|

نسخه اقتصادي فرستاده لاگارد براي روحاني

گروه اقتصاد، شكوفه حبيب‌زاده: «صدور دو بيانيه از سوي معاول‌اول مديرعامل صندوق بين‌المللي پول و كشورهاي آمريكا، فرانسه، آلمان و انگلستان درباره روابط تجاري با ايران، نمي‌تواند به‌ عنوان اذن آمريكا براي همكاري كشورهاي غربي در حوزه اقتصادي با ايران تلقي شود؛ زيرا آمريكا براي صدور چنين بيانيه‌اي به ‌صورت مستقيم و بدون‌واسطه هيچ مانعي ندارد». اين جمله تحليل حسين راغفر، اقتصاددان در رابطه با احتمال چراغ سبز آمريكا با حضور در پشت پرده دو بيانيه اخير بين‌المللي درباره ايران است. او با اشاره به سابقه تاريخي آمريكا به «شرق» مي‌گويد: «آمريكا در قرن گذشته نشان داده هر جايي را ‌كه پيش‌تر، تحت كنترلش بود هرگز رها نخواهد كرد و همواره اين كشورها را تحت فشار گذاشته تا دوباره به زير كنترل اين كشور برگردند يا اينكه هزينه‌هاي گزافي در مقابل مقاومت در برابر خواسته آمريكا بپردازند و به نظر نمي‌رسد تحريم‌ها، هزينه كافي مورد تأييد آمريكا باشد». بيانيه اخير معاون‌اول مديرعامل صندوق بين‌المللي پول و همچنين صدور بيانيه كشورهاي آمريكا، فرانسه، آلمان و انگلستان درباره همكاري‌هاي تجاري شركت‌هاي اروپايي و آمريكايي با ايران كه نشانه‌اي از نرم‌شدن مواضع آمريكا در پس آن وجود دارد، از ديدگاه برخي كارشناسان رخصت آمريكا به غربي‌ها براي همكاري اقتصادي با ايران است؛ امري كه راغفر آن را رد مي‌كند و براي آن شواهدي نيز برمي‌شمرد: «به عقيده من درباره ايران كماكان كارشكني‌هاي آمريكا ادامه خواهد داشت. در بركناري رئيس‌جمهور برزيل، رد پاي آمريكا كاملا مشهود است. در جرياناتي كه پيش‌تر در آمريكاي لاتين (آرژانتين) اتفاق افتاد هم ردپاي آمريكا كاملا پيدا بود. همچنين تلاش‌هاي آمريكا براي بي‌ثبات‌كردن ونزوئلا هم كاملا واضح است». وقتي از او درباره علت صدور چنين بيانيه‌هايي مي‌پرسم، مي‌گويد: «پس از دو سال مذاكره قدرت‌هاي جهاني با ايران، افكار عمومي اروپا و شركت‌هاي اروپايي علاقه‌مند هستند كه از ظرفيت‌هاي اقتصادي ايران به نفع خود بهره‌ بگيرند. به‌ويژه در شرايطي كه اقتصاد كشورهاي غرب شديدا با بحران اقتصادي روبه‌روست. اين كشورها از هر فرصتي براي اينكه شرايط اقتصادي كشورهاي خود را بهبود بخشند، فروگذار نخواهند كرد. معناي اين دو بيانيه آن است كه پس از دو سال مذاكره، افكار عمومي غربي‌ها نسبت به اين موضع‌گيري آمريكا منفي است؛ بنابراين آمريكا براي اينكه خود را از زير فشار افكار عمومي در غرب خلاص كند، دست به چنين اقداماتي خواهد زد. حتي اگر اين بيانيه‌، چراغ سبزي براي همكاري شركت‌هاي اروپايي با ايران تلقي شود هم، آمريكا انتخابي در مقابل كشورهاي اروپايي خواهد گذاشت. انتخاب بين بازار آمريكا و بازار ايران. اين حداقل كاري است كه آمريكا در مقابل ايران خواهد كرد». او اشاره‌اي هم به نوع نگاه غربي‌ها به برجام مي‌كند: «نگاه غربي‌ها رو به آينده است و نه به زمان حال. آنها به دنبال كشوري قدرتمند در منطقه هستند تا بتواند حامي منافع غرب در بلندمدت باشد. هيچ‌يك از كشورهاي منطقه توان ايفاي چنين نقشي را براي غرب ندارند. انتظاري كه غرب از ايران در جريان مذاكرات هسته‌اي داشت، اين بود كه تا جايي كه مي‌تواند از ايران امتياز بگيرد تا فرصت‌هاي بيشتري براي فشار به ايران به دست آورد تا ايران را با سياست‌هاي غرب در منطقه همسو كند؛ اما اين خواسته غربي‌ها در اين مذاكرات محقق نشد. در چنين شرايطي به نظر مي‌رسد آنها كماكان به تلاش‌هاي خود ادامه مي‌دهند. اوباما چندبار در ماه‌هاي اخير خود علائمي‌ را در اين رابطه به ايران مي‌داد». راغفر معتقد است اوباما در سخنراني‌هاي خود براي ايران چندين‌بار پيامي با اين مضمون فرستاده است و براي آن مثالي مي‌آورد: «در يكي از سخنراني‌هاي اوباما كه خطاب به عربستان بود، اما در باطن ايران را مخاطب قرار داده بود، اوباما گفت كشورهاي عربي نبايد ما را وارد جنگ با ايران كنند. او چندين‌بار به اين نكته اشاره كرده بود كه عربستان بايد قدرت ايران را در منطقه بپذيرد و وارد مصالحه با ايران شود. اين صحبت‌ها بيش از آنكه پيامي براي عربستان داشته باشد، پيامي را براي ايران به همراه داشت كه اگر با ما همكاري كنيد مي‌توانيم اين نقش را به شما هم بسپاريم؛ بنابراين مسئله، مسئله آينده غرب است».

