فرصتسوزي در صنعت پتروشيمي با نیتهای سیاسی و جناحی
حسین تاجدینی . فعال صنعت پتروشیمی
برنامه جامع اقدام مشترک یا برجام از لحاظ سیاسی بدونشک یک موفقیت چشمگیر برای خروج ایران از انزوا و بازگشت غرورآفرین کشورمان به عرصه سیاست دنیاست و نشاندهنده تعامل ایران با دیگر کشورهاست. قطعا این تأثیرات چشمگیر سیاسی بر کسی پوشیده نیست و هیچ انسان منصفی نمیتواند منکر آن شود و این مدیون درایت ریاست محترم جمهوری ایران و وزیر خوشفکرمان، جناب ظریف است؛ ولی آیا برجام در وجه اقتصادی خود هم میتواند همان تأثیر شگرف سیاسی را داشته باشد و نتایج آن مانند سیاست خارجی ملموس خواهد بود؟ این سؤالی است که شاید اکنون ذهنها را درگیر خود کرده است. البته بر همگان مبرهن است اولین گام جهت رونق اقتصادی داشتن روابط درست با جهانیان است که از این بابت میتوان گفت که برجام فتحالفتوحی بوده است؛ حتی در مسائل دیگری که ایران در منطقه با آن دستوپنجه نرم میکند باعث میشود ایران دست بالاتری داشته باشد و این مسئله در گفتار و نگرانیهای سعودیها و... بهخوبی مشهود است.در گام دوم باید به بررسی وضعیت صنعت و تولید پرداخت. برای بررسی درست تأثیرات برجام باید نگاهی گذرا به تحریمها و تأثیرات آن داشت و سپس شرایط پساتحریم را بررسی کرد. شاید یکی از مهمترین صنایعی که باید دراینخصوص بررسی شود صنایع پتروشیمی باشد. صنایع پتروشیمی اصولا از سودآورترین صنایع فعال در ایران است که حتی در دوران تحریم هم به نحوی توانست برتری خود را نسبت به صنایع دیگر حفظ كند. تشدید تحریمهای ظالمانه غرب علیه ایران در دوران گذشته صدمات انکارناپذیری به صنایع ایران وارد کرد و نوک پیکان این تحریمها به دلیل اهمیت ویژه و تأثیر مستقیم آن بر زندگی مردم به سمت صنایع نفت و پتروشیمی هدفگذاری شده بود. این مسئله در صنایع پتروشیمی بهخصوص در توسعه، حوزه بازرگانی و عملیات اجرائی به نحوی چشمگیر نمایان کرد. قدیمی و فرسودهبودن، عدم توسعه و بهروزرسانی، مشکل در فروش محصول و... باعث شد سود صنایع پتروشیمی کم و در برخی از شرکتهای بزرگ حتی با ضرر مواجه شود؛ برای مثال در حوزه بازرگانی اولا خریداران محصول بسیار کم شدند و همچنین بعضی از کشورها مانند کرهجنوبی که از خریداران محصولات پتروشیمی ایران بودند به بهانه تحریمها از پرداخت پول به ایران طفره رفته و عملا بر مشکلات این صنعت افزودند. از معضلات دیگر میتوان به تهیه خوراک صنایع پتروشیمی و نوسانات ارز اشاره کرد که خود از عوامل مهم ایجاد نابسامانی در این صنعت بودند و خود نیاز به بحث مفصل دیگری دارد. گرچه در دوران تحریمها سعی بر این شد که با راهکارهایی بتوان از صدمات تحریمها کم کرد یا به نحوی آن را جبران کرد اما برکسی پوشیده نیست که این راهکارهای اجباری برای ایران و بهخصوص صنایع، هزینههای گزافی را چه از لحاظ مالی و چه از لحاظ بروز بعضی از فسادهای کلان یا ایجاد جوی مخرب و.... در پی داشته است. حال با این اوصاف و داشتن تصویری از فضای تحریم میتوان به بررسی پساتحریم یا برجام پرداخت. بعد از بهوجودآمدن فضای بسیار مناسب سیاسی برای ایران در جهان بعد از توافق هستهای که گام اول در بحث اقتصاد و صنایع است در گام دوم به اولین مسئلهای که میتوان اشاره کرد، بحث فراهمشدن بستر بانکی مناسب برای اقتصاد بهخصوص صنایع پتروشیمی است. توان پرداخت برای خرید یا دریافت برای فروش و جذب سرمایه خارجی آن هم بدون واسطههایی که اکنون بعضی از آنها با اتهام هزاران میلیارد تومان اختلاس و فساد تحت پیگرد هستند خود نمونه شایانی است که در این حوزه درخور تأمل است. دوم در بحث توسعه، دانش فنی، بهروزرسانی و تأمین قطعات موردنیاز از خارج کشور است که با توجه به برداشتن تحریمها و بودن بستر مناسب بانکی و با جذب سرمایهگذاری خارجی میتوان جان تازهای به صنایع بهخصوص شرکتهای پتروشیمی دمید. حال این توان مدیریتی مدیران است که بتوانند از فرصت بهوجودآمده با حداکثر قدرت و توان استفاده بهینه كنند. مسلما اکنون دیگر مدیریت ایستا و سکون نمیتواند روحی در کالبد خسته صنعت بدمد. مدیرانی که شاید در دوران گذشته به بهانه تحریمها، ضعف و ایستایی خود را توجیه میکردند و اکنون نیز با بزرگنمایی هر مشکلی در پی سرپوشگذاشتن بر ناتوانی خویش هستند یا خدای ناکرده با نیتهای سیاسی یا جناحی در پی فرصتسوزی از این موقعیت مطلوب هستند. باید توجه داشت دولت نقش خود را که ایجاد بستر مناسب برای فعالیت مدیران صنایع است بهخوبی ایفا کرده است و اینک نوبت مدیرانی است که با حرکت جهادگونه بهخصوص در صنایعی همچون نفت، گاز و پتروشیمی از فرصت بهوجودآمده با تمام توان استفاده کرده و با جذب سرمایهگذاران خارجی و کسب دانش مورد نیاز، گامی بلند در این صنعت بردارند. در مجموع همانطور که اشاره شد با مناسبشدن بستر بانکی، داراییها و طلبهای ایران بهخصوص در صنایع پتروشیمی قابل وصول است. این داراییهای آزادشده میتوانند محرک و متحولکننده صنایع باشند و باز هم نقش مدیران در این چرخه بیش از گذشته نمود پیدا میکند که چگونه با مدیریتی صحیح بتوانند با سرمایهگذاری مناسب ایجاد ارزش افزوده كنند و به صنایع ایران که بهواسطه تحریمهای ظالمانه و مدیریت ناکارای بعضی از مدیران دولت گذشته به سمت بحران میرفت، جان تازهای تزریق کنند. بدونتردید هدفگذاری و سرمایهگذاری مناسب در صنایعی همچون پتروشیمی و ایجاد چرخهای پایدار، میتواند به اشتغال مفید و توسعهای مطلوب بینجامد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.