موج مرحله اول، در مرحله دوم اوج گرفت
تکرار»پیروزی امید و جهتگیری تازه جامعه ایرانی
محمود اکبریکیا
دور دوم انتخابات دهمین دوره مجلس شورای اسلامی، روز جمعه 10 اردیبهشت در 55 حوزه از 21 استان باقیمانده برگزار شد تا تکلیف 68 کرسی باقیمانده تعیین و ترکیب مجلس دهم کامل شود. در این مرحله 136 کاندیدا با هم به رقابت پرداختند. با پایانیافتن شمارش آرا و اعلام نتایج، از 68 صندلی باقیمانده صحن بهارستان دهم، سهم ائتلاف امید بيشتر شد. کرسیهای باقیمانده را اصولگرایان و مستقلین میان خود تقسیم کردند. آمارهای متناقضی درباره گرایش سیاسی و اینکه سهم ائتلافها از کرسیهای بهارستان چقدر است منتشر شده است اما گفته میشود از مجموع 289 منتخب راهیافته به مجلس دهم، بالای 150 نماینده از فهرست اصلاحطلبان، 80 اصولگرا، بین 50 تا 60 منتخب دارای گرایش مستقل و پنج منتخب اقلیتهای دینی به بهارستان دهم راه یافتند. برای نخستینبار زنان 18 کرسی کسب کردند و 272 منتخب هم از مردان هستند. بهاینترتیب ائتلاف امید توانست پیروزی خود در مرحله اول را در مرحله دوم هم تکرار کند و پس از سه دوره که اصولگرایان اکثریت کرسیهای مجلس را در دست داشتند، پیروزی مهمی را در ائتلاف با نیروهای معتدل رقم بزنند. بانوان نیز با کسب 18 کرسی بهارستان دهم موفق شدند با اعتماد مردم رکورد حضور در مجلس را بشکنند. بالاترین حضور نمایندگان زن در مجالس ادوار گذشته به مجلس پنجم با 14 نماینده زن بازمیگردد. دراینمیان کماکان وضعیت مینو خالقی، منتخب سوم اصفهان که در فهرست اصلاحطلبان اصفهان حضور داشت، مشخص نیست. در گردهمایی روز شنبه هفته جاری، خالقی در نشست اصلاحطلبان و در ضیافت رئیسجمهور حضور داشت و همچنان بحث در مورد اعتبارنامه او ادامه دارد. مستقلین هم در این دوره، از نقش قابلتوجهی در جهتگیریهای کلی مجلس دهم برخوردار هستند. بهطور معمول و با توجه به شرایط سیاسی موجود در کشور، اغلب مستقلین به سمت اصلاحطلبان و دولت یازدهم گرایش دارند چراکه اصولگرایان، نامزدهای مشخصی دارند که نهتنها هزینهای از بابت اعلام شفاف اصولگرابودن یک کاندیدا به وی تحمیل نمیشود بلکه مواهبی نیز شامل حال او میشود. نامزدهایی که در هیچیک از دو فهرست اصلاحطلبان و اصولگرایان نبودهاند، مواضع اصولگرایان درخصوص دولت را نپذیرفتهاند که در فهرست آنان قرار نگرفتهاند. در شرایط حساسی که دولت با اقدامات خود در عرصه سیاست خارجی میخواهد ایران را از انزوا و تحریم خارج کند، با تشکیل فراکسیون اکثریت مجلس دهم، برنامههای اصلاحی روحانی در سطح کلان دنبال خواهد شد و اینجا نقش این گروه مستقل، قابلتوجه خواهد بود. محمدرضا عارف، منتخب اول تهران و سرلیست ائتلاف امید در این شهر در گفتوگو با ایسنا درخصوص تشکیل فراکسیون امید در مجلس دهم گفته است: «شاهد موفقیت لیست امید در دور دوم بودیم و در این شرایط امیدواریم مجلس آینده بر اساس اولویتهای ترسیمی در حوزه اقتصادی و معیشتی و براساس برنامه 128بندی که در گذشته اعلام شده بود و همچنین ساماندهی برخی آسیبهای اجتماعی عملکرد مثبتی داشته باشد و انشاءالله روال عملیاتی این برنامهها نیز در هفته آینده و پس از تشکیل فراکسیون امید تبیین میشود». دراینمیان گردهمایی بزرگ منتخبان لیست