مرور آلبوم جدید پیمان سلطانی فصلِ نو
الهام فخاری.روانشناس تربیتی
بهتازگی، تازهترین اثر آهنگساز معاصر، پیمان سلطانی، «عاشق میشویم»، با صدای سالار عقیلی و نوازندگی اعضای ارکستر فیلارمونیک ارمنستان، ارکستر سمفونیک تهران و ارکستر ملل ایران از سوی مؤسسه فرهنگی - هنری نوای جامهدران با حمایت معنوی کمیته ملی ایکوم ایران منتشر شد. «عاشق میشویم» اثری 11 بخشی و دربردارنده پنج بخش تصنیفی- آوازی است که با «عاشق» با صدای سالار عقیلی آغاز میشود و بخشهای متناوب تصنیفخوانی و واریاسیونها را در پی دارد. تنظیم متناوب کمک میکند شنونده جاوگاه و اثر آوایی متفاوتی را تجربه و کارکرد بخشهای خوانش و نوازندگی را بازآرایی کند. این اثر شنیداری 64دقیقهای از نجواهای امیدبخش و روبهآینده «عاشق» آغاز میشود و با توالی از واریاسیونهای روی تصنیف، به هشداری خیامگونه، عدمقطعیت فردا، در تصنیف «معشوق» گذر میکند. بازآرایی و بازخوانی «آتش دل» حکایت جاودانگی و بیزمانی عشق است و چالشهای این فرایند دشوار و رنجی که بر جان عاشق شعله میزند را به نغمه درمیآورد. چنان آغاز شورانگیز و پرامیدی در تصنیف آخر با برشمردن رنجهای خودخواسته این آتش جانافروخته، به واقعیتی میرسد که رنج واگونشدنی عشق را معشوق درنخواهد یافت مگر آنکه خود دچار شود. «عاشق مشو» آخرین گامگاه تصنیفی اثر گویای فروتنی و خموشی در اوج عاشقی، ولی نشانهای از دوگانگی آرزویی است. متن و روند تصنیفی را میتوان در بافتار آوایی آهنگها هم باز جست. پیمان سلطانی در این مجموعه آگاهانه از سیطره متن و واژه کاسته و با درهمآمیزیهای آوایی درخشان، آهنگهای «عاشق میشویم» را برساخته است. بهکارگیری دامنه گستردهای از سازها و تنظیم موسیقی بهگونهای است که شنونده ایرانی بهاری تازه را در بستر ذهنی- احساسی آشنا تجربه میکند. باریکبینی و پیراستگی آوایی «عاشق میشویم» از ویژگیهای مثبت آن بهشمار میرود و برآمده از بازخورد (نگرش) پیمان سلطانی به آهنگسازی در فرایندی درازمدت است. شنونده در تجربه این اثر با ساختاری بدون شلوغی و انباشت آوایی روبهروست و فرصت درنگ، ادراک و شناخت آوایی برای او فراهم است. درونداشت عاشقانه و عاطفی اثر زمینهساز پیونددهی مخاطبان نسلهای مختلف و سرودهها دربردارنده واژگانی متعالی و قابلفهم همگان هستند. ارائه اثر از این آهنگساز که رهبری ارکستر ملل و تصنیف میهنی «ایران جوان» (مشهور به وطنم) را در کارنامه خود دارد، نویدبخش فصلی نو و درراهبودن تازههای موسیقی است. گستره آوایی از مهمترین پهنههای حسی- ادراکی آدمی است. نقد زیباییشناختی یا نقد فنی مهارتی یک اثر موسیقی بسنده نیست، بهویژه اینکه موسیقی بخش مهمی از سرمایه فرهنگی - اجتماعی بهشمار میرود. پیوند میان موسیقی و شناخت در زمینههای گوناگون زندگی فردی و اجتماعی، فرهنگی و هویتی و حتی نظامی اهمیتی ویژه دارد. ساختارهای شناختی، سبک تفکر و الگوهای شناختی- عاطفی ما در گذر زمان و برپایه همین سرمایههای فرهنگی و خزانهها و طی آموزش مستقیم و غیرمستقیم پدید میآیند. نقد روانشناختی آثار هنری، بهویژه موسیقی، تلاش ارزندهای برای ارزیابی و بهبود پسندهای فردی/ گروهی و بالندگی هنری- فرهنگی نسل جوان است. نقد روانشناختی کمک میکند موسیقی نه بهعنوان آفرینشگری حاشیهای یا ویژهپسند بلکه بهعنوان بخش چشمگیری از تجربه ادراکی- شناختی آدمی در جامعه امروز ایران مورد توجه بیشتری قرار گیرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.