اعتراض اعضای كميسيون امنيت ملي به درزدادن گزارش «برجام»:
سوگندي كه شكسته شد
شرق: درز گزارش اجراي برجام، پرده جديدي از ارتباط وزارت خارجه و كميسيون امنيت ملي مجلس است. ارتباطي كه ميتوانست در بهترين سطح خود باشد اما همچنان در شرايطي مشابه مچگيري قرار دارد. وزارت امور خارجه طبق قانون، 26 فروردين يعني سه ماه بعد از اجراي برجام، اولين گزارش اجراي برنامه جامع اقدام مشترك را به نام گيرنده يعني رئيس كميسيون امنيت ملي مجلس ارسال كرده است. گزارشي از محدوديتهاي بانكي و اداري در مورد اجراي برجام كه بخشي از آن مرتبط با تحريمهاي اوليه و بخشي از آن مربوط به كاهلي سيستم بانكي در ايران و كشورهاي ديگر بود. اما گويي گيرنده گزارش پيش از اعضاي كميسيون، خبرنگاران برخي رسانههاي خاص بودند. گزارش برخلاف عرف قانوني پيش از بررسي توسط اعضاي كميسيون و ارجاع به هيأترئيسه و نهايتا تصميمگيري در مورد قرائتشدن يا نشدن در صحن، در خبرگزاري «فارس» و بعد از آن در «تسنيم» منتشر شد و ماجراي گزارش اجراي برجام را به يك حاشيه رسانهاي تبديل كرد. اگرچه اعضاي وزارتخارجه تا اين زمان در مواجهه با اين رفتار يك يا چند نماينده مجلس سكوت كردند اما خود نمايندگان مجلس نسبت به آن واكنش نشان دادند؛ از تذكر تا دليل بياعتمادي به كميسيون. نهاد ناظر يا نهاد درزدهنده همه اين اتفاقات در حالي رخ ميدهد كه سه ماه از آغاز اجراي برجام ميگذرد. عبور از موانعي كه بر سر راه اجراي برجام خودنمايي ميكند، نيازمند همكاري تمام اركان حاكميت در داخل كشور براي رفع آن است. مجلس نيز در اين بين بهعنوان نهاد نظارتي ميتواند بر روند اجراي توافق نظارت و بهعنوان همكار وزارت خارجه در اجراي برجام عمل كند. علاوه بر اين، تابهحال مجلس در بالاترين سطح اطلاع از وضعيت پرونده هستهاي و نظارت بر اجراي توافق صورتگرفته در تمام عمر 12ساله پرونده هستهاي ايران است. چه آنكه در تمام سالهاي گذشته، اين پرونده در شوراي عالي امنيت ملي در حال پيگيري بوده و دبيران وقت اين شورا بهعنوان عضو ارشد پيگيري پرونده، جايگاهي براي ارائه توضيح در مورد وضعيت مذاكرات به مجلس متصور نبودند. بارقههاي همين انتقاد را در اعتراض برخي نمايندگان مجلس به سعيد جليلي به عنوان مذاكرهكننده ارشد هستهاي در سالهاي دولت دهم، ميتوان ديد. آخرين آن غلامعلي جعفرزاده ايمنآبادي، نماينده رشت بود كه به جليلي توصيه كرده به جاي نقد برجام، به ارائه گزارش از دوره زعامت ششساله او بر مذاكرات كه تنها مذاكره پشت مذاكره تمديد ميشد، بپردازد. بااينحال دولت يازدهم با انتقال پرونده هستهاي از شورايعالي امنيت ملي به وزارت خارجه، حركت مثبتي در جهت بازگرداندن نهادهاي قانوني كشور به جايگاه اصلي خود انجام داد كه در نتيجه آن نهادي مانند مجلس ميتواند بر اين پرونده نظارت كند. اما مجلسيها به جاي استفاده از اين ارزشگذاري نهادي، به دنبال پررونقكردن بازي حاشيهاي با دولت و وزارت خارجه هستند. قسم خورد كه گزارش را درز نميدهد حال برخي نمايندههاي مجلس نسبت به انتشار زودهنگام گزارش معترض هستند و حتي از هيأترئيسه ميخواهند موضوع درز گزارش را پيگيري كند. درحاليكه نمايندگان درگير بررسي بودجه بودند، گزارش وزارت خارجه از اجراي برجام درز كرد، اتفاقي كه گفته ميشود توسط يكي از نمايندگان و به بهانه كپيگرفتن انجام شده است.