|

جنگ طایفه‌ای در عراق

عراق یک ‌بار دیگر در آستانه جنگ طایفه‌ای قرار گرفته است، اما این‌بار مانند سال 2006 نیست که نزاع بین شیعه و سنی باشد بلکه این درگیری بیشتر بین رهبران شیعی عراق به وجود آمده است که هر یک به‌نوعی تلاش می‌کند رهبری خود را بر دیگران اعمال کند. اصطلاح «بیت شیعی» در سال‌های گذشته بارها در عراق تکرار شده است و آیت‌الله سیستانی به‌عنوان مرجع بزرگ شیعیان همواره بر وحدت «بیت شیعی» تأکید داشت. شیعیان در انتخابات پارلمانی همواره به این فکر می‌کردند که اکثریت را به دست آورند تا بقیه گروه‌ها از جمله اهل سنت و کردها نیز مجبور شوند با آنها همراهی کنند. در سال‌های گذشته این بیت شیعی به همبستگی خود افتخار می‌کرد و آیت‌الله سیستانی «پدر پیری» بود که فراتر از همه، هدایت و رهبری آن را برعهده داشت اما اکنون با بالاگرفتن اختلافات در هفته‌های اخیر، آیت‌الله سیستانی با درایت همیشگی خود از مباحث سیاسی کنار کشیده است. او در گذشته قادر بود نزاع‌های بین فرزندانش را مهار کند و اجازه ندهد بیگانگان از آنها سوءاستفاده کنند. او در انتخابات سال 2010 چنان‌که دیدیم، اعلام کرد به هیچ‌یک از گروه‌های سیاسی وابسته نیست. اما زمانی که «ایاد علاوی» اکثریت را به دست آورد، حفظ وحدت شیعیان برای او مهم‌تر از این مسئله بود و برادران دینی‌اش را تشویق کرد تا به جای نزاع، فراکسیون بزرگ انتخاباتی تشکیل دهند. به‌هرحال او با همه هوشمندی‌اش این روزها نتوانسته است اختلافات درون‌گروهی شیعیان را حل‌وفصل کند. بخشی از فرزندانش به همان «مقتدی صدر»ی روی آورده‌اند که در گذشته‌ها نیز فرزند مطیعی برای آن پدر معنوی نبود. کسی که از او به‌عنوان جوان و ماجراجو یاد می‌شود و خودش هم از این القاب بدش نمی‌آید. او جوانی پرتحرک و باانگیزه است که خواب‌هایی برای عراق دیده است. مقتدی صدر به‌شدت مخالف نظام سهمیه‌بندی حزبی است و پیوسته آن را موردانتقاد قرار می‌دهد. در این نظام سهمیه‌بندی به او بیش از 10 کرسی پارلمان نرسیده است. او این سهمیه‌بندی را جوهر فساد در نظام سیاسی عراق به حساب می‌آورد. بنابراین می‌خواهد با عبور از طایفه‌گری، یک نوع شیعه سیاسی را ترویج کند و از سایر گروه‌ها و احزاب از جمله حزب «الدعوه» و مجلس اعلا نیز بخواهد که به این روند روی آورند. در تظاهرات میدان «التحریر» در چند هفته پیش، اهل سنت حضوری نداشت کمااینکه مقتدی صدر نیز تمایلی به جذب آنها نداشت. صدر هوشمندانه حرکت می‌کند. او بعد از آنکه «حیدر العبادی» نخست‌وزیر عراق را به حاشیه راند، از او عذرخواهی کرد و گفت: هدف از تجمع طرفدارانش حمایت از نخست‌وزیر در برابر فشارهایی بوده است که از سوی دشمنانش بر او تحمیل می‌شود. اما همان‌طورکه آیت‌الله سیستانی نتوانست نزاع‌های بین شیعیان را مهار کند، صدر هم از آنجا که در ارزیابی نیروهایش اغراق می‌کرد، نتوانست با اشغال پارلمان از سوی هوادارانش کاری پیش ببرد و برعکس آن به کسانی فرصت داد که در انتظار موقعیت بودند. می‌گویند اگر رهبری به ما گفت تحصن کنید، تحصن می‌کنیم و اگر به ما دستور داد به خانه‌هایتان بازگردید، می‌گوییم «سمعا و طاعتا». در واکنش به این عمل بود که نماینده صدر هشدار داد و گفت نیروهای بدر باید صدای ملت را بشنوند. اما نیروهای بدر در پاسخ گفتند: «صدای مردم ما هستیم»! وقتی در جایی هرکس گروهی تدارک دیده باشد، جنگ داخلی کلاسیکی شکل می‌گیرد؟ آیا غیر از این است که دو گروه مسلح در آن واحد هر کدام می‌گوید نماینده ملت است؟ مقتدی صدر وقتی عراق را به آستانه یک جنگ داخلی دیگر کشاند، ناگهان پیروانش را به حال خود رها کرد و گفت که تصمیم دارد برای دو ماه اعتکاف کند!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.