|

پرده‌برداری از اصول سیاست خارجی در نطق انتخاباتی

دکترین ترامپ

تنها کافی است نخستین سخن و آخرین جمله از دکترین سیاست خارجی «دونالد ترامپ»، نامزد جمهوری‌خواه انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا را کنار هم بگذاریم تا متوجه شویم که این میلیاردر آمریکایی خلاف موافقانش که می‌گویند بسیار متمایزتر از قبل در عرصه سیاست خارجی ظاهر شده، هیچ چیز برای گفتن ندارد. او سخنان خود را پس از پیروزی در چهارمین سه‌شنبه بزرگ انتخابات درون‌حزبی آمریکا با گفتن این جمله آغاز کرد که «ما باید پیش‌بینی‌نشده باشیم». اما در پایان و در نقض سخنان ابتدایی خود، گفت: «یک سیاست خارجی واضح و هماهنگ بهترین راه رسیدن به اهداف است». دونالد ترامپ، «امنیت آمریکا» را در رأس استرات‍ژی خود خواند و گفت: «سیاست خارجی من همواره امنیت آمریکا و مردم آن را بالاتر از هر چیز قرار می‌دهد و باید در اولویت باشد. این اصل، بنیاد هر تصمیمی است که اتخاذ می‌کنم و در این راستا اگر هم‌پیمانان آمریکا در اروپا و آسیا هزینه بیشتری برای اقدامات امنیتی آمریکا نپردازند، دیگر از این اقدامات بهره‌مند نخواهند شد». بخش عمده سخنان ترامپ به حمله به سیاست خارجی «باراک اوباما»، رئیس‌جمهوری آمریکا به‌ویژه در قبال بحران خاورمیانه اختصاص داشت. به اعتقاد او، با اشتباهات اوباما در تعامل با ایران و «معامله فاجعه‌بار» با جمهوری اسلامی، ایران حالا واقعا تبدیل به قدرتی بزرگ شده که هزینه آن را اسرائیل، متحد آمریکا در منطقه و خود آمریکا می‌پردازد. او درباره ایران گفت: «دیدیم که قبل از اینکه جوهر توافق خشک شود، ایران آن را زیر پا گذاشت. ایران نباید اجازه پیدا کند به سلاح هسته‌ای دست یابد». اما به باور این میلیاردر نیویورکی امضای توافق هسته‌ای با تهران، تنها اشتباه اوباما نبوده است و سیاست‌های دموکرات‌ها از عراق و مصر تا لیبی و سوریه هرکدام منطقه را در آشفتگی فرو برد و فضای مورد نیاز برای رشد داعش را فراهم کرد؛ داعشی که تنها راه نابودی آن طبق دکترین سیاست خارجی ترامپ، استفاده از سلاح اتمی است و به‌همین دلیل کشورش باید به‌سرعت سیستم تسلیحات اتمی خود را مدرنیزه کند. هرچند او می‌گوید، استفاده از چنین سلاح‌هایی فاجعه‌بار است؛ اما درعین‌حال تأکید می‌کند این احتمال باید باشد که آمریکا بتواند علیه داعش از سلاح‌های اتمی استفاده کند. بسیاری معتقدند، این سخنرانی از بسیاری جهات به سخنان گذشته ترامپ شباهت داشت؛ اما دیگر قاطعیت در سخنان او دیده نمی‌شد. در طرف مقابل، هواداران ترامپ معتقدند او در این سخنرانی از همیشه پرقدرت‌تر به نظر می‌رسید و از تناقضات موجود در رویکرد دموکرات‌ها به‌خوبی انتقاد کرد؛ اما به جرئت می‌توان گفت که این میلیاردر نیویورکی برنامه دقیقی برای سیاست خارجی آمریکا ندارد؛ چراکه در جایی از سخنانش از اوباما به دلیل رهاکردن متحدان قدیمی انتقاد کرد و گفت، آمریکا به‌زودی بار دیگر متحد و دوستی معتمد برای آنها خواهد شد؛ اما از طرف دیگر و در تناقض با این گفته‌ها، به اعضای ناتو هشدار داد که باید حق عضویت خود را بپردازند. از سوی دیگر، «دموکراسی» نیز حلقه مفقوده در دکترین ترامپ است؛ چراکه چند دقیقه پس از آنکه با صراحت تأکید کرد آمریکا دیگر برای ترویج دموکراسی در کشورهای دیگر اقدام نمی‌کند، با جدیت گفت، ایالات متحده برای تقویت ارزش‌های غربی با متحدان خود همکاری خواهد کرد. شاید بزرگ‌ترین نکته متناقض سخنان ترامپ سردرگمی میان آمریکای منزوی و مداخله‌گر بود؛ او از یک طرف از اوباما به دلیل کنارکشیدن از برخی مسائل انتقاد کرد و از طرف دیگر، گفت آمریکا باید رویکردی عملی‌تر و واقع‌بینانه‌تر را برای اعمال قدرت به کار گیرد. شاید چندان منصفانه نباشد که تمامی استرات‍ژی ترامپ را به چالش بکشیم؛ اما نباید از یاد ببریم که این تناقضات در سخنرانی فردی وجود داشته که در تجمعی در «پنسیلوانیا» از مردم پرسید؛ آیا شبیه رئیس‌جمهور هستم؟ چقدر خوش‌تیپ به نظر می‌رسم؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.