|

مرور آلبوم جدید پیمان سلطانی فصلِ نو

الهام فخاری.روان‌شناس تربیتی

به‌تازگی، تازه‌ترین اثر آهنگ‌ساز معاصر، پیمان سلطانی، «عاشق می‌شویم»، با صدای سالار عقیلی و نوازندگی اعضای ارکستر فیلارمونیک ارمنستان، ارکستر سمفونیک تهران و ارکستر ملل ایران از سوی مؤسسه فرهنگی - هنری نوای جامه‌دران با حمایت معنوی کمیته ملی ایکوم ایران منتشر شد. «عاشق می‌شویم» اثری 11 بخشی و دربردارنده پنج بخش تصنیفی- آوازی است که با «عاشق» با صدای سالار عقیلی آغاز می‌شود و بخش‌های متناوب تصنیف‌خوانی و واریاسیون‌ها را در پی دارد. تنظیم متناوب کمک می‌کند شنونده جاوگاه و اثر آوایی متفاوتی را تجربه و کارکرد بخش‌های خوانش و نوازندگی را بازآرایی کند. این اثر شنیداری 64دقیقه‌ای از نجواهای امیدبخش و روبه‌آینده‌ «عاشق» آغاز می‌شود و با توالی از واریاسیون‌های روی تصنیف، به هشداری خیام‌گونه، عدم‌قطعیت فردا، در تصنیف «معشوق» گذر می‌کند. بازآرایی و بازخوانی «آتش دل» حکایت جاودانگی و بی‌زمانی عشق است و چالش‌های این فرایند دشوار و رنجی که بر جان عاشق شعله می‌زند را به نغمه درمی‌آورد. چنان آغاز شورانگیز و پرامیدی در تصنیف آخر با برشمردن رنج‌‎های خودخواسته این آتش جان‌افروخته، به واقعیتی می‌رسد که رنج واگونشدنی عشق را معشوق درنخواهد یافت مگر آنکه خود دچار شود. «عاشق مشو» آخرین گام‌گاه تصنیفی اثر گویای فروتنی و خموشی در اوج عاشقی، ولی نشانه‌ای از دوگانگی آرزویی است. متن و روند تصنیفی را می‌توان در بافتار آوایی آهنگ‌ها هم باز جست. پیمان سلطانی در این مجموعه آگاهانه از سیطره متن و واژه کاسته و با درهم‌آمیزی‌های آوایی درخشان، آهنگ‌های «عاشق می‌شویم» را برساخته‌ است. به‌کارگیری دامنه گسترده‌ای از سازها و تنظیم موسیقی به‌گونه‌ای است که شنونده ایرانی بهاری تازه را در بستر ذهنی- احساسی آشنا تجربه می‌کند. باریک‌بینی و پیراستگی آوایی «عاشق می‌شویم» از ویژگی‌های مثبت آن به‌شمار می‌رود و برآمده از بازخورد (نگرش) پیمان سلطانی به آهنگ‌سازی در فرایندی درازمدت است. شنونده در تجربه این اثر با ساختاری بدون شلوغی و انباشت آوایی روبه‌روست و فرصت درنگ، ادراک و شناخت آوایی برای او فراهم است. درون‌داشت عاشقانه و عاطفی اثر زمینه‌ساز پیونددهی مخاطبان نسل‌های مختلف و سروده‌ها دربردارنده واژگانی متعالی و قابل‌فهم همگان هستند. ارائه اثر از این آهنگ‌ساز که رهبری ارکستر ملل و تصنیف میهنی «ایران جوان» (مشهور به وطنم) را در کارنامه خود دارد، نویدبخش فصلی نو و درراه‌بودن تازه‌های موسیقی است. گستره آوایی از مهم‌ترین پهنه‌های حسی- ادراکی آدمی است. نقد زیبایی‌شناختی یا نقد فنی مهارتی یک اثر موسیقی بسنده نیست، به‌ویژه اینکه موسیقی بخش مهمی از سرمایه‌ فرهنگی - اجتماعی به‌شمار می‌رود. پیوند میان موسیقی و شناخت در زمینه‌های گوناگون زندگی فردی و اجتماعی، فرهنگی و هویتی و حتی نظامی اهمیتی ویژه دارد. ساختارهای شناختی، سبک تفکر و الگوهای شناختی- عاطفی ما در گذر زمان و برپایه همین سرمایه‌های فرهنگی و خزانه‌ها و طی آموزش مستقیم و غیرمستقیم پدید می‌آیند. نقد روان‌شناختی آثار هنری، به‌ویژه موسیقی، تلاش ارزنده‌ای برای ارزیابی و بهبود پسندهای فردی/ گروهی و بالندگی هنری- فرهنگی نسل‌ جوان است. نقد روان‌شناختی کمک می‌کند موسیقی نه به‌عنوان آفرینشگری حاشیه‌ای یا ویژه‌پسند بلکه به‌عنوان بخش چشمگیری از تجربه ادراکی- شناختی آدمی در جامعه امروز ایران مورد توجه بیشتری قرار گیرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.