|

چرا باید از اصلاح‌طلبان حمایت کنیم؟

امید یعقوب‌زاده، دانشجوی تاریخ دانشگاه شهید بهشتی: اصلاح‌طلبی یا «reformism» در علم سیاست، به ایجاد اصلاحات در یک نظام اجتماعی یا سیاسی با حفظ چارچوب‌ها و قواعد اصلی آن نظام گفته می‌شود. همچنین اصلاحات را می‌توان ایجاد تغییرات تدریجی نیز تعریف کرد. مسئله اصلاحات همواره در تاریخ و در جوامع گوناگون مطرح بوده و دولت‌های مختلفی بنا به شرایط گوناگون و اغلب با توجه به پیشنهادات متفکران و نخبگان کشورشان مبادرت به انجام این امر کرده‌اند. اما چرا اصلاحات مهم است و نسبت به محافظه‌کاری یا انقلاب راه‌حل معقول‌تری در برخورد با مسائل گوناگون است؟ در پاسخ به این سؤال باید گفت جوامع انسانی در تاریخ همواره شاهد تغییراتی بوده‌اند، اینکه علت این تغییرات چه بوده است، موضوع بحث ما نیست اما مسئله مهم پذیرش امکان تغییر در جوامع انسانی است. البته هر چقدر به عصر حاضر نزدیک‌تر می‌شویم، تغییر در نوع نگرش انسان‌ها به مسائل اجتماعی، سرعت بیشتری می‌گیرد؛ برای مثال اگر در ‌هزار یا دو هزار سال پیش از این، چند سده زمان می‌برد تا نگاه انسان‌ها به یک موضوع اجتماعی یا سیاسی مثل نوع پوشش یا به‌طورکلی سبک زندگی تغییر پیدا کند، امروزه با پیشرفت علم و افزایش سطح آگاهی جوامع بشری نوع نگرش در زمان کمتری تغییر می‌کند. اما دولت‌ها در گذشته بسیار سخت تن به تغییرات می‌دادند و همواره گروه‌های محافظه‌کاری چون اشراف و زمین‌داران به عنوان حافظان وضع موجود مانع ایجاد اصلاحات می‌شدند و چنین برخوردی باعث می‌شد تا مردمی که راهی برای اعتراض قانونی نمی‌یافتند، به یک قیام عمومی روی بیاورند. اما به مرور زمان و با روی‌کارآمدن دولت‌هایی مبتنی بر اصول دموکراتیک و به‌وجودآمدن سازوکارهای مناسبی برای بیان نظرات مردم این کشورها، دیگر نیازی به قیام عمومی دیده نمی‌شد و دولت‌ها نیز که برگزیده مردم بودند، بدون ایجاد مشکل پذیرای اصلاحات در مسائل گوناگون شدند. کشور ما نیز از این موضوع مستثنا نیست و با آشنایی نخبگان کشورمان با نظرات متفکران غربی و به‌خصوص پس از انقلاب مشروطه، تغییر در نگرش مردم کشورمان نسبت به مسائل اجتماعی و سیاسی سرعت بیشتری گرفت و اگر در انقلاب مشروطه‌، خواهان تشکیل مجلس ملی و درعین‌حال حفظ نهاد سلطنت بودند، چند سال بعد و در انقلاب اسلامی نهاد سلطنت را هم کنار گذاشته و خواهان یک حکومت کاملا دموکراتیک بودند. درواقع اگر بخواهیم پذیرای واقعیت‌های وضع موجود باشیم، باید اذعان کنیم که همان‌گونه که خواسته‌های مردم کشورمان در آستانه انقلاب اسلامی با خواسته‌های آنها در انقلاب مشروطه متفاوت بود و نوع نگرش آنها به مسائل اجتماعی و بین‌المللی نسبت به 70 یا 80 سال پیش از آن دارای تغییراتی بود، امروز نیز ارزش‌ها و باورهای مردم کشورمان نسبت به 37 سال پیش تغییراتی را شاهد بوده است. باید پذیرفت که نگرش مردم کشور ما نسبت به مسائلی چون، تعامل و ارتباط با کشورهای پیشرفته، انتظاراتی که از دولتمردان وجود دارد و... دارای تفاوت‌هایی است با نگرش مردم نسبت به همین مسائل در دوران دفاع مقدس یا حتی 20 سال پیش. اما کسانی که بر طبل اصولگرایی می‌کوبند و مخالف بحث اصلاحات هستند، یا اساسا قائل به امکان تغییر در انسان و جوامع بشری نیستند یا خودشان هیچ تغییری نمی‌کنند. ما نمی‌توانیم انسان را که یک موجود آزاد است،‌ محدود کنیم و مانع از ایجاد تغییر در او شویم. در صورتی که تن به اصلاحات ندهیم و خواسته‌های مردم را نادیده بگیریم، ممکن است با برخورد متفاوت‌تری از سوی مردم مواجه شویم. درنهایت اینکه با پذیرش فرض تغییر در نگرش مردم کشورمان نسبت به مسائل اجتماعی در مقایسه با سال‌های گذشته و با علم به تبعات آن، باید گفت که پذیرش اصلاحات راه حل معقول‌تری بوده و در واقع شاید بتوان گفت چاره‌ای جز حمایت از اصلاح‌طلبان نداریم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.