|

حکایت عمارت مسعودیه و به‌توپ‌بسته‌شدن خصوصی‌سازی

عدنان مصلایی

هفته گذشته خبرهایی درباره از‌بین‌رفتن و ‌آتش‌زدن و غارت عمارت مسعودیه، این مکان تاریخی منحصربه‌فرد و ویژه برای دوست‌داران تاریخ و فرهنگ و هنر ایران زمین، شنیده شد که قلب را به درد می‌آورد. طبیعی‌ترین واکنش، تحقیق و پرس‌وجو بود که با چند تلفن ساده انجام شد و اندوه را به شعف و رضایت‌مندی تبدیل کرد. موضوع از این قرار بود که بازآفرینی وقایع تاریخی در قالب عکس‌های روایی با طراحی صحنه حرفه‌ای به‌منظور ثبت رویدادهای تاریخی به همت جمعی از هنرمندان مدت‌هاست آغاز شده که مجموعه «به روایت یک شاهد عینی» کار بی‌نظیری بود که قبلا از سوی همین گروه کار شده و سال گذشته رونمایی شد، حال نوبت ثبت لحظات به‌توپ‌بستن مجلس رسیده بود. آزاده اخلاقی، کارگردان فرهیخته پروژه که کارهای موفقی در کارنامه خود دارد، در روز‌های اخیر به تفصیل دراین‌باره سخن گفته است و طبق شواهد، طراحی صحنه این پروژه که از سوی بهترین‌های سینمای ایران طراحی و اجرا شده بود، در چند ساعت جمع‌آوری شده و عمارت زیبای مسعودیه با همان سرزندگی و شکوه خود، بدون هیچ آسیبی پذیرای بازدیدکنندگان است. حال اینکه چرا و به چه دلیل ناگهان، بدون تحقیق، شعار وا مصیبتا، وا تاریخا و وابناها سر می‌دهیم، از آن دست رفتارهایی ست که شاید سال‌ها کار جامعه‌شناسی و رفتار‌شناسی را بطلبد؛ آن هم در فضای مجازی که همه از آن زخم خورده‌اند. جالب آنکه به دلیل این پرس‌وجو‌ها و تارنماگردی‌ها به اتفاقات دیگری نیز درباره این عمارت کم‌بدیل پی بردم. از سویی شادی بود و خرسندی که برای مرمت و نگهداری و نگهبانی از این‌گونه عمارت‌ها سال‌هاست دولت پذیرفته اصل 44 را در این زمینه نیز عملیاتی کند و از سویی دیگر، بخش خصوصی پذیرفته است در این زمینه که از نظر اقتصادی بسیار دیربازده است، سرمایه‌گذاری کند. ناگفته نماند در دنیا این‌گونه فعالیت‌ها مرسوم و جزء افتخارات شرکت‌های بزرگ است که در این راه قدم بگذارند. اما چرا پروژه‌ای مانند سرای عامری‌های کاشان از سوی همین بخش خصوصی به بهترین شکل انجام می‌شود و فاز اول آن به بهره‌برداری می‌رسد، در چند زمینه جوایز بین‌المللی به ارمغان می‌آورد و درحال‌حاضر به‌عنوان یک بوتیک هتل پنج‌ستاره، مقصد اول جهانگردان برای اقامت می‌شود، ولی در پروژه مسعودیه کار به کندی پیش می‌رود؟

از ظواهر امر برمی‌آید که باید دلیل را در جای دیگری جز بودجه یا توانایی مجری جست‌وجو کرد؛ چراکه آنها توانسته‌اند سرای عامری‌ها و پارک آبی کیش را با موفقیت در کارنامه خود ثبت کنند. گویا یکی از موارد مناقشه و محوری‌ترین آنها که در خبرهای چند روز اخیر خودنمایی می‌کرد و محل اختلاف بین مجری و سازمان میراث فرهنگی -یا به قولی سازمان ناظر که صندوق اِحیا است، موضوع کاربری عمارت مسعودیه است. گروه مجری طرح بر این باور است که کاربری اقامتی برای عمارت مسعودیه اجراشدنی نیست و تمام تزیینات و تالارهای 80 تا صدمتری از بین می‌رود. همه می‌دانیم یکی از امور بازگشت‌ناپذیر، میراث ‌فرهنگی یک کشور است و شاید با تبدیل‌شدن این عمارت به هتل لطمه‌ای جبران‌ناپذیر به این میراث وارد شود. به گفته مهندس تقی‌زاده که نامی آشنا و معتبر در امر مرمت است، کار مرمت زیربنایی و به‌اصطلاح رفع خطر این مجموعه انجام پذیرفته و در حال انجام است و بدیهی است حفاظت بنا وظیفه شرکت بهره‌بردار و یک امر دائمی است. اما ادامه و تکمیل مرمت بنا منوط به تعیین تکلیف کاربری است. قطعا اختلاف نظرها هرچه و هر آن‌گونه كه باشد و مقصر هرکسی باشد، دود آن مستقیم در چشمان این عمارت پیر، اما استوار خواهد رفت. آنچه در خبرها آمده بود حکایت از اعلام فسخ یک‌طرفه قرارداد از سوی صندوق احیا دارد و اینکه اگر بدون نشست مشترک و بدون درنظرگرفتن نظر متخصصان امر و داور مرضی‌الطرفین، صندوق احیا حکم فسخ قرارداد را اعلام کند به سود هیچ‌کس نیست و تبعات و خسارت‌های زیادی نیز به ‌دنبال خواهد داشت. اینکه یک سرمایه‌گذار بخش خصوصی را که سرمایه‌گذاری در بزرگ‌ترین پروژه گردشگری کشور را در کارنامه خود دارد نتوان در چنین پروژه‌ای نگاه داشت و برایش انگیزه ایجاد کرد، دیگر سرمایه‌گذاران را نیز دلسرد می‌کند و با ادامه این روند امر واگذاری در بنا‌های تاریخی را باید فراموش کرد. اینکه حیات فرهنگی عمارت مسعودیه را که در صدر اخبار قرار گرفته و به عنوان یک مجموعه بی‌نظیر، شهروندان و گردشگران غیرایرانی را به قلب تاریخی تهران کشانده و آنها را با تجربه‌ای متفاوت به شناخت فرهنگ، هنر و تاریخ این سرزمین مشتاق می‌کند و میزبانی جشن خانه سینما، جشن خانه موسیقی، تئاتر یا دیگر رویدادهای فرهنگی - هنری را در کارنامه درخشان خود داشته و دارد و در بیلبوردهای شهری خودنمایی می‌کند، به یکباره مختل کنیم، به نحوی تیشه‌ای است که بر بخشی از فرهنگمان فرود می‌آید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.