هنر رهبری ناتو
مأموریت ناتو در جریان جنگ سرد مشخص بود؛ دفاع از اروپای غربی در برابر حملات شوروی. ائتلافهای نظامی با اهداف مشخص، بهترین عملکرد را دارند. در این مورد، این مأموریت نظامی از بین رفته اما ائتلاف بر جای خود مانده است. اروپاییها به دلیل فقدان یک مأموریت نظامی حاضر و مشخص، در سرمایهگذاری در مسئله دفاعی بیشتر تعلل کردهاند. نیاز برای دفاع از حقیقت اروپایی که درونش زندگی میکردند، فاصله داشت. حالا، روسها در حال ارزیابی مجدد جایگاهشان در تاریخ هستند و داعش در حال هدف قراردادن پایتختهای کشورهای اروپایی است. مشخص نیست چگونه میتوان با این تهدیدها مقابله کرد اما این چالش به نیروی نظامی در همان ظرفیت نیاز دارد. پس از 11 سپتامبر 2001، آمریکا از دید اروپاییها بیش از اندازه واکنش نشان داده است. استدلال نادرستشان هم این بود که آنها باور نداشتند ممکن است هدف حملات تروریستی قرار بگیرند، درحالیکه خلافش ثابت شد. امروزه، ترس از وجود این حقیقت که حملات تروریستی در هرجا و هر زمانی میتواند رخ دهد، بیشتر از نگرانیهای مربوط به تعداد کشتههای حملات تروریستی است. کشوری که بهسرعت و با دقت در داخل مرزهایش به مقابله با تروریسم نپردازد، مشروعیت و اعتماد مردم و متحدانش را از دست میدهد. اروپاییها باید دست به کار شوند درحالیکه آمریکا نیز مشخص کرده دیگر بهتنهایی اقدام نمیکند. در مورد سوریه، آمریکا آماده استفاده از قدرت هواییاش است اما نیروهای زمینی ویژه خود را که برای برقراری صلح در این کشور لازم هستند، به کار نمیگیرد. در عوض، آمریکا از دیگر شرکایش در ناتو میخواهد تا مسئولیتهای بیشتری را بپذیرند. درحالیکه آمریکا آماده میشود تا تنها در بخشی از روندها حاضر شود، اما تمایلی برای بهدستگرفتن نقش رهبری ندارد. اروپا نیز نمیتواند چنین نقشی را برعهده بگیرد چون سرباز، جنگافزار یا انگیزه کافی ندارد. بنابراین، اروپاییها به امید راهحلهای قدرت نرم و با هدف اجتناب از اقدامات صریح نظامی پیش میروند. برای سالهای بسیاری، آنها نخواهند توانست به صورت قاطعانه عمل کنند؛ حتی اگر آرزوی چنین چیزی را داشته باشند. در مورد مسئله اوکراین و روسیه، آمریکا در حال برداشتن گامهایی برای ایجاد ارتباط با لهستان و رومانی بود اما از نظر جغرافیایی، برای آنکه نقش کلیدی داشته باشد، معذور بود. شالودههای ناتو از بین رفته است. تعهدات مالی اروپا به ناتو دیگر اعتباری ندارد. تمایل آمریکا برای فعالیت در داخل چارچوب ناتو از بین رفته است. دورنمای یک استراتژی واحد نیز در حال ناپدیدشدن است. ناتو میتواند خودش را بازسازی کند اما رسیدن به یک دیدگاه متحد، سخت است. نهادهای چندملیتی از بین نمیروند. آنها به برگزاری نشستهای سالانه نظیر نشست ماه جولای ناتو در ورشوی لهستان در سال جاری میلادی ادامه میدهند. اما یک ائتلاف نظامی بدون ارتش یا یک مأموریت چیست؟ تنها یک نابهنجاری تاریخی است. اروپاییها میدانند مشکل کجاست اما نمیخواهند ادامه دهند چون میدانند رویارویی با آن، خیلی سخت است. این مشکل کنار نمیرود و خواست آمریکا بهعنوان شریک اروپا، بیشتر به یک توهم شبیه است. تهدیدهای ناشی از جاهطلبیهای روسیه و توطئههای تروریستی از بین نخواهند رفت اما خیلی راحت به مشکلاتی بدل میشوند که بهسختی میتوان آنها را مدیریت کرد. حسننیت و کنفرانسها نمیتوانند این مشکل را حل کنند. قرن بیستم تمایل اروپا را برای انجام کارهای سخت از بین برد و برای بیش از نیمقرن، اقداماتی که اروپا باید انجام میداد، بهنسبت سادهتر بود. این مسئله دیگر موردبحث نیست. همگی ما موافقیم که باید کاری انجام شود، اما همه میدانیم اتفاقی نخواهد افتاد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.