مرگ به خاطر «فرط ورزش» یا ...
سجاد فیروزی
خبرش تلخ است؛ خانوادهای به عزا نشسته و شیونها شده. جوانی جانش را از دست داده، آنهم فقط به خاطر «ایست قلبی»، «اختلال قلبی»، «نارسایی قلبی» یا واژه ترکیبی اینچنینی. غم و اندوه وقتی بیشتر میشود که جوان مذکور همانی بوده که بارها تلویزیون به تصویرش کشیده یا مردم در کوچه و خیابان با انگشت به یکدیگر نشانش دادهاند. هنرمندی بوده یا دستبرقضا ورزشکاری مشهور. هرچه باشد، مرگ جوان سخت است و دل آدمی را به درد میآورد. با این حال، پشت همه شیونها دلیلی نهفته است؛ پشت تمام همان واژههای ترکیبی بالا که رکن اصلیاش «قلب» است، دلیلی خوابیده. مگر میشود کسی بدون دلیل در 30سالگی جانش را از دست بدهد؟ مگر میشود به همین راحتی به جملهای کلیشهای- پشت سر مرده حرف نزنید - بسنده کرد و رد شد؟ تب ماجرا وقتی شدیدتر میشود که یکی از دهها جوان ورزشکار، جانش را از دست میدهد؛ همهمهای به پا میشود که پایانش پیدا نیست. کافی است به پچپچهای عوام هم توجه کرد: «ببین چه وضعی شده؟ مرگ افتاده تو ورزشکارا! هی میگن ورزش واسه سلامتی خوبه! اینم نتیجش...». هراسی از ورزشکردن به وجود آمده که گویی «ورزش» همچو زالویی در خون آدمی به راه افتاده و «دم آخر» را اجازه «بازدم» نمیدهد!
باشد، قبول؛ میشود گفت از صدها مرگ جوانان ورزشکار یکی، دو مورد از همان دردهای نادری است که با توجیه واژههای ترکیبی بالا، جور درمیآید ولی نمیشود همه مرگها را با گفتن جملهای کلی که «ایست قلبی» بوده و چیزهایی مشابه، سرپوش گذاشت. دلیل اصلی مرگ انسانها شاید با اتکا بر ریشه فرهنگی ایران شخصی باشد؛ شخصیتر از خلوتهایی که آدمی با خودش و خدا دارد. بااینحال نمیشود وقتی موجی بهغلط به راه افتاد، خود را به «کَری» زد و با گفتن اینکه چندوقت دیگر، همه این ماجرا را فراموش میکنند، از کنارش گذشت. اگرهم سیاستی پشت این بیاننکردن دلیل مرگ ورزشکاران مشهور (آنهم فقط در ایران نه جای دیگر) است که از پایه غلط است؛ مثل بسیاری از سیاستهای دیگر که شاید گفتنش تاوان سنگینی در پی داشته باشد. بیایید با خودمان روراست باشیم: دلیل مرگ ورزشکاران، نه سیاست کلی را به هم میریزد و نه پایهگذار آشوبی میشود. اتفاقا بیانش میتواند خانهای که از بنا سست گذاشته شده را ترمیم و چهبسا بازسازی کند. این بار که دیگر قرار نیست مصلحتاندیشی شود و با گفتن جملات کلی، صورتمسئله را پاک کرد. جوانان ورزشکار زیادی مردهاند که دلیلشان هم ایست قلبی یا نارسایی قلبی بوده؛ جامعه هم با پذیرش همین موضوع کلی، کنار آمده ولی موضوع پنهان، دلیل همین «ایست» و «نارسایی» است که واهمهای عجیب از بیانش وجود دارد. بیایید یک بار برای همیشه با مردم روراست باشید! همه که قلبشان مادرزادی درد ندارد و همه هم جزء موارد نادری که هر چند میلیون سال یک بار رخ میدهد، نیستند... ورزشکاران هم مثل میلیونها نفر دیگر معصوم نیستند و اشتباه میکنند؛ آنها هم در معرض انواع مختلفی از آسیبهای اجتماعی قرار میگیرند. بسیاری از آنها هم آدمهایی هستند که مثل خیلیها علاقهای به جستوجوکردن درباره شیوه صحیح مصرف قرص و دارو و... ندارند. روراست باشید، هراسی از اینکه چهره مشهوری به دلیل مصرف غلط مادهای، دارویی یا چیزی، جانش را از دست داده، نداشته باشید. این موج «ورزشهراسی» که به خاطر «کتمان حقیقت» به راه افتاده، ضررش بهمراتب بیشتر از پنهانکردن دلیلی است که پشت مرگ یک ورزشکار نهفته است. شاید مصلحت در ترویج این «ضرر» باشد؛ شاید با پنهانکردن حقیقت، مانع از عبرتگرفتن هزاران هزار جوان دیگری شد که رؤیایشان این است که بقیه با انگشت و به نشانه شهرت، نشانشان دهند. شاید بشود در باد این موضوع خوابید که خانوادهها باید بیشتر رسیدگی کنند و غیره ولی پشت همه این نگفتنها، مرگ خوابیده است. اینکه باز هم جوانی نه از «فرط ورزش» بلکه به علل دیگری جانش را از دست میدهد و بقیه هم انگشت حسرت به دهان میگیرند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.