هنرمندی که امروز کشف شد
مهرداد حجتی
«کارگردان چه میخواسته بگوید؟ چرا پای «خارجیها» را برای «حل مشکلات اقتصادی» آن خانواده به آن «خانه» باز کرد؟» «منظور از خارج البته کشور دوست و همسایه افغانستان است». «بالاخره خارج است. حتما خارج که نباید فرنگستان باشد. پایت را از مرز که بگذاری آنور میشود خارج. فرقی هم نمیکند افغانستان باشد یا انگلستان. خارج، خارج است». «یعنی بین افغانستان و انگلستان فرقی نیست؟» «در خارجبودنشان فرقی نیست». «این را نمیگویید مغلطه؟ یعنی چه در خارجبودنشان فرقی نیست؟ مگر منظور من این بود؟» «اما منظور من همین بود». «عجب آدمی هستیها؟ واقعا آدم را از کوره در میبری. خُب حالا چه نتیجهای میخواهی بگیری؟» «هیچی. میخواهم بگویم کارگردان اشتباه کرده. نباید پای «خارجی» را به آن «خانه» باز میکرد». «منظورت از خارجی، همان خانواده محترم «افغانی» در فیلم است؟» «حالا هرچی، بالاخره «خارجی»اند.» «بسیار خب. اما مگر فیلم را تا آخر ندیدهای؟» «چرا دیدهام. چطور مگر؟» «میشود آخرش را تعریف کنی؟» «دختر برمیگردد خانه. خب که چی؟» «دختر چمدانبهدست میخواسته برود «خارج» تا خوشبخت شود. اما نمیرود. پیاده میشود و برمیگردد. چون میداند خوشبختیاش، با همه گرفتاریهایش «درون همان خانه» است. نه «خارج» از آن. خوشبختی آنجاست. این حرف کجایش اشکال دارد؟» «من میگویم چرا «خارجی»ها را راه دادند؟ از اولش گفتوگو با آنها غلط بود. نباید با آنها مذاکره میکردند». «شما که باز حرف خودت را میزنی. مهم این است که خودشان متکی به خودشان مشکلاتشان را حل کردند». «اما من میگویم فیلم مشکل دارد. بهخصوص اسمش. یعنی چه گذاشتهاند «ابد و یک روز؟» یک اسم دیگر میگذاشتند. نمیشد؟» «گفتم شما انگار با همهچیز این فیلم مشکل داری. توی فیلم که توضیح داده «ابد و یک روز» یعنی چه؟ اینکه دیگر پرسیدن ندارد». «بودار است. لابد خواسته چیزی بگوید. کنایهای بزند». «گیریم کنایه زده. اتفاقی میافتد؟» «نباید بزند. این کارها برای خوشایند «خارجی»هاست. آنها از اینجور چیزها خوششان میآید». «از چه چیزهایی؟» «از این جنگولکبازیها». «منظورت را نمیفهمم؟» «منظورم» جشنوارههای خارجی است. آنها از اینجور چیزها خوششان میآید. اینجور اسمها و اینجور سیاهنماییها. کلا اینجور فیلمها را دوست دارند». «ببین دوست من، شما سالها راجع به «عباس کیارستمی» هم همین حرفها را زدهاید. از اینکه او برای «ذائقه خارجیها» فیلم میسازد و همهاش چشمش به دهان آنهاست که ببیند آنها چه میگویند تا به میل آنها فیلم بسازد. بعد هم برای اثبات حرفتان جوایزی را که به او میدادند مثال میزدید. آیا همین بدبینی مفرط، خودش یک نوع «سیاهبینی» و «سیاهنمایی» نیست؟ افتخاری که با جوایز او نصیب کشور میشد را «خیانت» جلوهدادن دیگر چه معنایی جز «سیاهنمایی» میتوانست داشته باشد؟» «حرف آقای کیارستمی را نمیزدیم که پای ایشان را وسط کشیدید» «مردم جفاهایی که به ایشان شده را فراموش نمیکنند». «ما که به ایشان جفا نکردیم. میبینید چقدر درباره ایشان مطلب نوشته میشود. صداوسیما هم که سنگتمام گذاشت!» «در شرایط فعلی حرفزدن از کیارستمی مفهوم دیگری دارد. اصلا رسانههای شما در پی تبرئه گذشته خود هستند. چون میدانند با این چهره ملی چه کردند. آیا این تحلیل دوستان شما درباره فیلمهای کیارستمی نبود که میگفتند برای پسند «غربیها» ساخته میشوند و به همین خاطر است که به آنها جایزه میدهند؟» «باز هم میگویم. ما همه به آقای کیارستمی ارادت داریم. این حرفها مال گذشته است. الان وضع فرق کرده. هیچکس به خودش اجازه نمیدهد به ایشان بیاحترامی کند. هرچه باشد ایشان از مفاخر ملی است. باید به ایشان احترام گذاشت». «الان شد یکی از مفاخر ملی؟ قبلا نبود؟ نمیشد از اول ایشان را یکی از مفاخر ملی بهحساب آورد؟ مگر همین صداوسیما چند دوره مراسم «چهره ماندگار» برگزار نکرد؟ چرا «کیارستمی» را در یکی از آن دورهها بهعنوان «چهره ماندگار» معرفی نکرد؟ «صلاحیت» نداشت؟ چه شد که حالا شده است افتخار ملی؟» «خدا نکند دور بیفتد دست شما. ول نمیکنید. یکریز همینطور میگویید. من که گفتم. این حرفها مال گذشته است. حالا وضع فرق کرده». «اما راجع به دیگران چندان فرقی نکرده». «کدام دیگران؟» «شجریان. آیا حاضرید در رسانههایتان از او بهعنوان چهره محبوب ملی نام ببرید؟» «اگر بخواهم اینجا بنشینم و قهوه بخورم و به حرفهای شما گوش بدهم. گمان میکنم آخرسر بدهکار از اینجا بیرون میروم. عجب روزگاری شده! پا شوم بروم تا بیشتر از این بدهکار نشدهام». «دستراستی» با گفتن این حرف بلافاصله برخاست و کافه را ترک کرد. «دستچپی» هاجوواج همانجا نشست و به او که در آنسوی شیشه ویترین کافه در میان عابران پیاده ناپدید میشد چشم دوخت. من هم ترجیح دادم خبرهای روزنامهها را درباره «عباس کیارستمی» مرور کنم. انبوه خبر و گزارش لحظهبهلحظه از بیمارستان! اینکه دکتر معالجش چه گفت؟ مدیرعامل خانه سینما چه گفت؟ وزیر ارشاد چه گفت؟ معاون سینمایی وزیر چه گفت؟ رفیقش چه گفت؟ ... میبینید یکدفعه چقدر مهربان میشویم؟! انگار تازه کشفش کردهایم!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.