کمیسیون انتخابات ونزوئلا فرایند همهپرسی برکناری «مادورو» را به جریان انداخت
کودتای دموکرات
رکود عمیق، تورم سهرقمی و جرم و جنایت رو به فزونی، این وضعیت ونزوئلای پساچاوز است؛ کسی که انقلاب بولیواریاش به تغییر سیستم سیاسی و شکست سرمایهداری در این کشور منجر شد، آنهم در دورهای که هیچکدام از رهبران جهان مدافع چنین ایدهای نبودند. در 14 سال قدرت «هوگو چاوز»، رئيسجمهوري سابق ونزوئلا، آموزش و بهداشت رایگان شد و مسکن اجتماعی هم بخش زیادی از طبقه فقیر این کشور را از بیخانمانی نجات داد. بااینحال دستاوردهای چاوز با رویکارآمدن «نیکلاس مادورو»، جایگزین او تا حدود زیادی بر باد رفت. این کشور که تا حدود زیادی متکی به درآمد نفتی است، با پایینآمدن بهای نفت در بازارهای جهانی ضربه اقتصادی شدیدی خورد و نارضایتی عمومی بالا گرفت. مادورو نیز نه توان کاریزماتیک چاوز را برای حل این اعتراضات داشت و نه روابط حسنهای که بتواند با اتکا به آن، از حجم مشکلات اقتصادی و رکود فزاینده بکاهد. اکنون و در شرایطی که جنبش اشغال، بهار عربی و اعتراضهای فرانسه و خیزشهای مردمی در یونان و اسپانیا در قاب قدرتگیری احزاب چپ، نشاندهنده رشد جهانی مخالفتها علیه سیستم سودمحور سرمایهداری است، اپوزیسیون راستگرای ونزوئلا همه تلاش خود را به برکناری مادورو معطوف کرده است. اتحاد مخالفان ونزوئلا با سرمایهگذاری بر خشم ناشی از رکود اقتصادی، از همه استراتژیهای ممکن برای کوتاهکردن دست مادورو از قدرت استفاده کرده است، از فراخوان تظاهرات خیابانی تا متمم قانون اساسی برای کاهش دوران ریاستجمهوری از شش سال به چهار سال.کمیسیون انتخابات ونزوئلا روز سهشنبه اسنادی را منتشر کرد که براساس آن، سیاستمداران مخالف اجازه خواهند داشت با جمعآوری امضا، روند برکناری نیکلاس مادورو از قدرت را آغاز کنند. کمیته ملی انتخابات ونزوئلا اعلام کرد تشریفات اداری را برای آن که به مخالفان دولت ونزوئلا اجازه دهد 200 هزار امضای لازم به عنوان قدم اول فراخواندن یک همهپرسی را جمعآوری کنند، به جریان میاندازد. این یکی از ابزارهای قانونی است که مخالفان دولت ونزوئلا در تلاش برای استفاده از آن به منظور سرنگونکردن دولت نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، هستند. براساس قوانین انتخاباتی ونزوئلا، ائتلاف اپوزیسیون این کشور نخست باید امضای یک درصد از رأیدهندگان واجد شرایط را که تقریبا 200 هزار نفر میشود، به دست آورد تا اجازه بهجریانانداختن فرایند برگزاری همهپرسی را پیدا کند. اگر این ائتلاف بتواند این تعداد امضا را به دست آورد، میتواند رویههای رسمی را برای فراخوانی یک همهپرسی آغاز کند. در مرحله دوم، مخالفان باید امضای 20 درصد از رأیدهندگان را که حدود چهار میلیون نفر میشوند، به دست آورند. پس از برگزاری همهپرسی رئیسجمهوری ونزوئلا تنها زمانی برکنار میشود که مخالفان بتوانند آرای ضد مادورو را به بیش از هفت میلیون و 699 هزار برسانند؛ یعنی تعداد آرایی که مادورو در انتخابات سال 2013 به دست آورد. زمانبندی هم برای مخالفان بسیار اهمیت دارد، چراکه برای برگزاری انتخابات، مادورو باید تا پایان سال برکنار شود و بعد از آن دوره ششساله ریاستجمهوری با قدرتگرفتن معاون رئیسجمهور ادامه پیدا میکند؛ امری که به نظر نمیرسد جوابگوی تغییرات رادیکالی باشد که بسیاری از مردم ونزوئلا خواهان آن هستند. بااینحال عواقب فوری این مجوز به احتمال زیاد جلوگیری از تنشهای اجتماعی و فراخوانهای اعتراضات خیابانی است؛ هماندست اعتراضاتی که در سال 2014 به کشتهشدن بیش از 40 نفر منجر شد. در ماههای اخیر منتقدان آمریکایی بارها از دولت مادورو برای مسدودکردن راه انتقال مسالمتآمیز قدرت انتقاد کرده بودند و احتمالا تلاشهای اپوزیسیون برای برکناری رئیسجمهوری ونزوئلا فشار بینالمللی بر مادورو را آسانتر و بیشتر میکند. «خولیو بورخس»، رهبر اکثریت متعلق به اپوزیسیون در پارلمان ونزوئلا، اظهار کرد: خبر خوب این است که ما از روز سهشنبه تشریفات اداری همهپرسی را آغاز میکنیم. یک گروه از نمایندگان قرار است این کار را انجام دهند. اپوزیسیون ونزوئلا ابتدا پس از اعلام اولیه مخالفت کمیته انتخابات با تحویل فرمهای اداری برگزاری همهپرسی به آنها، فراخوان اعتراضاتی برای روز چهارشنبه مقابل دفتر این کمیته را داده بود اما بعد از اعلام رسمی موافقت کمیته انتخاباتی در روز سهشنبه بورخس اظهار کرد آنها بعدا درباره اجرای طرح برگزاری تظاهرات تصمیم خواهند گرفت. مجوز اخیر کمیسیون انتخابات ونزوئلا به مخالفان، بسیاری را در ونزوئلا شگفتزده کرد. به گفته رهبران مخالف، تلاشهای قبلی آنها از سوی این کمیسیون نادیده گرفته شده بود و در یکی از موارد هم به خشونت کشیده شد. به باور بسیاری از ناظران، نباید تلاشهای مخالفان را دستکم گرفت، بهویژه در شرایطی که مشکلات اقتصادی محبوبیت مادورو را به کمترین میزان از زمان بهقدرترسیدنش رسانده است، با کمبود برق شدید در ونزوئلا روز گذشته دولت دستور داده جیرهبندی برق در هشت منطقه این کشور آغاز شود و کارمندان دولتی نیز دستکم در طول دو هفته آتی فقط دو روز در محل کار حاضر خواهند شد. کمبود مواد خوراکی ضروری هم باعث شده مردم ونزوئلا برای تهیه اقلامی مانند تخممرغ و شیر ساعتها در صفهایی عریضوطویل بایستند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.