|

کشاورزی خانوادگی و توجه به سیستم توسعه پایدار

فاطمه پاسبان. کارشناس کشاورزی

توسعه کشت ارگانیک در جهان به دلایل مختلف و ازجمله تأمین مواد غذایی سالم برای مردم جامعه و حفاظت و پاسداشت محیط‌زیست، طبیعت و منابع در جهان و دستیابی به شاخص‌های توسعه پایدار، روند رو به رشدی داشته است به‌طوری‌که براساس گزارش «کشاورزی ارگانیک جهان در سال 2016»، اطلاعات نشان می‌دهد که درحال‌حاضر، بیش از 07.1 میلیون هکتار زمین ارگانیک گواهی شده است. سطوح زیرکشت ارگانیک توسط حداقل 540 ‌هزار کشاورز اداره می‌شود. کشور پیشرو در ارگانیک‌کردن اراضی کشاورزی و مدیریت مزرعه ارگانیک، کشور اوگاندا با بیش از 228 ‌هزار هکتار است. دراین‌میان اوگاندا با دارابودن بیش از 188‌ هزار مزارع ارگانیک دارای بیشترین تعداد از مزارع ارگانیک بوده و پس از آن اتیوپی با بیش از 123‌ هزار مزرعه و تانزانیا با بیش از 85‌ هزار مزرعه ارگانیک قرار دارند (FiBL-IFOAM study"The World of Organic Agriculture"). دراین‌میان کشاورزی خانوادگی ارگانیک در راستای دستیابی به شاخص‌های توسعه پایدار شکل گرفته است. اطلاعات منتشرشده نشان می‌دهد که بیش از 1.8‌ میلیون کشاورزی خانوادگی ارگانیک در سراسر جهان به فعالیت کشاورزی مشغول هستند (http://www.ifoam.bio). شواهد جهانی حکایت از آن دارد که برخلاف تصور گسترده‌ای که خرده‌مالکی را مانع توسعه می‌دانند، خرده‌مالکان نقش مهمی در توسعه پایدار دارند. مطالعه بزرگی به بررسی نقش خرده‌مالکی در توسعه پایدار پرداخته است. در این مطالعه 286 پروژه خرده‌مالکی با بیش از 37‌ میلیون هکتار در 57 کشور درحال‌توسعه انتخاب شده است. با به‌تصویب‌رسیدن کشاورزی پایدار و اجرای آن، نتایج در نمونه مورد بررسی نشان می‌دهد که به طور متوسط 79 درصد بازده محصولات کشاورزی افزایش یافته است. همچنین، سیستم‌های پایدار متنوع‌تر شده و بازده و عملکرد محصولات زراعی و دامی بیش از دوبرابر شده است. بازده بالاتر به معنای افزایش امنیت غذایی خانوار و جامعه و افزایش درآمد خانوار کشاورز به دلیل افزایش بازده محصول است. همچنین کشاورزان ارگانیک پولی که برای خرید کود شیمیایی و آفت‌کش‌ها می‌پرداختند، پس‌انداز و ذخیره می‌کنند (Pretty et al, 2008). همچنین اطلاعات نشان می‌دهد در مکزیک بیش از 50‌ هزار کشاورز خرده‌پا وجود دارد که متوسط زمین آنها دو هکتار است اما دوسوم ارزش تولید ارگانیک را به خود اختصاص داده‌اند. ارقام نشان می‌دهد که کشاورزان خرده‌پا و مزارع خانوادگی نقش مهمی در افزایش بازده و عملکرد و تولید به‌همراه رعایت شاخص‌های زیست‌محیطی و بین‌نسلی دارند. علاوه‌براین، تجزیه و تحلیل 15 مطالعه موردی در آفریقا نشان داد که کشاورزی ارگانیک برای دستیابی به یکی دیگر از شاخص‌های توسعه پایدار یعنی شغل مناسب و سالم کمک شایانی کرده است. کشاورزی ارگانیک با فراهم‌سازی رژیم غذایی مغذی‌تر و سالم‌تر برای نیروی کار، کاهش قرارگرفتن در معرض آفت‌کش‌ها، کاهش خطرات شغلی و ایجاد شغل سالم کمک کرده است. به‌عنوان‌مثال در برزیل، در هر هشت هكتار يك كشاورز خرده‌پا با روش تركيبي كار كشت را انجام مي‌دهد. اما در مقیاس بزرگ تک‌محصولی و مکانیزه، برای 67 هکتار یک نفر نیروی کار به کشت مشغول است. کشاورزی ارگانیک خرده‌پا، به بهبود استانداردهای کار و حقوق مرتبط (به‌عنوان‌مثال ایمنی و بهداشت حرفه)، کمک کرده و می‌تواند نماینده کلیدی برای ایجاد شغل مناسب و معقول روستایی باشد. علاوه‌براین سیستم‌های خرده‌پا به‌خوبی از عهده تقویت خاک، حفظ آب و رطوبت خاک در زمان خشک‌سالی و کم‌آبی برمی‌آیند. مزارع خرد به دلیل کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی و انرژی مورد نیاز در مقایسه با مزارع بزرگ مکانیزه، به بهبود آب‌و‌هوا از طریق کاهش تولید گازهای گلخانه‌ای و ترسیب کربن کمک شایانی می‌کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.