|

نیروگاه‌های برقابی، تعهدات کاپ 21، اقدام و عمل

مجید رحیمی‌آشتیانی کارشناس مهندسی آب

در سوم اردیبهشت 95 وزیر امور خارجه ایران در نیویورک موافقت‌نامه تغییر آب‌وهوایی را در مقر سازمان ملل متحد امضا کردند. پیش‌نویس این موافقت‌نامه در کاپ 21 در آذر 94 در پاریس با موافقت و حمایت 195 کشور شرکت‌کننده به اتفاق آرا به تصویب رسید. هدف اصلی در بیست‌ویکمین کنفرانس تغییرات آب‌وهوایی سازمان ملل در پاریس (cop21) دستیابی به تثبیت غلظت گازهای گلخانه‌ای در اتمسفر تا سطحی است که از تداخل خطرناک فعالیت‌های بشر با سیستم آب‌وهوایی جلوگیری کند. در متن این توافق که تعهد به آن الزام قانونی است، از کشورهای جهان خواسته شده برای محدودماندن افزایش گرمای زمین به 5/1 الی دو درجه سانتی‌گراد تلاش کنند. در گزارش منتشره سازمان ملل 72درصد گازهای گلخانه‌ای جهان در سال در 10 کشور تولید می‌شود که ایران با تولید سالانه 715 میلیون تن دی‌اکسیدکربن و سهم 65/1 درصدی تولید گازهای گلخانه‌ای در جهان در مقام هشتم بالاتر از اندونزی و کانادا در این فهرست قرار دارد و هفت کشور چین، آمریکا، کشورهای عضو اتحادیه اروپا، هند، روسیه، ژاپن و برزیل به‌ترتیب در رده‌های بالاتر قرار دارند. در این موافقت‌نامه هر یک از کشور‌ها متعهد شده‌اند که هرساله وضعیت برنامه‌های خود را با اطلاعات قابل‌سنجش مانند دوره یا زمان اجرا، دامنه و وسعت، گام‌ها و مراحل برنامه‌ریزی آن و... اعلام کنند. ایران نیز برنامه‌ مشارکت 12درصد کاهش گاز گلخانه‌ای خود را به صورت چهار درصد تعهد و هشت درصد سهم مشروط (لغو کامل تحریم‌ها، انتقال کامل تکنولوژی‌های نوین و همکاری کامل جامعه جهانی) تا سال 2030 را به جامعه جهانی ارائه کرده ‌است و مطابق این تعهد باید برای کاهش آلودگی هوا و کمک به محیط‌زیست، مقدار تولید و انتشار گازهای گلخانه‌ای خود را به طور قطعی کاهش دهد که در غیر این صورت جریمه‌های مالی و محدودیت در تولید سوخت‌های فسیلی را به‌همراه خواهد داشت. روش‌های مقابله با گرمایش جهانی، سازگاری با شرایط تغییر اقلیم (تغییر نوع کشاورزی، کاهش ضایعات محصولات و بهبود سیستم‌های خنک‌کننده و...) و کاهش میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای (گسترش انرژی‌های تجدید‌پذیر) است که در این بین نیروگاه‌های برقابی در بهره‌‌وری تولید انرژی و میزان تولید انرژی تجدیدپذیر به‌عنوان یکی از مؤثر‌ترین حوزه‌هایی که امکان پیگیری روند توسعه آنها در برنامه‌های کاهش انتشار گاز‌های گلخانه‌ای مهیاست و نقش بسزایی در کاهش مصرف سوخت‌های فسیلی و تولید انرژی پاک دارند.

انرژی تولیدشده از نیروگاه‌های برقابی مقرون‌به‌صرفه، قابل‌دسترس و با توجه به سهم بالای خودکفایی در این صنعت در 20 ساله اخیر در راستای توسعه‌ اقتصاد مقاومتی قرار دارد. نیروگاه‌های برقابی بدون هیچ وابستگی‌ای به سوخت‌های فسیلی تنها به نیروی پتانسیل آب ذخیره‌شده در مخازن سدهای کشور و آب جاری رودخانه‌ها و شبکه‌های انتقال آب در سراسر کشور نیاز دارند و این انرژی تجدیدپذیر و پاک 98.8 درصد از تولید ملی برق تجدیدپذیر کشور و 13.8 درصد از مجموع برق تولیدی در ایران را تشکیل می‌دهد. نيروگاه برقابي يک منبع انرژي حافظ محيط‌زيست است که بدون توليد آلاينده‌هاي هوا يا گازهاي سمي انرژي توليد مي‌کند. جوامعي که بر نیروگاه‌های برقابي به‌عنوان منبع انرژي تکيه مي‌کنند از مزيت هوا و آب پاک‌تر بهره‌مند مي‌شوند. ايران موظف به كاهش ٢٨ ميليون تن تا سال ٢٠30 است و سالانه ميزان كاهشي كه از نيروگاه‌هاي دردست‌اجرا و آماده اجرا عايد می‌شود در كوتاه‌مدت باعث انجام تعهد فوق می‌شود. با توجه به زمان دوره طراحی و اجرای سدها و نیروگاه‌های برقابی در بهترین شرایط مالی و اجرائی، حداقل پنج‌سال زمان تا بهره‌برداری نیاز دارند و با عنایت به نیاز افزایش سالانه حداقل پنج‌هزار مگاوات ظرفیت تولید نیروگاه‌های برق، تأخیر در شروع عملیات اجرائی پروژه‌های مطالعه‌شده سد و نیروگاه، کشور را در سال‌های اخیر با محدودیت تأمین انرژی الکتریکی و خاموشی‌های گسترده مواجه و از سوی دیگر با جرائم مالی و محدودیت‌های بین‌المللی حتی محدودیت تولید نفت و گاز و بحران‌های اقتصادی کشور را مواجه می‌کند. نگارنده تأکید می‌کند در شرایطی که کشور به جامعه جهانی تعهد کاهش وضع موجود گازهای گلخانه‌ای کشور را داده است، احداث نیروگاه‌های گازی که خود یکی از منابع اصلی افزایش گاز‌های گلخانه‌ای هستند (35درصد گاز گلخانه‌ای از تولید انرژی الکتریکی با سوخت‌های فسیلی) برخلاف معیارهای زیست‌محیطی و در نهایت منافع ملی کشور خواهد بود. اینک که در سال اقتصاد مقاومتی، اقدام و عمل و در شروع برنامه ششم توسعه کشور، صنعت سدسازی و نیروگاه‌های برقابی که پس از توفیق به خودکفایی به مرحله صدور خدمات فنی و مهندسی به خارج از کشور نائل شده است، انتظار دارد با جبران سال‌های بی‌مهری اخیر با خودباوری و تکیه بر توان مهندسان باهوش و غیرتمند این صنعت، مرحله اقدام و عمل آغاز شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.