|

نقد برای اصلاح

سیدمصطفی .موسوی‌لاری

بی‌شک زمانی که شاه قاجار تصمیم به احداث پایتخت در روستای سرسبز و خوش آب‌وهوا با باغ‌های زیبا، رودها، چشمه‌ها و قنات‌های پرآب می‌گرفت، هرگز گمان نمی‌کرد روزی این منطقه بهشت‌گونه به یکی از آلوده‌ترین کلان‌شهرهای جهان بدل شود. تهران، شهری است که نه‌تنها از آلودگی هوا، بلکه از انواع آلودگی‌های بصری، صوتی، آلودگی نور و... رنج می‌برد. آنچه آزاردهنده‌تر است، اینکه دیگر شهرهای بزرگ کشور مانند مشهد، اصفهان، تبریز، شیراز و... نیز تهران را الگوی خود انتخاب کرده‌اند و به‌سرعت مسیر اشتباه پایتخت را می‌پیمایند. نخستین سرشماری رسمی در سال 1335 جمعیت تهران را در حدود 1.5‌ میلیون نفر نشان می‌دهد و رشد جمعیت تهران از آن دوران تاکنون با شیب تند و نسبتا یکسانی ادامه یافته و آخرین سرشماری، جمعیت شهر را بیش از هشت‌ میلیون نفر اعلام کرده است. در همه کشورهای دنیا رشد سریع جمعیت شهری به‌ویژه زمانی که ناشی از مهاجرت بوده است، مشکلاتی را به وجود آورده که صاحب‌نظران و مدیران شهری را درگیر خود کرده است. اما کشورهای درحال‌توسعه همواره از یک مزیت نسبی برخوردار بوده‌اند و آنکه این اتفاق با چند سال تأخیر بر ایشان رخ نموده و فرصت استفاده از تجارب کشورهای صنعتی وجود داشته است. فعالان حوزه شهری در ایران همواره فرصت استفاده از تجارب شهرهایی نظیر لندن، پاریس، نیویورک، مکزیکوسیتی و توکیو را داشته‌اند و این می‌توانست از بسیاری از ناهنجاری‌های امروز شهرهای بزرگ ما بکاهد. اما متأسفانه نه‌تنها این امر رخ نداد، بلکه هنوز بسیاری از اشتباهات گذشته در دستور کار تصمیم‌گیران شهری قرار دارد. حال این پرسش مطرح می‌شود اکنون‌که فرصت استفاده از تجارب جهانی را مغتنم نشمردیم و تهران و شمیران زیبا و کم‌نظیر را به شهر دود و ترافیک و صداهای گوش‌خراش تبدیل کرده‌ایم، آیا زمان آن فرانرسیده است تجارب سال‌های اخیر خود را که به قیمتی گزاف به دست آورده‌ایم به کار بندیم؟ آیا تجارب ناخوشایند تهران را نمی‌توان در جلوگیری از تخریب دیگر شهرهای بزرگ کشور به کار بست؟ متأسفانه نقد معماری و شهرسازی در کشور ما چندان‌که بایدوشاید جایگاه خود را نیافته است و همچنین بسیاری از استادان و کارشناسان حوزه شهری رغبت چندانی به‌نقد صریح و چالشی در بعد رسانه‌ای نشان نمی‌دهند. این در حالی است که در کلاس‌های درس و محیط‌های غیررسانه‌ای، بارهاوبارها این قبیل مسائل مطرح و بررسی می‌شود و طبیعتا تأثیر چندانی ندارد. ما بر آنیم با این نوشتار آغازگر راهی باشیم که چشم‌انداز آن اصلاح رویکرد مدیریت شهری در شهرها و به‌طور خاص کلان‌شهرهای ما باشد. امید است با همکاری و همراهی استادان و کارشناسان خبره این حوزه بتوان به‌دور از هیاهو و مناقشات سیاسی، نگاه کارشناسانه و به‌روزشده‌ای را بر افراد ذی‌نفع و ذی‌نفوذ شهر حاکم کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.