|

ظريف و جبير پشت يك ميز

شرق: اعضاي گروه بین‌المللی حمایت از مردم سوریه يك بار ديگر در وين دور هم جمع شدند تا در اين مذاكرات، راهكار مناسب براي برقراري صلح در سوريه را بيابند. محمدجواد ظريف، وزير امور خارجه كشورمان و معاونان حقوقي‌، بين‌المللي و عربي و آفريقايي او نيز شامگاه دوشنبه به منظور شركت در همين نشست، تهران را ترك كردند اما از اين فرصت بهره بردند تا در ديدارهاي جانبي، رايزني‌هايي نيز در راستاي موانع اجراي برجام داشته باشند. وزیر خارجه كشورمان پیش از این در نشست یک و دو وین و نشست مونیخ درباره سوریه- با حضور گروه تماس شرکت کرده بود. نشست وین یک، هشتم آبان 1394 با حضور 17 کشور در هتل امپریال شهر وین برگزار شد و طرفین در پایان آن با صدور بیانیه‌ای 9بندی بر لزوم آغاز گفت‌وگوهای سیاسی در سوریه تأکید کردند. برقراری آتش‌بس، مبارزه با تروریسم، گفت‌وگوهای سوری- سوری و نهایتا برگزاری انتخابات از جمله مفاد آن بیانیه بود. نشست وین دو نیز 23 آبان سال گذشته (1394) در هتل امپریال شهر وین با حضور نمایندگانی از 18 کشور و نمایندگان اتحادیه اروپا و سازمان ملل برگزار شد و در این نشست هیأت‌هایی از ایران، آمریکا، روسیه، فرانسه، چین، انگلیس، آلمان، ایتالیا، عربستان سعودی، عراق، ترکیه، مصر، امارات متحده عربی، قطر، اردن، لبنان، عمان، استرالیا، نماینده اتحادیه اروپا و همچنین استفان دی‌میستورا، فرستاده ویژه سازمان ملل در امور سوریه، حضور داشتند و در این دور استرالیا برای نخستین‌بار شرکت کرد. رئیس دستگاه دیپلماسی همچنین 22 بهمن سال گذشته در نشست بین‌المللی کمک به حل بحران سوریه در مونیخ شرکت کرد. گروه بين‌المللي حمايت از مردم سوريه در جلسه پيشين خود ترک مخاصمه، تضمین دسترسی ساکنان سراسر سوریه به کمک‌های انسان‌دوستانه و تسریع روند انتقال سیاسی را به عنوان نقشه راه ترسيم و شورای امنیت سازمان ملل نيز این نقشه راه را در 18 دسامبر (27 آذر) سال گذشته تصویب کرد اما يكي از بندهاي اين نقشه راه يعني ترك مخاصمه در هفته‌هاي اخير نقض شد و موجبات نگراني بازيگران منطقه‌اي و بين‌المللي را فراهم كرد. از همين رو محمدجواد ظريف ديروز در بدو ورود به وين، نشستي كه به قصد شركت در آن عازم وين شده بود را فرصتي براي تأكيد بر ضرورت رعايت كامل آتش‌بس و توجه به تهديد گروه‌هاي تروريستي براي سوريه، منطقه و جامعه بين‌المللي دانست و گفت: «در نشست سوریه ضرورت دارد ما با چنین گروه‌هایی مقابله کنیم و اجازه ندهیم از آتش‌بس یا توقف مخاصمات برای اقدامات تروریستی علیه مردم سوریه استفاده کنند».او افزود: «همچنین فرصت مناسبی است برای تأکید بر برنامه سیاسی جمهوری اسلامی ایران که از ابتدا برای حل‌وفصل بحران سوریه داشته است. فرصتی است که گفت‌وگو و نیز تأکید کنیم بر این واقعیت که بحران سوریه برخلاف تلاش برخی گروه‌های تروریستی و حامیان منطقه‌ای و بین‌المللی آنها، راه‌حل نظامی ندارد و باید به راه‌حل سیاسی رضایت دهند». راه‌حل نظامی وجود ندارد نشست مذكور ديروز با حضور نمايندگان و وزراي 20 كشور عربي، اروپايي و آمريكا در کاخ «نیدراوسترایش» برگزار شد و ظريف و حسين اميرعبداللهيان معاون عربي و آفريقايي‌اش به نمايندگي از ايران در آن شركت کردند. عادل الجبير وزير خارجه عربستان نيز از جمله حاضران اين جلسه بود و حتي برخلاف اجلاس‌هاي گذشته، تنها با يك صندلي فاصله از ظريف نشسته ‌بود. از همين رو تصوير اين دو مقام منطقه‌اي در كنار هم ثبت شد و همچون رويارويي قبلي به امتناع از گرفتن عكس يادگاري مشترك نكشيد.