|

بازسازی خاطره‌ای گمشده

فرزانه ابراهیم‌زاده

«پیش از آنکه خنجر در سینه‌اش بنشانم، برایم نوشته بود: ترا من دوست می‌دارم و از این دوست‌داشتن گریزی و گریزی نیست چراکه تو، به من، دوست‌داشتن را آموختی...»؛ پژوهشی ژرف و سترگ و نو... . در اینکه فیلم «اژدها وارد می‌شود»، ساخته مانی حقیقی اثری سینمایی است، شکی وجود ندارد. او با دقتی تمام همه جزئیات سینمایی را در این اثر رعایت کرده است و سعی کرده تا فیلمی را بسازد که ساختارها و قالب‌های سینمایی را در هم بشکند. اشتباه نشود قرار نیست با یک نقد سینمایی در مورد این فیلم سینمایی روبه‌رو باشید. آنچه پیش‌روی شماست، اتفاقی است که تنها در یک سکانس چنددقیقه‌ای این فیلم رخ داده است. در نیمه فیلم، آنجایی که سه قهرمان فیلم یعنی بابک حفیظی، کیوان حداد و بهنام شکوهی در قشم گم می‌شوند فیلم به تهران بازمی‌گردد و در ادامه مسیر مستندگونه، به سه‌سال بعد می‌رسد که بازیگر زن فیلم - با بازی کیانا تجمل- در صحنه‌ای از تئاتر بازی می‌کند؛ تئاتری که بی‌تردید یکی از مهم‌ترین آثار نمایشی ۵۰ساله تاریخ معاصر است. بله درست متوجه شدید منظور صحنه بازسازی نمایش «پژوهشی ژرف و سترگ و نو در سنگواره‌های دوره بیست‌وپنجم زمین‌شناسی یا چهاردهم، بیستم و غیره فرقی نمی‌کند»، نوشته عباس نعلبندیان با کارگردانی آربی آوانسیان است. نمایشی که عباس نعلبندیان که هفته آینده، جمعه یعنی اول خرداد بیست‌وهشتمین سالروز درگذشتش است، در 21سالگی آن را نوشت و در اولین مسابقه نمایش‌نامه‌نویسی سازمان جشن و هنر مقام دوم را کسب کرد و امکان اجرای آن را روی صحنه در کارگاه نمایش با بازی بازیگران شناخته‌‌شده‌ای چون پرویز پورحسینی، اسماعیل محرابی و فرهاد مجدآبادی برایش فراهم آورد. از ابتدای حضور جدی سینما در فرهنگ و هنر به دلیل جنس همیشه نزدیک‌ترین روابط را با تئاتر داشته است. در بسیاری از سکانس‌های سینمایی نیز برگرفته از لحظه‌های سینمایی است. در بسیاری از آثار سینمایی نیز صحنه‌های تئاتری زیادی بازسازی شده است. اما کمتر اثری یک صحنه از نمایش چنین معروفي را همان‌گونه که در اصل اثر بوده است برای پیشبرد اثر بازسازی كرده است. نکته قابل‌توجه درباره این نمایش و این بازسازی شاید این باشد که جدا از اینکه این نمایش درست در سال‌هایی به صحنه رفته است که موج نو سینما با آثار کارگردانانی چون فریدون گله و سهراب شهیدثالث و ابراهیم‌ گلستان - که این فیلم بسیار وامدار دو فیلم او و البته نام و خاطرات به‌جای‌مانده از او هم هست- به وجود آمد و در این تحول با راه‌اندازی کارگاه نمایش به تئاتر هم رسید و کارگردانانی چون آربی آوانسیان و عباس نعلبندیان دست به اجرای نمایش‌هایی با ساختار متفاوتی زدند؛ آثاری که برخلاف همتایان سینمایی تنها در لابه‌لای نقدهای مطبوعاتی و خاطرات و تصاویر باقی مانده‌اند و نسل تازه چون ما تنها نامشان را شنیده‌ایم. اما آنچه در بازسازی حقیقی شگفت‌انگیز است این می‌تواند باشد که در سال ۴۷ یعنی زمانی که این نمایش به صحنه رفت، پرویز کیمیاوی برخلاف رسم آن روزگار آن را فیلم‌برداری و ثبت کرد. اما از بد حادثه این فیلم به طرز مرموزی در همان زمان گم شد و سند واقعی یکی از مهم‌ترین آثار نعلبندیان به‌عنوان یکی از اسرار تئاتر در ابهام ماند و تنها چیزی که از آن اثر باقی ماند، یک نمایش‌نامه منتشرشده و تعدادی عکس و البته خاطراتی است که از آن در ذهن کسانی که در آن بازی کرده یا آن را دیده‌اند باقی مانده بود و از این به‌بعد این صحنه فیلم اژدها وارد می‌شود با کارگردانی مانی حقیقی در سینما.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.