وقتی ظریف تلافی میکند
مترجم: محمدرضا احمدینیا
بیش از یک هفته است که جنجال تازهای میان ایران و آمریکا بر سر حکم دادگاه عالی برای استفاده از نزدیک به دومیلیارد دلار از داراییهای بلوکهشده بانک مرکزی ایران برای پرداخت غرامت به آسیبدیدگان حوادث تروریستی خارج از آمریکا، به راه افتاده است و اکنون با نامه محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، به بان کیمون، دبیرکل سازمان ملل متحد، این جنجال وارد فاز تازهای شده است. حکم دادگاه عالی آمریکا که اجازه استفاده از نزدیک به دو میلیارد دلار از داراییهای ایران را برای پرداخت غرامت میدهد، شامل بازماندگان و خانواده کشتهشدگان دو حمله تروریستی در سالهای 1983 و 1996 در بیروت و خوبر است. در هر دو این حملات تروریستی از کامیونهای پر از مواد منفجره استفاده شد و دو ساختمان متعلق به نیروها و اتباع آمریکا در لبنان و عربستان سعودی ویران شد. دولت آمریکا سالهاست که باوجود انکار و رد اتهام ایران، تهران و نیروهای تحت امرش را مسئول این حوادث تروریستی میداند و بیش از هزار پرونده درخواست غرامت از سوی خانوادهها و زخمیشدگان این حوادث در دادگاههای آمریکا علیه ایران تشکیل شده است. نامه ظریف که در آن از این اقدام آمریکا با عنوان «سرقت ظالمانه» یاد شده که بهطورکلی روابط را تهدید میکند، نکات و موارد مهمی ذکر شده است. نخست اینکه این نامه در میان زمزمهها و پچپچهایی که در روزهای گذشته از ایران به گوش میرسید، یک فریاد رسا و ورود به مرحله تقابل علنی محسوب میشود که با خشم نسبت به این اقدام آمریکا شکل گرفته است. پیش از این، ایران حکم دادگاه عالی را شکلی از دزدی خوانده بود که ممکن است موجب شکایت ایران علیه دولت ایالات متحده در دادگاههای بینالمللی شود اما اکنون در این نامه تهران اقدام تلافیجویانه را محتمل دانسته است. ظریف در نامه خود نوشته: «تمامی مراحل دادگاه که منجر به صدور این حکم شده است، مضحک، ساختگی و نمایشی است که با هر برداشتی از قانون، صلاحیت قانونی، حقانیت، مدارک و فرآیندهای قانونی در تضاد است». در این نامه که از سوی بخش ایران دفتر سازمان ملل متحد منتشر شده است، آمده: «جمهوری اسلامی ایران، دولت ایالات متحده آمریکا را مسئول این دزدی که با عنوان حکم دادگاه مخفی شده، میداند و حق کلیه اقدامات لازم برای استرداد داراییهای دزدیدهشده و سود آن را از روز نخستی که بلوکه شده برای خود محفوظ میدارد». در ادامه نامه، وزیر امور خارجه ایران اقدام اخیر را «تحریکی خطرناک علیه قوانین بینالملل» معرفی کرده و اشاراتی تاریخی به مواردی دارد که گستاخیها و رفتارهای خصمانه مستقیم آمریکا علیه ایران را برمیشمارد: «تقابل دولت آمریکا با ایران از دخالت CIA در کودتای 1953 (کودتای 28 مرداد 1332 که دولت مصدق را سرنگون و محمدرضاشاه را به تخت پادشاهی بازگرداند) به نفع حکومت محمدرضا پهلوی آغاز شده و با حمایت آمریکا از پلیس مخفی (ساواک) رژیم شاه ادامه یافته است. آمریکا در زمان جنگ ایران و عراق از دولت صدام پشتیبانی کرد و در سال 1988 نیز یک هواپیمای جت مسافربری ایران با شلیک مستقیم ناو آمریکایی در خلیجفارس سقوط کرد که دولت آمریکا غرامات زیاد و بسیار معوقی را باید بابت این خسارات به مردم ایران پرداخت کند». در بخش بعدی ظریف حق استفاده از تمامی ظرفیتها ازجمله هرگونه اقدام قضائی برای بازپسگرفتن اموال مردم ایران و دریافت سود متعلق به آن در این مدت را برای دولت خود محفوظ میدارد تا از این راه بتواند در مقابل دزدی دولتی آمریکا بایستد. وزیر امور خارجه ایران در ادامه نامه از بان کیمون خواسته تا به دولت آمریکا برای «پایبندی به تعهدات بینالمللیاش» فشار وارد کند و این نامه را در دبیرخانه ورودی سازمان ملل متحد رسما ثبت و منتشر کند. اگرچه هنوز هیچ واکنشی از سوی دفتر بان کیمون و دبیرخانه مرکزی سازمان ملل به نامه روز پنجشنبه ظریف منتشر نشده است، اما امضای وزیر امورخارجه نامدار ایران پای این نامه، حاوی نکات ظریفی است. او که همواره به عنوان یکی از طرفداران گسترش روابط دیپلماتیک حتی با آمریکا محسوب میشده و ازجمله معماران توافق هستهای میان ایران و 1+5 شناخته میشود، در زمان امضای این توافق در کنار جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا، اظهار امیدواری کرد که پایبندی به تعهدات، موجب گسترش روابط دیپلماتیک و اجرای درست این توافق شود. حال این اقدام دادگاه آمریکا او را نیز به عنوان عالیرتبهترین دیپلمات ایرانی، ناگزیر به واکنشی تند کرده که برای روابط دیپلماتیک چندان خوب نخواهد بود. از سوی دیگر حسن روحانی، رئیسجمهوری ایران، نیز که از زمان انتخاب در سال 2013 (1392) قول دستیابی به توافق هستهای و آزادشدن اقتصاد ایران را داده بود، چهارشنبه گذشته در اظهارنظری حکم دادگاه عالی آمریکا را یک«دزدی آشکار و رسوایی قضائی» نامید.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.