ظريف در پايان اين نشست، بار ديگر بر مواضع جمهوري اسلامي در مورد سوريه مبني بر وجودنداشتن راه‌حل نظامي تأكيد كرد و گفت: «از نظر ما این مهم است؛ بازیگرانی که در این نشست (وین) حضور داشتند و از تروریست‌ها حمایت می‌کنند، به این قناعت برسند که راه‌حل نظامی در سوریه وجود ندارد و حمایت از گروه‌های تروریستی خطری است که همه را تهدید می‌کند و بیشتر از همه خود آنها را». او افزود: «گوشه‌هایی از آنچه در جلسه گفته شد، در بیانه قبلی نیز آمده بود که تکراری از مواضع قبلی است که طبق آن ضرورت دارد اراده سیاسی لازم برای یافتن راه‌حل سیاسی، کنارگذاشتن راه‌حل نظامی و اتمام حمایت از تروریست‌ها به وجود بیاید».ظريف ادامه داد: «ما مجددا نظر خود را درخصوص پیداکردن یک راه‌حل سیاسی بیان کردیم اما بیشتر جلسه شامل ارائه دیدگاه‌های کلی بود و قرار شد اگر جلسه‌ای باشد، بیشتر به موضوعات ماهوی بپردازیم و به منظور یافتن پایانی برای وضعیت فعلی، مقداری کمک کنیم». به گفته وزیر امور خارجه کشورمان، «وضعیت انسانی در مناطق فوا و کفریا در سوریه به صورت جدی مطرح شد و همه توافق کردند اقدامات لازم را برای کمک‌رسانی و همین‌طور جلوگیری از هرگونه تهدید علیه غیرنظامیان انجام دهند. همچنین بحث مربوط به ضرورت حفظ آتش‌بس و برخی مسائل مربوط به آن مطرح شد». چالش صلح گفتني است بعد از پايان اين نشست، جان كري، وزير خارجه آمريكا، سرگئي لاوروف، وزير خارجه روسيه و استفان دي‌ميستورا، نماينده ويژه دبيركل سازمان ملل در سوريه كه مشتركا رياست جلسه ديروز را بر عهده داشتند، در يك نشست خبري مشترك شركت كردند. جان كري در این نشست مشترک گفت: «ما یک چارچوب برای صلح داریم اما بزرگ‌ترین چالش ما درحال‌حاضر، عملی‌کردن این طرح (صلح) است. برخی طرف‌ها نباید حق وتو داشته باشند». او در ادامه از افزوده‌شدن کشورهای استرالیا، کانادا و اسپانیا به کشورهای عضو گروه تماس بین‌المللی برای حل بحران سوریه خبر داد و اعلام كرد: «کشورهای حامی بشار اسد و حامی مخالفان بر لزوم یکپارچگی سوریه تأکید دارند». لاوروف نيز با بيان اينكه «با توجه به توافقات آتش‌بس در سوریه از ماه فوریه، خشونت‌ها در این کشور بسیار کاهش یافته است» تأكيد كرد: «نگرانی درباره افزایش فعالیت‌های تروریستی در منطقه وجود دارد و تروریست‌های جبهه النصره با مخالفان تندرو در حال ائتلاف هستند». او در پاسخ به سؤالی درباره شرایط مورد نظر برای پیش‌بردن مذاکرات برای حل بحران سوریه، بر لزوم مقابله با تروریسم تأکید کرد و گفت: «باید اولویت اول مقابله با تروریسم باشد و نه درخواست برای کناره‌گیری بشار اسد از ریاست جمهوری و قدرت در سوریه».