تحلیل محتوای پیامکها
بسیاری از ایرانیها، برخلاف ابتدای ورود پیامک تلفن همراه به کشور، تمایل دارند به زبان فارسی پیامک ارسال کنند. بهمن زندی و فاطمه ربانی از دانشگاه پیام نور در تحقیقی که با عنوان «میزان همخوانی زبان پیام کوتاه با فارسی معیار» انجام داده و در فصلنامه تحقیقات فرهنگی منتشر کردهاند، با تحلیل محتوای هزارو 795 پیامک، دریافتهاند هنوز در زبان فارسی، گونه خاصی با نام گونه پیام کوتاه شکل نگرفته است. در مطالعه آنها مشخص شده است میانگین 7.8 جمله در هر پیامک و میانگین 26.5 واژه در هر پیامک، میانگینهای مناسبی برای دلالت بر اصطلاح پیامک نیستند. البته تحقیقات آنها قبل از ورود رسانههای پیامرسان تلفنهای هوشمند انجام شده و چنین تحقیقی باید در دوران حاضر هم تکرار شود. از تحقیق زندی و ربانی مشخص شده که از کل پیامکهای مورد مطالعه، 80.8 درصد پیامکها به صورت نثر و مابقی به صورت نظم بوده است. پیامکها براساس خط نگارش به سه نوع فارسی، انگلیسی و فینگلیش تقسیم شده که 66 درصد آنها فارسی و 33.8 درصد فینگلیش بوده است. همچنین در 93.5 درصد این پیامکها، متن از نظر دستوری با زبان معیار مطابقت دارد. 30.1 درصد پیامکها از نظر معنایی با زبان معیار مطابقت کامل داشته و 69.1 درصد نیز تا اندازهای از نظر معنایی با زبان معیار منطبق بوده است. از کل پیامکهای ثبتشده در 1.8 درصد از کاراکترهای غیرزبانی استفاده شده و فقط 0.5 درصد دارای عناصر زبانهای محلی بوده است. محققان این مطالعه درنهایت نتیجه گرفتهاند در بررسی میزان همخوانی زبان پیام کوتاه با زبان فارسی، معیار تفاوتهای سبکی کاملا آشکار است. جوامع گوناگون، بسته به نوع تمایلات، سلیقهها و باورهای گروهها، رفتهرفته همگنی خود را از دست میدهند و گونههایی تا حدی متفاوت با زبان معیار آن جامعه به وجود میآید. با توجه به یافتههای این پژوهش، محققان چنین برداشت کردهاند جوانان به دلیل پدیده گسست نسلی در جامعه امروز ایران، در عرصههای مختلف ازجمله ارتباط زبانی، تمایل دارند از گونههای زبانی متفاوتی استفاده کنند. در این میان، ابزارهای جدید ارتباطی مثل تلفن همراه، بستری را فراهم میکند که نسل جوان نشانههای تغییریافتهای نسبت به زبان معیار را در پیامهای خود به کار گیرد. درحقیقت، ارسالکنندگان پیام کوتاه که در بیشتر اوقات نسبت احساس خود را نیز منتقل کنند، از گونه معیار عدول میکنند. نگاهی به پیامهای ردوبدلشده و رایج در تلفنهای همراه در ایران، نشان میدهد کارکردهای ثانویه و اهداف پنهان در استفاده از آن، جایگزین اهداف اولیه و اصلی شده است؛ هدفی که اطلاعرسانی صرف است، به تولید گفتمانی جدید با ویژگیهای خاص منجر شده است. پیامکها بیشتر از اینکه حاصل پیامهای اطلاعرسانی یا اطلاعیابی باشند، یعنی آن چیزی که در وهله اول از وسیله ارتباطی مثل تلفن همراه انتظار میرود، حاصل پیامهای طنز، جوک و عبارات احساسی است. درنهایت، آنها نتیجه گرفتهاند در فضای رایانهای نیز زبان فارسی جایگاه خود را در سیستمهای متفاوت باز خواهد کرد و فناوریهای جدید حکم نوعی ابزار و ظرف را دارند که دربرگیرنده ظرفیتهای موجود هستند. بنابراین برنامهریزان زبان و مهندسان ارتباطات باید زمینههای لازم را برای هماهنگی این ظرفها با فرهنگ بومی و زبان ملی فراهم کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.