|

مرزهای سایکس–پیکو با خون می‌شود

بعد از یک قرن ترسیم مرزهای خاورمیانه که به موجب توافق‌نامه سری بین بریتانیا و فرانسه صورت گرفت، همچنان این منطقه دچار آشوب و درگیری‌های خونین است و کسانی این مرزبندی‌ها را استعماری دانسته و قبول ندارند. یکی از طرف‌هایی که این مرزبندی‌ها را قبول ندارد، اسرائیل است؛ دیگران را می‌توان کردها، ناسیونالیست‌های عرب و... دانست که هر کدام تلاش می‌کنند منطقه نفوذ خود را توسعه دهند. با تشدید درگیری‌ها، هریک از اینها می‌کوشند خود را پژواکی برای حل‌وفصل بحران‌های جهانی در شرایط کنونی بدانند. در سوریه و عراق شدت این درگیری‌ها به اوج خود رسیده است؛ یعنی دو کشوری که براساس همان توافق‌نامه سایکس-پیکو مرزهایشان تعیین شد و امروز هر دو علاوه بر درگیری مستقیم با «داعش» شاهد نزاع‌های فرعی دیگری ازجمله بین شیعه و سنی هستند. هم‌زمان با صدمین سالگرد توافق‌نامه سایکس-پیکو اسرائیلی‌ها در کنفرانس‌هایی که برگزار شد دیدگاه‌های جدیدی مطرح کردند؛ برای مثال «بنیامین نتانیاهو»، نخست‌وزیر اسرائیل گفت جهان باید بپذیرد که اسرائیل تپه‌های جولان را به خود ضمیمه کند، زیرا دمشق قادر به کنترل آنها نیست. «دوری گلد»، سیاست‌مدار برجسته اسرائیلی دراین‌باره می‌گوید دست‌کشیدن از جولان، اسرائیل را در معرض حملات داعش قرار می‌دهد. او به رویترز می‌گوید: آب‌شدن مرزها بعد از جریان بهار عربی و زمستان داعش، واقعیتی را به وجود آورده است که اسرائیل را ناگزیر می‌کند برای آینده آن را در نظر داشته باشد. به گفته او، امروزه جریان‌ها و اتفاقاتی بروز کرده که با مرزهای مرسوم گذشته همخوانی ندارد. گلد معتقد است دلیل تلاش‌های دیپلماتیک اخیر اسرائیل آن است که فرستاده سازمان ملل متحد در سوریه یک ‌بار گفت به دلیل پنج سال جنگ در سوریه و از‌هم‌پاشیدن مرزها می‌شود درباره تپه‌های جولان بازنگری کرد. به گفته او، دولت روسیه نیز که بزرگ‌ترین حامی «بشار اسد»، رئیس‌جمهوری سوریه است، با پیشنهادات اسرائیل مبنی بر بازنگری در وضعیت این منطقه موافقت کرده است اما گروه‌های تندرو به‌شدت با آن مخالفت کرده و می‌گویند این منطقه باید همچنان بخشی از خاک سوریه باشد. گلد در پایان اظهاراتش به شوخی می‌گوید، باید یک‌ بار دیگر از سایکس-پیکو بخواهیم نقشه‌ها را جلوی خودشان پهن و دوباره مرزهای خاورمیانه را ترسیم کنند. تلاش کُردها برای استقلال هرج‌ومرج موجود در مناطق مختلف عراق به‌خصوص بخش‌های شمالی، فضایی را به وجود آورده است تا کردها یک‌شبه از استقلال برخوردار شوند. البته این وضعیتی است که آنها از زمان سرنگونی «صدام حسین»، دیکتاتور عراق در سال 2003 تاکنون در گیرش هستند. کُردهای عراق هم‌اکنون سه استان این کشور را در اختیار دارند و به دنبال کسب استقلال کامل هستند. چندی‌پیش «مسرور بارزانی»، مشاور شورای امنیت ملی اقلیم کردستان عراق، در هشتگ سایکس-پیکو در توییتر نوشت: «صد سال شکست و خونریزی بس است، زمان پایان‌دادن به این ظلم برای کردستان فرارسیده است». به گفته او، برخی می‌پرسند آیا زمان اعلام استقلال کردستان فرارسیده است و من جواب می‌دهم: آری. الان وقتی است که ملت کُرد باید اعلام استقلال کند». اما در بغداد و سایر پایتخت‌های خاورمیانه کسی از این احساسات استقبال نمی‌کند. در این میان ناسیونالیست‌های عرب نیز خواستار پایان سلطه غرب بر جهان عرب هستند. از سوی دیگر اسلام‌گرایان نیز به دنبال یکپارچه‌کردن کشورها و ایجاد خلافت اسلامی واحد هستند. «جمیل ابوبکر»، عضو رهبری اخوان‌المسلمین اردن می‌گوید «تقسیم امت عرب، نقشه‌ای کاملا استعماری بود. هدف از این کار، زمینه‌سازی برای به‌قدرت‌رساندن صهیونیست‌ها بود تا اعراب برای همیشه در ضعف باشند». از سوی دیگر، فلسطینی‌ها نیز احساس می‌کنند نزاع‌های کنونی می‌تواند تلاش‌های آنها را برای تشکیل دولت فلسطینی تضعیف کند. «حنان عشراوی»، عضو رهبری سازمان آزادی‌بخش فلسطین با ابراز اندوه نسبت به حیله، مکر و خیانت‌های ناشی از توافقات استعماری ازجمله سایکس-پیکو می‌گوید: دولت‌های عرب در اثر همین توافقات به وجود آمده و حال از ترس بدترشدن اوضاع باید به همین‌ها اکتفا کرد. او به تلاش‌های اسرائیل برای تصرف جولان اشاره کرده و می‌گوید: امروزه اسرائیل هم از فرصت پیش‌آمده استفاده کرده و قصد دارد بخش دیگری از سرزمین‌های عربی را در کرانه باختری و جولان به خود ملحق کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.