اين ديپلمات روس همچنین تأکید کرد: «ما از اسد حمایت نمی‌کنیم؛ بلکه از مقابله با تروریسم حمایت می‌کنیم. ما از یک شخص حمایت نمی‌کنیم». افزایش همکاری‌ها، به‌ویژه همکاری آمریکا و روسیه برای کمک‌های انسانی به غیرنظامیان سوری، موضوعي بود كه استفان دي ميستورا با تأكيد بر آن گفت: «این کمک‌ها باید به سرعت عملی شود و بحران انسانی سوریه باید در اولویت همه کشورها و بازیگران قرار گیرد». ديدارهاي جانبي ظريف كه در همان ابتداي ورود به وين اين سفر را فرصتي براي ديدارها و گفت‌وگوهاي دوجانبه دانسته بود، ديروز در هتل كوبورگ با فدريكا موگريني، مسئول هماهنگي سياست خارجي اتحاديه اروپا، ديدار كرد. او ديدار ديگري نيز با جان كري، همتاي آمريكايي خود داشت و همان‌طور كه از قبل اعلام كرده بود؛ درباره موانع اجرای برجام گفت‌وگو كرد. سیدعباس عراقچی، معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه و رئیس ستاد پیگیری اجرای برجام، نيز در وین با هلگا اشمید، هماهنگ‌کننده 1+5 ملاقات و چگونگی تسریع در اجرای برجام را بررسی کرد. اشمید در این ملاقات همچنین با ارائه گزارشی از تلاش‌های اتحادیه اروپا برای تسهیل و گسترش ارتباطات اقتصادی با ایران، به‌ویژه در حوزه بانکی، بر عزم کشورهای اروپایی بر گسترش تعاملات اقتصادی و رفع موانع موجود تأکید کرد. ظريف روز گذشته جولی بیشاپ، وزيرخارجه استراليا و دی میستورا، نماینده ویژه سازمان ملل متحد در امور سوریه را نيز ملاقات كرد. او با فیلیپ هاموند، وزیر خارجه انگلیس، درباره پیگیری اجرای مؤثرتر توافق برجام، به‌ویژه در حوزه روابط بانکی و همچنین روابط دوجانبه رایزنی و با یوسف‌بن‌علوی، وزیر مشاور در امور خارجی عمان، درباره تحولات منطقه و روابط دوجانبه رایزنی و گفت‌وگو كرد. علاوه‌برآن در هتل گرند با سرگئی لاوروف، همتای روس خود، رايزني كرد. طرفین در این ملاقات درباره آخرین تحولات مربوط به آتش‌بس و روند سیاسی سوریه و ترتیبات نشست گروه تماس بین‌المللی سوریه گفت‌وگو کردند. روايت ظريف از پيشرفت‌هاي برجامي دستگاه ديپلماسي دولت از اين فرصت نيز بهره‌ برد تا در ملاقات‌هاي دوجانبه موانع اجراي برجام را بررسي كند؛ ازهمين‌رو خبرنگاران نيز از اين موضوع غافل نشده و در اين سفر از ظريف درباره ميزان اثرگذاري اين موانع پرسيدند. ظريف در پاسخ به سؤال ايرنا مبنی بر اینکه رایزنی‌ها برای رفع موانع اجرای برجام تا چه اندازه مؤثر بوده و اینکه عده‌ای اعتقاد دارند برجام نه‌تنها هیچ منفعت درخور توجهی نداشته؛ بلکه حدود سه سال فعالان اقتصادی را معطل و رکود را تعمیق کرده است، گفت: «آمار و ارقام نشان می‌دهد که با توجه به کاهش شدید قیمت نفت، رکود کاهش پیدا کرده و ما در مسیر رشد هستیم و ان‌شاءالله در سال 95 با رشد درخور توجه و تورم کمتر، سال را به پایان خواهیم برد». به گفته ظريف «در اثبات اینکه برجام آثار بسیار زیادی داشته، می‌توان به فروش نفت‌مان که در سه ماه دوبرابر شده، اشاره کرد که همین دلیل محکمی است. میزان سرمایه‌گذاری در ایران میلیاردها دلار بوده و پروژه‌های زیادی توافق شده است. البته ما اعتقاد داریم ایالات متحده به اندازه‌ای که باید راه‌ها را باز می‌کرده و به بانک‌ها برای حضور در ایران اطمینان می‌داده، اقدام نکرده است و ما هم این کار را پیگیری می‌کنیم».وزیر امور خارجه با اشاره به اجلاس ویژه سفرای ایران در کشورهایی که با ایران روابط تجاری و اقتصادی بیشتری دارند، خاطرنشان کرد: «در این اجلاس راهکار‌های جدی برای ایجاد فشار کاری برای اجرای برجام را بررسی کردیم. در این سفر نيز در ملاقات‌های حاشیه کنفرانس نشست سوریه، دیدارهایی چه با وزیر خارجه آمریکا و چه با دیگر وزیران خواهم داشت و موضوع ضرورت رعایت تعهدات آمریکا در موضع برجام را پیگیری خواهم کرد».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.