اين اقتصاددان يادآور مي‌شود: «اين تحليل‌ها، از ارزش تلاش‌هاي دولت در حل بحران هسته‌اي نمي‌كاهد؛ زيرا اين مذاكرات ارزش سياسي بالايي براي ايران به همراه داشته است و حتي كاهش برخي فشارهاي سياسي، از فشارهاي اقتصادي نيز كاسته؛ اما به عقيده من آمريكا اهداف بلندمدتي را در نظر دارد و هدفش، كنترل منطقه است اما اين‌بار توسط خود كشورهاي منطقه علاقه‌مند به انجام چنين كاري است». او به دستاوردهاي مذاكرات هسته‌اي ايران اشاره‌اي مي‌كند: «با دستيابي به توافق برجام، فشاري كه به خاطر تحريم‌ها بر ايران وارد شده و حتي خطر جنگ را براي ايران به ‌صورت بالقوه نگه داشته بود، تا حدودي مرتفع شد كه دستاورد بزرگي بود. ضمن اينكه افكار عمومي جهانيان به‌ويژه غربي‌ها را نسبت به ايران تا حدود زيادي تغيير داد. همين‌طور نفس كنفرانس لندن بيش از آنكه حاكي از نتايج اقتصادي باشد، بيشتر جنبه سياسي دارد. در برگزاري چنين كنفرانسي در لندن، موضع‌گيري افرادي كه در آنجا حضور يافته بودند به ‌صورت مستقيم يا غيرمستقيم نشان مي‌داد آنها هم عمدتا مانع اصلي توسعه همكاري با ايران را مانع‌تراشي‌هاي آمريكا مي‌دانند. اينها همه دستاوردهاي سياسي براي ايران خواهد بود اما باز هم مي‌گويم به سبب سابقه آمريكا در جهان، به عقيده من، نتايج اين مذاكرات و بيانيه‌ها از دستاورد سياسي فراتر نخواهد رفت؛ بنابراين ايران بايد كماكان برنامه‌هاي اقتصادي خود را روي برنامه‌اي تنظيم كند كه فشارهاي سياسي آمريكا كماكان در آن در نظر گرفته شده باشد». به گفته او، آمريكا حتي نهادهاي مالي جهاني مانند صندوق بين‌المللي پول و بانك جهاني را براي دستيابي به اهداف خود تحت فشار مي‌گذارد. در واقع نفوذ سياسي آمريكا در اين دو نهاد بين‌المللي اقتصادي كاملا برجسته است. در همين زمينه، گزارش «شرق» را در رابطه با اين دو بيانيه در صفحه 5 بخوانيد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.