سفیر ايران در دهلي در گفتوگو با «شرق»:
دنبال آرامش در روابط پولي هستيم
آرزو فرشيد
«ناريندرا مودي» نخستوزیر هند به همراه هيأت بلندپايه اقتصادي، سياسي و فرهنگي همراهش يكشنبه آينده - دوم خرداد- و در پاسخ به دعوت رسمی حسن روحاني، رئیسجمهوری اسلامی ایران، به تهران ميآيد و قرار است در جريان اين سفر اسناد و موافقتنامههایی در حوزههاي اقتصادی، سرمایهگذاری، تجاری، حملونقل و توسعه بنادر، فرهنگی، علمی و دانشگاهی امضا شود. اهميت و ظرفيت اثرگذاري اين سفر در روابط دو كشور را در گفتوگو با غلامرضا انصاری، سفیر جمهوری اسلامی ایران در دهلی نو، بررسي كرديم.
درك درستتر از اهميت و دستاوردهاي سفر آقاي مودي به ايران مستلزم اين است كه از شرايط و ويژگيهاي هند از لحاظ اقتصادي و سياسي تصوير روشنتر و دقيقي داشته باشيم؛ تصويري كه شما بهعنوان سفير ايران در هند ميتوانيد برايمان ترسيم كنيد. هنديها از سال 1990 با امضاي يك موافقتنامه كه با IMF - صندوق بينالمللي پول- امضا كردند، بازارهاي خود را باز و به سمت توسعه اقتصادي حركت كردند. سرعت اين روند با تحولات سياسي سالهاي اخير در منطقه بيشتر شد و اكنون هند مركز توجه كشورهاي پيشرفته و صنعتي دنيا و همينطور كشورهای درحالتوسعه است. توجه داشته باشيد كه اقتصاد هند در سالهاي اخير رشد قابلملاحظهاي داشته است. سال قبل رشد هفت درصدي و بنا بر پيشبيني IMF امسال 7.5 درصد رشد خواهد داشت. همه اينها نشان ميدهد هند در يك مسير جديد قرار گرفته است. اين مسير جديد منحصر به اقتصاد است؟ سياست خارجي هند نيز در مسير گسترش روابط با كشورهاي پيراموني هند و جهان است. اين سياست كمك كرده است هند محل جذب سرمايههاي خارجي شود و ما در ماههاي اخير شاهديم شركتهاي خارجي بسياري در اين كشور فعاليت ميكنند. نميخواهم بگويم كه هند با مشكلات اقتصادي و ساختاري مواجه نيست. هند با توجه به بزرگياش در حوزههاي مختلف همچون بانكها، ماليات، قانون كار، گمركات، تعرفهها و... مشكلات و ابهاماتي دارد ولي به نظر ميرسد حركت اين كشور در جهت رفع اين مشكلات است و اين براي تجار خارجي اميدواركننده است. از سوي ديگر هند در راستاي تربيت نيروي انساني بسيار موفق بوده است و اكنون هم نيروهاي تربيتشده هند و هم دانشگاههاي اين كشور جايگاه قابلتوجهي در دنيا دارند بنابراین مجموعه اينها نشان ميدهد هند امروز بسيار با هند ديروز متفاوت است و هند فردا قطعا بهتر خواهد بود. به نظر شما رويكرد ايران در مقابل هند امروز و فردا چطور بايد باشد؟ من فكر ميكنم ايران بايد هند را به عنوان يكي از مقاصد اقتصادي خود در حوزههاي خدمات فني مهندسي، صدور كالا و انرژي، دريافت سرمايه و سرمايهگذاري تعريف كند. با اين اوصاف به اين نتيجه ميرسيم كه دستاورد اصلي سفر نخستوزير هند به تهران در حوزه اقتصاد تعريف ميشود. بله، من فكر ميكنم اصليترين تعريف روابط ايران و هند در حوزه اقتصاد است و بايد بتوانيم حلقههاي مفقوده دو طرف را پيدا و ارتباط لازم را ايجاد كنيم. عمدهترين زمينههاي همكاري اقتصادي دو كشور چيست؟ هند در حوزه صادرات و انرژي يك بازار بسيار خوب براي ماست. ايران نيز يك منبع انرژي بزرگ و قابلاتكا است و ما ميتوانيم به اين كشور نگاه ويژهاي داشته باشيم. به اضافه اينكه در اوج تحريمها محصولات پتروشيمي و كودشيمیايي ما به هند فروخته شد. در حوزه ارتباطات و اتصالات نيز بايد از ظرفيت چابهار استفاده كنيم. فراموش نكنيد كه صدور خدمات فني و مهندسي نيز براي ما حائزاهميت است و بخش خصوصي ما بايد از اين ظرفيت هند بهرهبرداري كند. به نظر من هند از نظر اقتصادي براي ما ميتواند بسيار بسيار مهم باشد. به اضافه اينكه قرارگرفتن ايران در مسير كالايي هند به شمال اروپا، روسيه و آسياي ميانه، قفقاز و افغانستان براي ما اشتغالزايي قابلتوجهي خواهد داشت. نگاه هنديها نيز به بازار ايران همينقدر مثبت است؟ هنديها بهشدت به بازار ايران توجه دارند. بهشدت علاقهمند هستند تفاهماتي صورت گيرد زيرا اقتصاد ايران و هند تكميلكننده يكديگر است و قطعا سفر نخستوزير اين كشور جهش بزرگي در افزايش روابط است زيرا سفر رهبران كشورها موجب افزايش اعتماد بخش خصوصي و فعالان خصوصي ميشود. وقتي صحبت از توسعه روابط اقتصادي با هند باشد، نميتوان از مسئله پولهاي ايران در هند بهسادگي عبور كرد. تا زماني كه تكليف آن موضوع روشن نشده باشد، چطور ميتوان بدون نگراني از پيچيدهشدن بيشتر موضوع به گسترش روابط فكر كرد؟ نكته اول اين است كه مذاكرات بسياري صورت گرفته و اختلافات مربوط به اين موضوع تا حد زيادي حل شده است. طرف هندي نيز با پيشنهاد ما در اين زمينه موافقت كرده و اكنون اين بانك مركزي و دولت ماست كه بايد نظر خود را اعلام كند. اما نكته مهمتر اين است كه با توجه به پيشينه روابط اقتصادي ايران و هند در سالهاي اخير، جاي هيچ نگراني براي اينكه پولها چه ميشود، وجود ندارد. همه حساب و كتابهاي ما دقيق است و نگاه هنديها به ايران نيز از موضع اين پول نيست بلكه از موضع روابط استراتژيكي است كه در آينده ميتوانند در حوزههاي مختلف با ايران داشته باشند. به نظر من بايد به اين موضوع پرداخت ولي نبايد آن را به صورت يك بحران غيرقابلحل تلقي كرد. مسئله ما اكنون خروج پولها در هند يا عدم خروج آن نيست. من هميشه به هنديها ميگويم بايد اكنون تلاش كنند تا آرامش را به روابط پولي ما برگردانند. منظور از اين آرامش چيست؟ آرامش اين است كه طرف ايراني احساس كند اگر بخواهد، هر مقدار از پول را ميتواند به حسابي در يك كشور ديگر ببرد و مشكلي وجود ندارد. فكر ميكنيد ايران و هند در مسير گسترش روابط سياسي و امنيتي نيز همين مسير هموار را در پيش دارند؟ طبيعتا به اين همواري نيست. چراكه اصالتا همكاري ما با هنديها كاري نو است. روابط امنيتي ايران و هند به دهههاي گذشته برميگردد. ما در واقع در حوزه كار امنيتي و سياسي از بعد سال 2000 و بعد از حوادث افغانستان به يكديگر احساس نياز كرديم و اين احساس نيز ما را به هم نزديك كرد اما اينكه آيا همه سازوكار لازم را براي اين احساس نياز داريم يا خير يا اينكه چقدر زبان يكديگر را ميفهميم، بحث ديگري است. اين سفر به صورت مشخص در عرصه همكاريهاي سياسي چه نقشي دارد؟ اصليترين محور همكاريها در اين زمينه ميتواند مقابله با تروريسم باشد. هند حدود 20 ميليون مسلمان دارد و برقراري امنيت براي آنها بسيار حياتي است بنابراین ديدگاههاي ايران براي برقراري امنيت بسيار به هم نزديك است و بايد از اين ظرفيت براي توسعه همكاريها استفاده كرد. گذشته از موضوع مبارزه با تروريسم، مسائلي مثل روابط هند با آمریکا يا اختلافاتي كه اين كشور با پاكستان دارد، چه تأثیری ميتواند در روند گسترش روابط سياسي ايران و هند داشته باشد؟ سفر آقاي مودي به تهران و توافقاتي كه در موضوعات اقتصادي خصوصا در مورد بندر چابهار انجام شد، شايد موجبات نگراني پاكستان را فراهم كند اما از نظر ما اين سفر بههيچوجه ضد پاكستان نيست و حتي آقاي روحاني نيز در سفر به پاكستان به اين موضوع اشاره كرد كه ما رقابتي بين چابهار و گوادر - گوادَر بندری است که در جنوب ایالت بلوچستان پاکستان قرار دارد- نداريم. در مورد اثرگذاري روابط هند و آمریکا نيز به اين نكته توجه داشته باشيد كه روابط سياسي كشورها سياه و سفيد نيست و براي هر كشوري طيفي از منافع مطرح است. هند جايگاه ايران را ميشناسد و درعينحال كه رابطه خوبي با آمریکا، روسيه و... دارد، به منافع موجود در توسعه روابط با ايران نيز فكر ميكند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.