امید در سراسر کشور شنبه برگزار و تا حدی، جهتگیریهای کلی آن مشخص شد. بالای 150 نماینده در این نشست شرکت کردند که احتمال اکثریتشدن این فراکسیون در مجلس دهم را تقویت میکند. اعلام موجودیت فراکسیون امید از تحولات روزهای اخیر است. در حقیقت شکلگیری اولیه فراکسیون امید در این گردهمایی انجام و همچنین پیشنویس اساسنامه فراکسیون رونمایی شد هرچند شکلگیری رسمی فراکسیون به بعد از افتتاح مجلس دهم موکول میشود. تبادلنظر درباره برنامههای آینده و همچنین هماهنگیها بین اعضای فراکسیونهای مجلس از جمله مباحثی است که این روزها همه بهدنبال آن هستند. کرسیهای مؤثر مرحله دوم محمدرضا عارف، منتخب اول مردم تهران و رئیس شورای سیاستگذاری اصلاحطلبان، چندی پیش گفته بود برای بهدستآوردن اکثریت مجلس و تشکیل «فراکسیون امید» به تصاحب حداقل ۴۰ کرسی در دور دوم احتیاج داریم که با پیروزی قاطع لیست امید در دور دوم، این عدد فراتر هم رفت. نتایج انتخابات در سراسر کشور نشان داد مردم خصوصا جوانان پرشور و میانسالان باتجربه و پیران کارکشته طالب نامزدهای نو، مبتنیبر هزینه - فایده در آینده و پسابرجام هستند. مردم 12 سال (سه دوره) شاهد حاکمیت و بلامنازع اصولگرایان بودند. برخی افراد جناح مقابل به حذف رقبا دل بسته بودند و با وجود اینکه 12 سال فرصت داشتند نواقص خود را جبران کنند، این اتفاق رخ نداد. محصول بیش از یک دهه فرصتسوزی مجلس و دولت اصولگرایان، تورم 45 درصدی و رکود منفی 8/5 درصدی، فساد در نهادهای بانکی، بیمهای و اداری کشور و ظهور پدیدههایی نظیر بابک زنجانی و ایادی پشتپرده و تحریمهای هوشمند ضدتوسعه علیه ایران بود که کشور را نیز زمینگیر کرد. مردم در همه نقاط کشور، این مشکلات را حس کردند. اما آنچه که در کنار درخشش لیست امید در سراسر کشور در مرحله دوم جلب توجه کرد، عدم توفیق اصولگرایانی است که نمایندگی چندین دوره مجلس را در کارنامه خود داشتند. حذف اصولگرایان از گردونه رقابت در شرایط فقدان تحلیل درست آنها از دلایل شکستشان در دور اول، ضربه سختی بود که تا حد زیادی به سبب بیتوجهی سران اصولگرا به عوامل شکست و نسبتدادن این مسئله به تخلفات انتخاباتی رخ داده است. مسعود پزشکیان، وزیر بهداشت دولت اصلاحات و نماینده مجالس هشتم و نهم که در انتخابات مجلس دهم نیز رأی اول تبریز را از آن خود کرد، درباره علل تکرار نتایج دور اول در مرحله دوم میگوید: «اصولگرایان در صداوسیما، نماز جمعه و حتی در همین مجلس، این شعار را مطرح میکردند که بههیچعنوان به لیست اصلاحطلبان رأی ندهید و این لیست را انگلیسی معرفی کردند. اما رأی مردم پیام روشنی داشت. هنگامی که شورای نگهبان گروهی را تأیید کرده، دیگر نمیتوان آنها را انگلیسی و ضدانقلاب معرفی کرد؛ چراکه شورای نگهبان به اندازه کافی فیلتر دارد. مردم پاسخ این انگزدنها را دادند و این مسئله نیاز به تفسیر خاصی ندارد، بلکه تنها نیازمند چشمانی باز برای دیدن حقیقت است». چندی پیش غلامعلی حدادعادل دولت را به تخلف در روند انتخابات متهم کرد و گفت مستندات این تخلفات بهزودی منتشر خواهد شد. به نظر میرسد مشغولیت بیش از حد این جناح به پاککردن صورتمسئله بهجای بازنگری در گفتار و رفتار و شیوه عملکرد و سیاستهایشان مهمترین دلیل شکست