منتخبان مرحله اول و نامزدهای مرحله دوم اصلاحطلبان، از انتخابات ۱۰ اردیبهشت میگویند
برای اولینبار در مرحله دوم انتخابات، کاهش مشارکت نخواهیم داشت
حامد طبیبی
69 کرسی سرنوشتساز، دهم اردیبهشت و در مرحله دوم انتخابات مجلس دهم، برندگان خود را خواهند شناخت. با توجه به مسائلی که در فرایند بررسی صلاحیتهای انتخابات این دوره رخ داد، مرزهای معمول سیاسی جز در تهران و چند کلانشهر، چندان پررنگ نبود. این اتفاق کمسابقه باعث شده که نتوان برای 221 کرسی مرحله اول، وزنکشی دقیق اصلاحطلب - اصولگرا صورت داد و این، بر اهمیت انتخابات مرحله دوم افزوده است. تا اینجای کار رقابت میان طیف لاریجانی یا اصولگرایان میانهرو و فهرست «امید» در جریان است که خروجی شورایعالی سیاستگذاری اصلاحات به شمار میرود. اگر هریک از این دو طیف، اکثریت را در میان برندگان مرحله دوم انتخابات به دست آورند، در تعیین مقدرات مجلس آینده- از هیأترئیسه گرفته تا رؤسای کمیسیونها- رأی اعتماد به کابینه دولت دوازدهم، سؤال از وزرا، استیضاحها و... نقش اصلی را ایفا خواهند کرد. تعدادی از منتخبان مرحله اول و نامزدهای مرحله دوم اصلاحطلبان در گفتوگو با «شرق» درباره اهمیت آرای 17 میلیون واجد شرایط رأی در روز جمعه، دهم اردیبهشت، نکاتی را بیان کردهاند. محمدرضا تابش، نماینده اردکان در پنج دوره انتخابات مجلس و محمد کاظمی، منتخب مردم ملایر در مرحله اول و مخبر کمیسیون حقوقی و قضائی مجلس ششم، دو چهره اصلاحطلبی هستند که در مرحله اول انتخابات، راهی بهارستان دهم شدند. زهرا ساعی، نامزد اصلاحطلبان در حوزه انتخابیه تبریز که سابقه سرپرستی ادارهکل بانوان استانداری تهران را در کارنامه دارد و علی اکبری، تنها نامزد باقیمانده از فهرست پنجنفره «امید» در شیراز و رئیس سازمان امور عشایری دولت اصلاحات در گفتوگوهای جداگانه، دیدگاههای خود درباره انتخابات مرحله دوم را تشریح کردند.
کاظمی: مردم بیایند، نتیجه مرحله اول تکرار میشود انتخابات مجلس در شهرهای بزرگ، تفاوتهایی با حوزههای انتخابیه کوچک دارد. گفته میشود مسائل قومی و طایفهای و البته برخی وعده و وعیدها، امکان جابهجاکردن رأی مردم را دارد. این مسئله در مرحله دوم برای اصلاحطلبان و فهرست «امید» که از امکانات بسیار کمتری نسبت به رقیب برخوردار است، مسئلهساز نمیشود؟ من معتقدم شرایط مثل گذشته نیست که در شهرستانها انتخابات فقط براساس قولها، وعدهها و وعیدها و البته مسائل خانوادگی، منطقهای، قومی و قبیلهای باشد. اکنون با توجه به گسترش فضاهای مجازی و رسانهای، ملاک و معیارهای سابق خیلی در انتخاب نمایندگان تعیینکننده نیستند. در انتخابات ریاستجمهوری سال 92، درصد آرایی که در تهران و شهرهای بزرگ به دکتر روحانی داده شد با نتایج روستاهای دوردست، تفاوت چندانی نداشت. مسئله دوم درباره دور دوم انتخابات این است که در مرحله اول مردم فرضا در حوزه انتخابیه خود من یعنی ملایر، 46 درصد آرا را به نامزد فهرست امید دادهاند پس در مرحله دوم هم میتوان پیشبینی کرد آرا با همین ترکیب پیش میرود اگر کاندیداها بتوانند ارتباط درست و مؤثری با مردم برقرار کنند. میدانید که نامزدهای انتخابات ریاستجمهوری، در سراسر کشور یکسان هستند و معمولا موج کشوری برای آنها به راه میافتد. همین تفاوت در گرایش نمایندگان منتخب مرحله اول در چند کلانشهر اصلی کشور، نظر شما را رد نمیکند؟ بله، من استثنائات را میپذیرم و فرمایش شما صحیح است. اینکه چرا در برخی مراکز استانها، تفاوتهایی از نظر گرایش سیاسی نمایندگان با آنچه در سراسر کشور و مثلا تهران رخ داد، وجود دارد، نشان میدهد که ورای مسائل گروهی و جناحی، برخی نمایندگان فعلی یا سابق، توانمندیهای خاصی در منطقه خود نشان دادهاند و مثلا در کارهای عمرانی، توسعه و... قدمهایی برداشتهاند که مورد توجه مردم بوده و در رأی آن حوزه انتخابیه، اثرگذار بوده است. آمار نشان میدهد در مرحله دوم انتخابات مجلس، ریزش شرکتکنندگان رخ میدهد. بله، در مرحله دوم شوقوشورها تا حدی فروکش میکند. مطلب بعدی اینکه در حوزه روستاها کار کشاورزی عملا در این مقطع شروع شده و این هم از موانعی است که مشارکت را کم میکند. بههرحال همه کسانی که در بحث انتخابات مداخله دارند بایستی سعی کنند بهطور فراگیر از مردم دعوت کنند و بگویند لازم است مانند مرحله اول، با مشارکت بالا پای صندوقها حاضر شوند اما خواهناخواه، با کاهش مشارکت مواجه خواهیم بود. پیشنهادم این است که بههرحال مردمی که دوره اول را با حضور پرشور خود رقم زدند و ترکیب خوبی را راهی کردند، با احساس مسئولیت در مرحله دوم به شکلگیری مجلس کارآمد و فراگیر کمک کنند که تصمیمات آن در چهار سال با زندگی تکتک ایرانیان پیوند خورده است. محمدرضا تابش: تمرکز ما روی مرحله دوم است مرحله دوم انتخابات، وزنه کدام گرایش در مجلس دهم را سنگینتر میکند؟ در ایران، پیشبینیکردن سخت است بهویژه در انتخابات مجلس که اماواگرهای بسیاری دارد؛ اما به نظر میرسد موفقیت فهرست «امید» که مرکب از اعتدالگرایان و اصلاحطلبان است محتملتر است. همانطور که مرحله اول نشان داد در ترکیب مجلس دهم بسیاری از تندروها حضور ندارند و ازسویدیگر عده اعتدالیون و اصلاحطلبان از چند دوره اخیر بیشتر است. اهمیت مرحله دوم در این است که اگر بتوانیم تعداد کرسی بیشتری به دست آوریم و ترکیب بهنفع اعتدالیون و اصلاحطلبان رقم بخورد، میتوان در هیأترئیسه و رؤسای کمیسیونها از آن بهره برد. بهترین ابزارهای تبلیغاتی در مرحله دوم که رقابتها بیشتر در حوزه انتخابیه کوچک در جریان است، چیست؟ در شورایعالی سیاستگذاری اصلاحطلبان، بنا بر این بود که تصمیمات در یک محیط دموکراتیک گرفته شود ضمن اینکه تصمیم این بود که در فضایی با تعامل، هماهنگی و وفاق میان چهرهها و گروههای استانی، کارها انجام شود. بههرصورت درحالحاضر متمرکز روی مرحله دوم انتخابات هستیم. بعد از برگزاری انتخابات برنامههایی با حضور منتخبان داریم که انجام میدهیم. یکی از تاکتیکهای رقیب، درگیرکردن اصلاحطلبان به مسائل مجلس آینده مانند انتخاب هیأترئیسه است. برای اینکه این جریان مقابل به نتیجه نرسد، چه باید کرد؟ موضوع انتخاب رئیس و هیأترئیسه به بعد از تعیین نتیجه مرحله دوم انتخابات و تشکیل فراکسیون اصلاحطلبان بازمیگردد. ما درباره خیلی از موضوعات صحبت کردهایم و از نظر تئوری روی آن کار شده است اما هنوز به شکل عملی تصمیمی درباره آن گرفته نشده و ورود عملی به آنها، به بعد از اعلام نتایج انتخابات موکول میشود. تاکتیکهای رقیب، تأثیری در این تصمیمگیریها ندارد. زهرا ساعی: موج تهران، به کل کشور رسیده است تفاوت میان کلانشهر تهران و سایر کلانشهرها در انتخاباتی مانند مجلس در کجاست؟ یعنی سؤال من این است که چرا در شهر مهمی مانند تبریز، انتخابات به مرحله دوم کشیده شد؟ بههرحال تهران به دلایل بسیاری، با همه کلانشهرهای دیگر متفاوت است. درباره تبریز، پرداختن به مسائل مرحله اول را باید به فرصت دیگری موکول کرد. درحالحاضر برنامه همه اصلاحطلبان تبریز، کسب هر چهار کرسی باقیمانده در مرحله دوم است. موج تهران، دیر به سایر کلانشهرها و حوزههای انتخابیه رسید و در تبریز، آثار آن در همین هفتهها بهخوبی قابل لمس است. در انتخابات مرحله اول در هفتم اسفند، این موج دیر به سایر نقاط کشور رسیده بود و تنها در ساعات پایانی رأیگیری بود که مردم متوجه شدند تهرانیها به چه شکل پای صندوقهای رأی رفتهاند. امروز حتی در روستاهای تبریز، نام «فهرست امید» را میبرند. میگویند رأی تهران سیاسی است و در سایر نقاط کشور، رأی انتخابات مجلس سیاسی نیست. در این صورت چگونه موج تهران میتواند در سایر نقاط هم اثرگذار باشد؟ بله، تا مجلس نهم، مسئله قومیتها، طایفهگری و مسائل منطقهای وجود داشت و امروز هم تا حدی اثرگذار است، اما از سال 92 که اصلاحطلبان با کمک به رئیسجمهور، از ضرورت «اعتدال» در مقابل تندروی سخن گفتند، مردم در نقاط مختلف کشور چه در تهران، چه جایی مثل تبریز و... متأثر از این مسئله هستند. نخبگان در هر نقطهای از ایران، به قشر خاکستری که قصد شرکت در انتخابات را نداشت، اهمیت رأیدادن را یادآوری کردند. فضای مجازی هم خیلی نقشآفرین بود. جناح رقیب فکر میکرد با توجه به اینکه ما دسترسیهای کمی به امکانات تبلیغاتی داریم، شانسی برای معرفی خودمان نداریم اما فضای مجازی بهگونهای عمل کرد که خود مردم از موبایل و شبکههای اجتماعی برای تبلیغات نامزدهای مورد علاقه خود استفاده کردند. شانس خود را در مرحله دوم انتخابات چگونه میبینید؟ من از همشهریان خودم و همه مردمی که در مرحله دوم، واجد رأیدادن هستند، خواهشی دارم. جریانی در کشور در سال 92 روی کار آمد که با وجود همه مشکلات، گامهای قابلقبولی برای حل مشکلات مردم برداشته است. باید این را استمرار داد و بتوانیم این دیدگاه را که محصول ائتلاف اعتدال گرایان و اصلاحطلبان کشور است، تقویت کنیم. مردم بهعنوان کسانی که میتوانند حمایت کنند و مؤثرترین مؤلفه هستند، باید به اثرگذاری خواست و اراده خود باور داشته باشند. تبریز همیشه در تحولات ایران پیشرو بوده و شهر اولینها است. در مقاطع حساس تاریخی از مشروطه تا امروز پرچمدار بوده و امروز هم حتما از این اتفاق مهم که در کشور رخ داده، بینصیب نمیماند. زنان آذربایجان هم که همیشه نقش محسوس و مؤثری داشتهاند کمک خواهند کرد تا در مجلس آینده، سهم زنان بیشتر و بیشتر شود. اخیرا پوستری در شبکههای اجتماعی پخش شده که نامزدهای جناح رقیب شما در تبریز از عنوان «گام دوم» برای مرحله دوم استفاده کردهاند که آشکارا، استفاده از شعار اصلاحطلبان است. چرا آنها دست به چنین کارهایی میزنند؟ شما به فکر اشتباهافتادن مردم نیستید؟ اینگونه اقدامات، ضعف رقیب را میرساند. آنها فهمیدهاند اقبال مردم به کدام فهرست بیشتر است. با وجود اینکه از انواع ترفندها هم استفاده کردند و بنا را بر تخریب تکتک نامزدهای فهرست امید گذاشتند و در دور دوم هم این حملات را به اوج خود رساندهاند، باز هم میبینند چیزی در دست آنها نمانده و میخواهند با شعارلیست امید، مردم را فریب دهند. مردم، لیست امید را با مرام و مسلک اصلاحطلبی نامزدهای آن میشناسند و فلان چهره رقیب که زمانی یکی از سخنگویان رئیس دولت سابق بود، چطور میخواهد خود را متعلق به پایگاه فکری دیگری معرفی کند؟ البته مردم آگاه هستند و شبکههای اجتماعی هم کار خود را کردهاند. با اینکه انواع اتهامات را به فهرست امید زدهاند اما خودشان در لحظات پایانی از شعار ما استفاده میکنند. اذهان عمومی مردم، اینها را فراموش نمیکند. این اقدام آنها بیشتر شبیه انتحار است. علی اکبری: به جای دعوت به انتخابات، تبلیغ رفتن به گلابگیری میکنند فضای کلی شیراز در مرحله اول با رأی به سه نامزد فهرست امید، گرایش خود را نشان داد. این فضا همچنان حفظ شده است؟ شرایط در شیراز بسیار خوب است. هم در برنامهها و مجامع مختلف توانستیم ایدههای خود و برنامههای اصلاحات را مطرح کنیم و هم مردم نسبت به اهمیت انتخابات مرحله دوم واقف هستند. هرچند رسانههای عمومی در سطح استان به جای دعوت از مردم برای مشارکت در انتخابات روز جمعه، آنان را به رفتن به گلابگیری در روزهای آخر هفته دعوت میکنند اما مردم شیراز میدانند روز جمعه باید کجا حضور پیدا کنند. به ما خبر رسیده که جریان رقیب هم روی ترویج کاهش مشارکت برای مرحله دوم برنامهریزی کرده است تا موج ایجادشده را بههم بزنند و مانع حضور گسترده مردم شوند. اما مردم احساس مسئولیت میکنند. روز شنبه طوایف قشقایی، هزارو500 نفر را در یک جلسه جمع کرده بودند و مدیریت جلسه و هزینه و کارهای دیگر هم با خودشان بود. دکتر تاجگردون، تعدادی از نمایندگان ادوار و جناب دکتر پارسایی، منتخب دور اول شیراز هم به این برنامه آمدند و واقعا نکات خوبی مطرح شد. شما در دولت اصلاحات، مدیر بودید. چقدر خودتان با فضای مجلس آشنایی دارید و به نظرتان این ویژگیها در رأی مردم اثرگذار است یا مسائل منطقهای و قومی؟ حتما مردم به تخصص نامزدها توجه دارند، اما پیش از آن، انسجام درونی خود اصلاحطلبان است که اهمیت دارد. همهجا گفتهام من از مدیران ارشد دولت اصلاحات بودهام، اما تجربهای که خیلی برای مجلس کارگشاست این است که من پنج سال مدیرکل امور مجلس وزارت جهاد بودم که گردش کار، طرح، لایحه و مستندسازی و... را بارها دنبال کردم آن هم در زمانی که وزارت جهاد، دولت کوچک بود. امیدوارم این دست تجربیات برای کمک به دولت دکتر روحانی در مجلس آینده مورد استفاده قرار بگیرد. نگران کاهش مشارکت مردم در مرحله دوم انتخابات نیستید؟ بله، معمولا در دور دوم ریزش وجود دارد. این دور تفاوت دارد اما مردم خودشان تغییر را شروع کردند و کماکان احساس مسئولیت میکنند. آنها میخواهند گامی که در مرحله اول برداشتند را تکمیل کنند. مراجعات، تماسها و حتی تبلیغات ما با شیوه کاملا مسئولانه توسط مردم دنبال میشود. در دور قبل دو موضوع بود که فوقالعاده در نتیجه انتخابات در شیراز تأثیرگذار بود. یکی مجموعه فرهنگیان که بدنه آنها نگاه به تغییر جدی در بخشهای مختلف دارد و دوم مجموعه دانشجویان و نیروهای جوان که در مرحله اول موج اجتماعی ساختند. آنها تا صبح در سرما کار کردند و از تبلیغات گرفته تا مذاکره با مردم، به هر شکل که توانستند تلاش کردند تا در کنار فاکتورهایی چون انسجام و ائتلاف اصلاحطلبان و پیام بزرگان اصلاحات، مردم شیراز به فهرست امید رأی بدهند. شنبهشب به ستاد دانشجویان ائتلاف امید رفتم و دیدم جوانان ما چقدر احساس مسئولیت میکنند. من نگران نیستم؛ چون انشاءالله با حضور مردم، کاهش مشارکت نخواهیم داشت و اگر اتفاق غیرمترقبهای نیفتد انشاءالله اصلاحات پیروز انتخابات است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.