|

به بهانه تولد جليل ضياپور

عكسي كه هنوز روي ديوار پابرجاست

سحر آزاد: سالروز تولد پدر نقاشي نوين ايران است اما اين روزها ياد او با يك رويداد ديگر هم پيوند خورده است؛ هنرستان‌هايي كه پايه‌گذارشان جليل ضياپور بوده است، به دليل تصميم آموزش‌وپرورش براي حذف رشته نقاشي از آنها خبرساز شده‌اند. امروز، پنجم ارديبهشت، تولد جليل ضياپور است. او كه متولد بندرانزلی بود براي ادامه تحصيلاتش راهي تهران شد، به موسيقي علاقه نشان داد و در امتحانات ورودي هم پذيرفته شد اما گويا استادان خارجي هنرستان موسيقي به كشورهايشان بازگشته بودند و همين موضوع مسير زندگي او را تغيير داد. او به مدرسه صنايع مستظرفه رفت و در آنجا به يادگيري تذهيب، نقش قالي، نگارگري، كاشي‌كاري و... پرداخت. او در ادامه با ورود به دانشكده هنرهاي زيباي دانشگاه تهران همين مسير را طي كرد و با كسب مقام اول و دريافت مدال فرهنگي درجه‌يك در سال تحصيلي 24-25 فارغ‌التحصيل ‌شد. او در همان زمان بورس دولت فرانسه را دريافت كرد تا در دانشکده‌ ملی و عالی هنرهای زیبای پاریس- بوزار تحصيل كند.ضياپور پس از گرفتن مدرك دكترا در سال 1328 به ايران بازگشت و با همکاری سه‌نفر از دوستانش، انجمن و مجله «خروس‌جنگی» را راه‌اندازي كرد.يكي از دغدغه‌هاي او پس از بازگشت، آموزش هنر و منتقل‌كردن دانسته‌هايش به ديگر علاقه‌مندان هنر و اطرافيان بود. مهشا ضياپور، دختر اين نقاش كه او نيز مدرس هنر است، در مورد اين دغدغه به «شرق» گفت: «پدر تا آخرين لحظه‌اي كه در قيد حيات بود، دغدغه تدريس داشت. او رابطه بسيار نزديكي با دانشجويانش داشت و تا زماني كه در دانشگاه تدريس مي‌كرد، ارتباط با نسل جوان حفظ شد، بعد از آن هم تعدادي از اين دانشجويان كه رابطه دوستانه‌تري با پدر داشتند، با او در تماس بودند و از همين طريق بود كه حتي تا لحظه‌هاي پاياني هم درحال انتقال دانش خود و تجزيه و تحليل و نقد هنر بود».نوشتن و نقد در هنر البته براي او در شرايطي كه جامعه كمتر با هنرهاي نوين آشنا شده بود و همچنان هنر غالب، نقاشي از طبيعت بود، به‌دور از دشواري هم نبود. مجله‌ها‌یی كه ضياپور راه‌اندازي كرده بود با عنوان‌هاي كوبيسم و كوير توقيف شدند. بااين‌حال شهرت ضياپور تنها به‌واسطه نظرياتي كه در هنر آن روز مطرح مي‌‌كرد، نبود. او با آثاري كه از اشكال هندسي و هنرهاي تزئيني آموخته بود، تابلوهايي ارائه كرد كه به‌دليل نوبودن در ساختار نقاشي آن دوره، لقب «پدر نقاشي نوين ايران» را به خالقش دادند. آخرين كار نقاشي به نام دخترش «مهشا» است كه در سال 77 به تصوير كشيده شده و بعد از آن به تجويز پزشك و از آنجا كه دستانش ديگر او را ياري نمي‌دادند، نتوانست نقاشي كند. يكي ديگر از اقدامات او تأسيس هنرستان هنرهاي زيباي دختران و پسران به درخواست اداره هنرهاي زيبا و مقدمات تأسیس دانشکده‌ هنرهای تزئینی بود. هنوز هم ساختمان‌هاي قديمي هر دو هنرستان در پيچ شميران با قدمت 63 سال پابرجا مانده‌اند هرچند كه اين روزها نام آنها نه به‌دليل قدمت و سابقه‌اي كه در آموزش هنرهاي تجسمي و پرورش نقاشان، مجسمه‌سازان يا عكاسان شناخته‌شده‌ خبرساز شده بلکه حذف رشته نقاشي كه يكي از پايه‌اي‌ترين رشته‌هاي هنرستان‌ها بوده، باعث شده است تا كارنامه اين نوع سيستم آموزشي مورد بررسي قرار بگيرد.مهشا ضياپور در مورد دغدغه پدرش از تأسيس هنرستان‌ها گفت: «وقتي پدر به ايران بازگشت گفت كه دلش نمي‌خواهد هنر ايران به قهقرا برود و دوست دارد هنر از حالت قديمي و طبيعت‌گرايي صرف بيرون بيايد، براي همين تصميم گرفت، زمينه‌اي فراهم كند كه دختران و پسران ايراني از پايه با هنر آشنا شوند كه همين موضوع بستر تأسيس هنرستان را به وجود آورد. در آن دوره استادانی كه در هنرستان تدريس كنند كم بودند و او از دوستانش براي تدريس استفاده كرد».او در پاسخ به اينكه جليل ضياپور از مسيري كه هنرستان‌ها در اين سال‌ها طي كرده‌اند، رضايت داشت، چنين عنوان كرد: «او هنرستان را پايه‌گذاري و مدتي هم در آن تدريس كرد اما بعدا مسئولان ديگري وارد هنرستان شدند اما هميشه يك رضايت دروني از تأسيس هنرستان و اختصاص چنين فضايي براي پرورش درست جوانان ايراني داشت. هنوز در سالروز تولد يا درگذشت پدر در هنرستان پسران برنامه‌هايي ترتيب داده مي‌شود، عكس او روي ديوار هنرستان هست و نام او همچنان در هنرستان پابرجا مانده است».دختر ضياپور اما از يك موضوع گلايه هم دارد و آن ناآشنايي نسل جوان با پيش‌كسوتان هنر است و در مقايسه با گذشته گفت كه نسل قبلي تشنه يادگيري بودند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.