آزادسازی اکران به سبک «شورای راهبری»
بیانیهای برای درج در تاریخ
فرانک آرتا: اردیبهشت، ماه پرخبر سینماست. بعد از برگزاری سیوچهارمین جشنواره جهانی فیلم فجر در روزهای نخستینِ ماه دوم بهار، «شورای راهبردی تحقیق و توسعه سینمای ایران» پنجمین بیانیه خود ر ا منتشر کرد با این محتوا که معتقد است «باید چرخه اکران فیلمهای سینمایی به شکل آزاد اجرا شود». این شورا که یک سال از فعالیتش میگذرد، بنا به گواه متولیانش، جمعی است خودجوش. بهروز افخمی دربارهاش میگوید: «ما چند نفر پیرمرد دور هم جمع شدیم. اعضای این شورا قرار است درباره سینما نظرات خود را مطرح کنند؛ درحالیکه نه کسی آنها را نصب کرده، نه عزل و حتی به قول سیدضیاءالدین دری، عضو قبلی این گروه، قدرت اجرائی هم ندارند». سیاستهای دولت هم خیلی با ساز آنها کوک نیست؛ ولی بااینحال تا امروز پنج بیانیه دادهاند. در پنجمین بیانیه این جمع آمده: «با تبریک موفقیت سینمای ایران در جلب مخاطبان در دو ماه نخست سال ١٣٩۵، «شورای راهبردی سینمای ایران» با تأکید بر لزوم بهرسمیتشناختن سینمای ایران بهعنوان یک صنعت ملی در حوزه قوانین و دستورالعملها، لازم میداند پیرامون مسئله پخش و اکران فیلمها نکاتی را طرح کند. با توجه به مسئله بحران مخاطب و ریزش آن در سالهای گذشته که نقش اصلی در رشدنکردن بخش خصوصی سینما را دارد، این شورا بر این باور است که رابطه مخاطب و سینما تنها در صورتی در بهترین مسیر خود حرکت خواهد کرد که نمایش فیلم در سینماهای ایران صرفا در رابطه سینمادار با تهیهکننده تعریف شود. تجربه نشان داده وجود هرگونه واسطه به ارتباط گسترده و سالم فیلم با مخاطب خدشه وارد کرده و احتمالا باعث ایجاد رانتهای مختلف برای برخی افراد و نهادها خواهد شد». در انتهای این بیانیه اشاره میشود: «شورای راهبردی با تکیه بر آمار و تحقیقات و تجربیات سالهای گذشته بر این عقیده است که با این شکل نمایش سهمیهای، سینمای ما هیچگاه صاحب فیلمهای بزرگ و پرمخاطب نخواهد شد و نحوه شکست و پیروزی فیلمها بر مداری نامشخص و ناعادلانه خواهد چرخید. با آزادسازی چرخه اکران و ضابطهمندکردن نحوه نمایش فیلمها در سالنهای سینما، این امکان برای رویارویی بیواسطه سینما با مخاطب فراهم میشود و تنها وجود یک نهاد بازرسی برای پیگیری حقوق تضییعشده سینماگران و صاحبان سالنها کفایت خواهد کرد». اعضای اولیه این شورا متشکل از سیدضیاء هاشمی، علی معلم (سخنگو)، علیرضا رئیسیان، مهدی فخیمزاده، فرامرز قریبیان، محمدعلی حسیننژاد، منوچهر شاهسواری، رسول صدرعاملی، سیدضیاء دری، پوران درخشنده، بهروز افخمی، شهاب حسینی، مجید میرفخرایی و مهدی کرمپور بودند که با خروج محمدعلی حسیننژاد، ضیاءالدین دری، منوچهر شاهسواری و رسول صدرعاملی، آقایان مهدی سجادهچی، محمدعلی نجفی، احمدرضا معتمدی و سیروس الوند جایگزین آنها شدند. برای روشنترشدن وضعیت این شورا و تحلیل دیدگاهشان با مهدی فخیمزاده و علیرضا رئیسیان تماس گرفتیم که آنها پاسخها را به علی معلم بهعنوان سخنگوی شورا واگذار کردند. در تماسی با تلفن همراه معلم، ایشان در دسترس نبود. در انتها مهدی کرمپور، کارگردان سینما و از اعضای جوان این شورا، به سؤالات ما پاسخ داد. کرمپور درباره تأخیر ادامه فعالیتهای این شورا و فاصلهافتادن میان بیانیهها گفت: «طبیعی است که ما صرفا وظیفه خود نمیدانیم که بیانیه بدهیم! بلکه براساس و متناسب با نیازهای سینمای ایران سعی میکنیم که نگاه راهبردی به مسائل سینمای ایران داشته باشیم. معتقدیم بحثهای نظری، راهگشای فعالیتهای عملی نیز هست. علت وقفه هم این بود که سال گذشته جشنواره ملی برگزار شد و در سال جدید هم همکاران به دلیل روزهای بهاری و نوروز در سفر بودند و بعد از آن هم جشنواره جهانی فیلم فجر برپا شد. بههمیندلیل نخواستیم تداخلی با برنامهها بهوجود بیاید و دادن بیانیه پنجم را به بعد از همه اتفاقات موکول کردیم». او در پاسخ به این پرسش «شرق» که این شورا «قدرت اجرائی» ندارد، پس فایده شکلگیری و تداوم حرکتش چیست، پاسخ داد: «واقعیت این است که از این طریق نظرات خود را اعلام میکنیم تا برای درج در تاریخ سینما، به سندی تبدیل شود که ما در برهه زمانی و بهاصطلاح، وقتش، مشکلات را رصد و نگرانیهای خود را اعلام کردیم». کارگردان «پل چوبی» درباره این نکته که اساسا مخاطبان این بیانیه چه کسانی هستند، اینطور توضیح داد: «مخاطبان این بیانیه میتواند هر شخص حقیقی و حقوقی باشد؛ دولت، شورای صنفی نمایش و یا دیگران». یکی از نقدها به محتوای بیانیه مبهم و منفعلبودن آن است و اینکه درباره مسئله پیچیده و مهمی مانند «نظام پخش فیلم»، کلیگویی و به واژگانی مثل «واسطهگری در اکران» بسنده میکند. کرمپور به این نقد چنین پاسخ داد: «ما معتقد به پیوستن سازوکار سینما به بخش خصوصی هستیم. این نکته کاملا واضح و مبرهن است که هرچه و هرکس میان رابطه سینمادار و تهیهکننده در چرخه پخش فیلم دخالت کند، اضافه است و حرکت آن را دچار لغزش میکند».کرمپور در برابر این پرسش که نگاه شما به «شورای صنفی نمایش» که اخیرا حجتالله ایوبی با برگزاری جلساتش در خانه سینما موافقت کرده، گفت: «ما معتقدیم که شورای صنفی نمایش باید نقش نظارتی داشته باشد و نه بهعنوان فعال در بحث اکران و معرفی سرگروه سینماها دخالت کند. این شورا باید ناظر باشد و نه فاعل».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.