اوباما در راه عربستان
ترجمه: شهرام زرندار
عکسهای رئیسجمهورهای آمریکا در کنار پادشاهان عربستان سعودی در هفت دهه گذشته شواهد بسیاری را برای اعلام همپیمانی ایالات متحده و این کشور نفتخیز در خاورمیانه فراهم آورده است. اوباما نیز چهارشنبه همین هفته هنگامی که به ریاض برود. یک عکس دیگر به این عکسها اضافه خواهد کرد. او در این سفر دیداری خصوصی با ملک سلمان پادشاه 80ساله عربستان خواهد داشت؛ اما تصویری که از آن دو رهبر انتظار میرود نمیتواند عمق فشاری را که بر رابطه عربستان سعودی و ایالات متحده سایه افکنده، به نمایش بگذارد. مسائلی مانند چگونگی رفتار با ایران، جنگیدن علیه داعش، آینده سوریه و مخاصمات در یمن مسبب فضای نبود اعتماد و اختلاف بین دو کشور است که در دوره ریاستجمهوری اوباما وجود داشته است. اظهارنظرهای صریح اوباما در مصاحبه اخیرش درباره سعودیها این وضعیت را پیچیدهتر کرده است. فردریک وهری، کارشناس ارشد در برنامه خاورمیانه در بنیاد کارنگی، برای صلح بینالمللی میگوید: «رابطه بین عربستان و ایالات متحده دچار مشکل است. راه سنگلاخ است؛ اما این رابطه به سوی فروپاشی نمیرود». این بهایندلیل است که دو کشور هنوز به یکدیگر نیاز دارند. ایالات متحده برای امنیت منطقهای خود از عربستان حمایتهای نظامی و اطلاعاتی میکند؛ حمایتهایی که انتظار میرود این هفته بیشتر شود. عربستان سعودی در جنگ با گروههای تروریستی مانند القاعده نقش دارد و در مقام بزرگترین صادرکننده نفت به آمریکا روزی یک میلیون بشکه نفت به ایالات متحده صادر میکند؛ درحالیکه اوباما در غروب ریاستجمهوریاش به سر میبرد و رهبران سعودی به دوران بعد از ریاستجمهوری او و به برنده انتخابات ریاستجمهوری نوامبر امسال نظر دارند. سعودیها چه میخواهند؟ در 70سالی که از زمان ابتکار عمل فرانکلین دی روزولت، رئیسجمهور آمریکا، برای پدیدآوردن همپیمانی بین عربستان و ایالات متحده در پایان جنگ جهانی دوم میگذرد، سعودیها در وهله اول دنبال کمک ایالات متحده برای تضمین امنیتشان در منطقهای عمدتا بیثبات بودهاند. آنها از ایالات متحده میخواهند که در یک مخاصمه بالقوه با ایران که رقیب منطقهای آنها در دهههای متمادی است، از آنها پشتیبانی کند. این مسئله در کلیترین وجوه خود به معنای فروش ابزارآلات نظامی و تسلیحاتی بوده. ایالات متحده به عربستان که یک کشور عمدتا سنی است، کمک کرده تا در مواجهه با ایران که یک کشور عمدتا شیعه است، سلاحهای مورد نیاز خود را تأمین کند. اخیرا سعودیها خواهان کمکهای اطلاعاتی و آموزش اطلاعاتی از سوی ایالات متحده بودهاند و این کشور در یمن از سعودیها حمایت لجستیکی و اطلاعاتی کرده است. انتظار میرود در این هفته ایالات متحده اعلام کند که سیستمهای دفاع ضدموشکهای بالستیک را در منطقه برای مبارزه با تهدیدات احتمالی برقرار میکند و حمایتهای خود را از تلاشهای سعودیها برای مبارزه با حملات سایبری از سوی ایران و کشورهای دیگر دوچندان خواهد کرد. آنتونی.ا.چ. کوردزمان که در مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی است، میگوید عربستان سعودی بهطور روزافزونی به نیروی نظامی ایالات متحده وابسته شده است. ایالات متحده چه میخواهد؟ ایالات متحده به عربستان سعودی بهعنوان منبعی برای ثبات در خاورمیانه نگاه میکند؛ متحدی که تنها در چند روز اخیر ذخایر نفتش اهمیت خود را برای آمریکا از دست داده است. اف گریگوری گاز، پروفسور مدرسه سیاست و خدمات عمومی بوش در دانشگاه ایاندام تگزاس میگوید: رؤسای جمهور آمریکا خواهان رابطهای محترمانه و مناسب با کشوری هستند که بیش از دیگران در جهان نفت صادر میکند». عربستان سعودی در مبارزه علیه القاعده و اخیرا علیه داعش، با ایالات متحده همکاری کرده است. ایالات متحده همچنین خواهان کمک عربستان به آمریکا برای خاتمهدادن به جنگ داخلی در سوریه است. دولت اوباما همچنین خواهان تغییرات در عربستان است. جایی که اقلیتهای دینی و مذهبی و زنان اغلب با تبعیض مواجهاند. مقامات گفتهاند که اوباما در این دیدار مسئله حقوقبشر را مطرح خواهد کرد؛ اما تعداد اندکی از آنها انتظار دارند که این موضوع نگرانیهای امنیتی را تحتالشعاع خود قرار دهد. مقامات کاخ سفید میگویند اتفاق و همپیمانی دو کشور مانند گذشته قوی خواهد ماند. درهمینحال راب مالی، مشاور رئیسجمهور در امور خاورمیانه، هفته گذشته تأیید کرد که «دیدگاههای ما و برخی شرکای ما در منطقه، بهویژه عربستان، پیوسته در یک خط قرار نداشته است».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.