|

ترکیه؛ داووداوغلو و اردوغان

«احمد داووداوغلو»، نخست‌وزیر ترکیه، با اعلام استعفای خود از رهبری حزب حاکم «عدالت و توسعه»، به همه شک و تردیدها درباره وجود بحران و اختلاف بین او و رئیس‌جمهور «رجب طیب اردوغان» پایان داد؛ اختلافاتی که ریشه‌های آن به شکاف‌های درون حزب بازمی‌گشت. با این استعفا قدرت اردوغان دو برابر شده و او را که 14سال است فرمانروایی می‌کند، توانمند خواهد کرد تا بازهم به فرمانروایی خود ادامه دهد. این بحران پس از آنکه اردوغان خود را به جای «عبدالله‌گل» رئیس‌جمهور کرد، تقریبا قابل انتظار بود. عبدالله‌گل نیز با ابراز انزجار از سیاست‌های حزب عدالت و توسعه بود که کناره‌گیری کرد و درنهایت داووداوغلو، نخست‌وزیر شد تا به گفته خودش آنچه را در سال‌های گذشته در عرصه اقتصادی و اجتماعی ویران شده بود، از نو اصلاح کند. حال آنکه تغییر چهره‌های سیاسی و پست و مقام‌ها به خودی‌خود امر مثبتی نمی‌تواند باشد. زیرا دیدیم ماه‌ها بعد تحولاتی در ترکیه به وجود آمد که نظیرش در گذشته سابقه نداشت. در همین دوران نخست‌وزیر، داووداوغلو بود که تروریسم در ترکیه اوج گرفت؛ مسئله‌ای که اردوغان تصور می‌کرد ترکیه از آن کاملا به دور است اما دیدیم چگونه شهرهای مرکزی ترکیه را هدف قرار داد و بارها استانبول و آنکارا شاهد حوادث هول‌انگیزی شدند. به موازات این مسئله، جنگ بین دولت ترکیه و کردها نیز از سرگرفته شد و همچنان رو به توسعه است. برخی از ناظران به ترک‌ها هشدار دادند و گفتند عواقب این جنگ می‌تواند انفجارهای بیشتر را در داخل ترکیه به همراه داشته باشد، اما کمتر کسی به این هشدارها توجه کرد. در این میان سیاست‌های منطقه‌ای و بین‌المللی اردوغان نیز دچار شکست شده و روندی معکوس را در پیش گرفت. نخستین شکست اردوغان در سوریه بود، زیرا حزب عدالت و توسعه انتظار سرنگونی دولت «بشار اسد» را در اسرع وقت داشت تا بتواند به این وسیله سلطه منطقه‌ای خود را گسترش دهد اما از بخت بد اردوغان یا حزبش، چنین آرزویی برآورده نشد. از اینها بدتر، حادثه سقوط یک جنگنده روسی در سوریه در ماه نوامبر گذشته بود که ترک‌ها را درگیر معضلات و مشکلات اقتصادی و امنیتی جدیدی کرد. طبیعی است این مسائل بر ناکامی آنکارا اثر گذاشت و همه برگه‌های بازی را در برابر چشمانش درهم ریخت. اینجا بود که ترک‌ها دریافتند ماجراجویی‌های اردوغان در سال‌های گذشته حاصلی جز خسران برای آنها نداشته است؛ خسارت‌هایی که همچنان استمرار دارد زیرا سیاست‌های او بر اصولی واقعی بنیان گذاشته نشده است. ترکیه در این سال‌ها منافع دیگران را در نظر نگرفته است. شاید با منفجرشدن اوضاع داخلی این کشور به صورتی که مشاهده می‌کنیم، جبران این خسارت‌ها دیگر دیر شده باشد. استعفای داووداوغلو که از او به‌عنوان نظریه‌پرداز حزب عدالت و توسعه و ترسیم‌کننده سیاست خارجی این کشور یاد می‌شد، شاید در کوتاه‌مدت به نفع اردوغان باشد، اما در درازمدت به نفع او نخواهد بود و او نمی‌تواند آن شکوه سابق را در زمان به دست‌گرفتن رهبری حزب بازیابد؛ شکوه و عظمتی که در اثر سوءمدیریت و غرور به‌ویژه بعد از آنکه قوی‌ترین مردانش را از دست داد، از بین رفت و نتیجه قطعی آن نیز در آینده شکست‌های بیشتر خواهد بود. اردوغان بعد از کنگره فوق‌العاده حزب در این ماه خواهد توانست قدرت خود را یکپارچه کند. او می‌تواند قانون اساسی کشور را تغییر دهد و همه اختیارات را به ریاست‌جمهوری واگذارد؛ مثل همان چیزی که در رؤیایش بود و برایش برنامه‌ریزی کرده بود. اما در بلندمدت به‌ویژه زمانی که چهار سال دیگر بخواهد انتخابات پارلمانی برگزار شود، ترکیه در آستانه دوران تازه‌ای قرار خواهد گرفت. در آن زمان مردم ترکیه خواسته‌های جدیدی را مطرح خواهند کرد و اگر اردوغان تا آن زمان مسیر خود را تغییر نداده باشد و سعی نکند خود را با واقعیت‌های داخلی و منطقه‌ای تطبیق دهد، ممکن است روزهایی توفانی در پیش داشته باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.