آنها در دور دوم باشد. از طرفی در شرایطی که اصلاحطلبان شناختهشده نتوانستند وارد انتخابات شوند، ناکامی اصولگرایان شناختهشده در رقابت با اصلاحطلبان کمترشناختهشده حتی در حوزههای غیرکلانشهرها، نیاز به بررسی عمیق از سوی این جریان سیاسی دارد. به طور نمونه محمدحسن آصفری، نماینده دوره نهم مردم اراک که به مرحله دوم راه پیدا کرده بود، در این دور مغلوب سیدمهدی مقدسی، کاندیدای اصلاحطلب لیست امید شد. آصفری نماینده مردم اراک در مجلس نهم، در جریان جلسات بررسی برجام انتقادات تندی را علیه برجام مطرح کرده بود. وی که در تبلیغات انتخاباتیاش خود را ماکت کوچکشده احمدینژاد معرفی کرده بود، در دوره نهم مجلس، عضو ناظر بر سفرهای خارجی مسئولان دولت احمدینژاد بود که در آن دوره هزینههای هنگفت سفرهای غیرضروری اقوام و خویشان هیأت دولت به نیویورک سروصدای زیادی را در رسانههای داخلی و خارجی ایجاد کرد. محمدرضا میرتاجالدینی، دیگر نماینده اصولگرای تبریز در دورههاي هفتم و هشتم مجلس است که در جریان انتخابات دور دوم مجلس شورای اسلامی موفق به کسب آرای لازم برای ورود به مجلس دهم نشد اما زهرا ساعی و شهابالدین بیمقدار از تبریز وارد مجلس شدند. حتی در شهرستان شهریار، گروسی، از اصولگرایان مجلس، پس از چند دوره حضور در مجلس نتیجه را به محمودی، نامزد لیست امید، واگذار کرد. میرتاجالدینی که حضور در هیأترئیسه مجلس دوره هشتم را در کارنامه داشت، برای معاونت پارلمانی دولت احمدینژاد، از نمایندگی مردم تبریز بهنفع دولت دهم استعفا داد و صندلی هیأترئیسه مجلس و کرسی حفاظت از منافع و مطالبات حوزه انتخابیهاش را به مقصد هیأت دولت ترک کرد. او همچنین در جریان یکی از سخنرانیهای انتخاباتی خود در دانشگاه تبریز با پرسش یکی از دانشجویان درخصوص مدرک تافل درجشده در رزومهاش مواجه شد که این جلسه به دلیل دخالت برگزارکنندگان مراسم و اطرافیان نماینده اسبق مردم تبریز در ساکتکردن دانشجوی سؤالکننده متشنج شد. شرایط اصولگرایان در دور دوم که انتخابات عمدتا در حوزههای انتخابیه کوچکتر برگزار شد و موفقیت نامزدهایی که در لیست امید قرار داشتند و البته افزایش حضور مردم نسبت به مرحله دوم انتخابات مجلس نهم، همهوهمه اهمیت توجه به تفاوتهای جامعه ایرانی نسبت به گذشته را دوچندان میکند. میزان مشارکت مردم در مرحله دوم انتخابات مجلس دهم، به نسبت همین انتخابات در مجلس نهم، سهدرصد رشد داشته است. حسینعلی امیری، سخنگوی وزارت کشور، در گفتوگویی تلویزیونی ضمن تقدیر از مشارکت مردم در 21 استان و 55 حوزه انتخابیه برای انتخاب 68 نماینده باقیمانده در مرحله دوم انتخابات مجلس دهم، گفت: 47 درصد رأیدهندگان زن و 53 درصد هم مرد بودهاند. وی با اشاره به ورود چهارنفر نماینده زن در این مرحله از انتخابات به مجلس دهم، میزان مشارکت را 59 درصد نسبت به مرحله اول اعلام کرد و افزود: در مقایسه با مرحله دوم انتخابات مجلس نهم نیز سه درصد رشد مشارکت داشتهایم. وی با اشاره به اینکه در مرحله اول به دلیل تعدد زیاد نامزدها، میزان مشارکت بالاتر است، رشد سهدرصدی میزان مشارکت مردم در مرحله دوم به نسبت مرحله دوم انتخابات مجلس گذشته را قابلتقدیر خواند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.