|

نگاهی به ۲ نمایش نوشته و کار احسان گودرزی

واگویه‌های درد و تنهایی

سحر سلطانی

تک‌گویی نمایشی در زمانه ما کارکرد بسیاری می‌تواند داشته باشد و این به‌دلیل انزوا و تنهایی برخی از مردمان و همچنین افزایش اختلال‌های روانی است. احسان گودرزی، نویسنده و کارگردان جوان، این روزها دو نمایش را در تالار مستقل تهران اجرا می‌کند که در هر دو نیز ابعادی از مسائل و بیماری‌های روانی انسان امروز -البته در ایران معاصر ما- مورد کنکاش نمایشی قرار می‌گیرد. در مثل شلوار جین آبی، یک مرد را که یحتمل همسر پزشکش را به انگیزه یک تصادف خیابانی و نزاع دوسویه از دست داده است، می‌بینیم و او واگویه‌هایش به روابط اجتماعی و معضلاتی که در این روابط موج می‌زند، اشاره می‌کند. بخشی از این معضلات ریشه در خانواده و تبار ما دارد و بخشی دیگر هم ناهمگنی بسیاری از پدیده‌های نوین با همان خصایص و ویژگی‌های روانی است که ریشه در ناخودآگاه جمعی ما دارد و این خود سد محکمی است که ما را با تردیدها و چالش‌های عجیبی مواجه می‌کند؛ با آنکه پدرِ پسر تحصیل‌کرده و معلم تاریخ است و آن‌قدر تاریخ را خوانده که دیگر دچار آلزایمر شده است و در این فراموشی همه‌چیز، بارها هر بخش از تاریخ را واگویه می‌کند. انگار خود پسر نیز از آن مرحوم پدر حال خوش‌تری ندارد و او هم بارها تکرار می‌کند واگویه‌هایش را بی‌آنکه بداند، لحظاتی پیش همان را برایمان گفته است. اسلحه ناموس منه، درباره مسائل ناموسی است و البته از ذهنی که پیرو سنت‌های دینی و عرف اجتماعی است. مرد جوانی که می‌پندارد با دختری که قبلا نامزدش بوده و اکنون زن مرد دیگری است و شوهر این دختر، به تالار مستقل تهران آمده تا نمایشی را ببیند. ازقضا لحظه‌ای سر به شانه دختر می‌گذارد، مرد متوجه می‌شود و با سیلی، جوان را تنبیه می‌کند و جوان را ترسو خطاب می‌کند. محسن همان جوان است که الان استوار یکم است و حالا در گیرو‌دار همین تئاتردیدن و دیگر ماجراها خیال‌بافی می‌کند. بستر رویدادها و نوع مواجهه معلوم است. می‌دانیم او در تالار است و بر جایگاه تماشاگران نشسته و خیال‌بافی می‌کند و این واگویه روانی به نوعی عشق ناکام و شکسته عاشقانه‌اش را بر ما آشکار می‌کند. اینکه دیگر نمی‌تواند موقعیت گذشته‌اش را بازآفرینی کند و حسرت این ناکامی در دل داغدارش می‌ماند، ما را هم بهت‌زده خواهد کرد! احسان گودرزی می‌تواند در نمایش‌نامه‌نویسی و کارگردانی، ما را در آینده نزدیک دچار شگفتی کند چون نیروی خلاقه‌ای او را یاری‌رسان است و می‌داند انگشت‌نهادن بر واگویه دردهای درون انسان معاصر، بیش از هر نوع مضمون دیگری گره‌گشای معضلات اکنون خواهد بود. او هوشیارانه با تک‌گویی نمایشی که به نظر سخت‌تر از دیگر موقعیت‌های دراماتیک است، کارش را آغاز کرده و این خود ما را با نگاهی جست‌وجوگر و خلاق همراه و امیدوار می‌کند که بهتر از اینها هم خواهد نوشت و هم کار خواهد کرد. هرچند در تجربه نوشتاری پلنگ صورتی که برای آروند دشت‌آرای آن را نوشته بود، با شکست مواجه شده بود، چون در آنجا نه خلاقیتی دیده می‌شد و نه تفکری و نه گره‌ای از جامعه گشوده می‌شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.