصرارهای فراوان دوستانش می‌گوید که علاقه‌ای به درگیرکردن پلیس در ماجرا ندارد. او تقاضای دوستانش برای کمک‌کردن را رد می‌کند و می‌گوید که خودش مشکل خودش را حل خواهد کرد. فیلم آخر اصغر فرهادی به‌نام «فروشنده» بعد از مدت‌ها انتظار، در کن اکران شد. فیلم فوق همانند فیلم پل ورهوفن به ماجرای تعرض به فضای خانوادگی می‌پردازد. مردی غریبه وارد خانه یک زوج جوان می‌شود و زن جوان را که در حمام است از حضور خود وحشت‌زده می‌کند. برخلاف فیلم فرهادی، زن فیلم فوق کاملا دچار تروما شده و دیگر قادر به هیچ‌کاری نیست. فیلم پیرامون تلاش همسر جوان اوست در جهت یافتن فرد متعرض و انتقام‌گیری از او. اگر کار ورهوفن زن‌محور است ،کار فرهادی مردمحور است. در کار فوق فرهادی نیم‌نگاهی به تئاتر هم داشته و تئاتر معروف آرتور میلر به‌نام «مرگ فروشنده» را دست‌مایه کار خود قرار داده است. می‌توان گفت که کار فوق روشنفکرانه‌ترین کار فرهادی است و اطلاعات خارج‌متنی برای لذت‌بردن از آن‌ بیشتر دخیل است. همچنین برای اولین‌بار رگه‌هایی از میزانسن‌های پررنگ‌ولعاب‌تر در سینمای فرهادی دیده می‌شود. داستان فیلم فرهادی گیرا و جذاب است. با همکاران ایرانی حاضر در کن که صحبت کردم، اکثریت از فیلم لذت برده بودند. علی معلم فیلم را بهترین کار حاضر در کن معرفی کرد. در تقابل با او، محمد حقیقت کمتر تحت‌تأثیر قرار گرفته بود و معتقد بود با وجود خوب‌بودن شروع، فیلم ریتم کندی دارد. به نظر یکی دیگر از منتقدان ایرانی حاضر در کن، «فروشنده» کاری زیباست اما می‌توانست شاهکاری به‌یادماندنی‌تر شود اگر پایانی قوی‌تر داشت. *** در مراسم فرش قرمز فیلم «فروشنده» در شصت‌ونهمین فستیوال کن، طنین آواز و ساز محمدرضا شجریان و حسین علیزاده با پخش «دلشدگان» پیچید. درحالی‌که بسیاری از منتقدان جهانی بازی شهاب حسینی و ترانه علیدوستی را ستودند، حاضران پس از نمایش این فیلم پنج‌دقیقه ایستاده دست زدند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.