روز گذشته برخي نمايندگان در راهروهاي مجلس به سؤالات خبرنگاران در مورد علت درز گزارش توضيحاتي دادند. حسین سبحانینیا در گفتوگو با خبرنگار «ایرنا» به «خلاف قانون عملكردن يك نمانيده مجلس» در اين بين اذعان كرده و گفته: «در مواردی گزارشهای وزارت امور خارجه به خارج از مجلس منتقل شده درحالیكه نمیبایست به بیرون منتقل میشد؛ به نحوی كه دستگاه دیپلماسی این اقدامات را تلقی به بیاعتمادی كرد و برخی گزارشها را به كمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس نمیداد». نایبرئیس كمیسیون امنیت ملی در همين زمينه افزوده: «ما در نخستین جلسه كمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس موضوع درز متن گزارش محرمانه وزارت امور خارجه در اجرای برجام به خارج از این كمیسیون و همچنین انتشار آن در یك رسانه را پیگیری میكنیم». او در مورد روند مواجهه كميسيون با گزارشها گفته: «پیش از اینكه گزارشی در جلسه علنی مجلس مطرح شود، باید توسط اعضای كمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس موردبررسی قرار گیرد. اگر وزارت امور خارجه میخواست این گزارش رسانهای و منتشر شود، آن را به رسانهها میداد». قسم شکستن اعضای کمیسیون امینت و بعد از آن کمیسیون برجامیها، خیلی بی سابقه نیست. همان اوایل مذاکرات هستهای در دولت یازدهم بود که اعضای کمیسیون در جلسه ای میزبان محمدجواد ظریف شدند تا از روند مذاکره در ژنو مطلع شوند، هم میهمانان و هم میزبان تاکید داشتند که جلسه و اطلاعات آن محرمانه است و قرار نیست اطلاعات آن درز کند، اما تیتر فردای روزنامه کیهان به نقل از جواد کریمی قدوسی نماینده اصولگرای کمیسیون تمام آنچه در کمیسیون گذشته بود را برملا می کرد و وزیر به دنبال این عهدشکنی با کمر درد عصبی و نشسته روی ویلچر راهی مذاکرات دور دوم ژنو شد. غفلت دبيران كميسيون سبحانینیا افزود: «دبیران كمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی میگویند آن آقا (نمایندهای كه این گزارش را در اختیار یك رسانه قرار داد) قسم خورد این گزارش را به جایی نمیدهد و آن را خبری نمیكند و از آن نسخهای كپی میگیرد؛ ولی هنوز یك ساعت از زمان دریافت این گزارش نگذشته بود كه نیمی از متن گزارش وزارت امور خارجه از اجرای برجام در آن رسانه منتشر شد كه این هم خلاف بود». اين در حالي است كه سخنگوي كميسيون با اشاره به اينكه گزارش مهر محرمانه نداشته، انتشار آن را خيلي مذموم ندانسته است. اما عباسعلي منصوريآراني، عضو ديگر اين كمیسیون، خواستار برخورد هیأترئیسه با درز گزارش برجام شد: «اینكه متن این گزارش در یك رسانه منتشر شده، كار درستی نیست، معمولا هر نامهای كه از وزارتخانههای مختلف به كمیسیون امنیت ملی میرسد، باید هیأترئیسه بعد از مطالعه، دستور انتشار آن را دهد. این زمانی رخ میدهد كه همه اعضا این گزارش را مطالعه كرده باشند و سپس این گزارش منتشر شود و اگر هیأترئیسه خود بخواهد، این گزارش منتشر میشود. در این راستا نمایندهای اجازه ندارد گزارشی را پیش از نظر هیأترئیسه منتشر كند البته ما نمیدانیم این گزارش چگونه منتشر شده و باید این را از رسانهای كه آن را منتشر كرده، پرسید». روز گذشته نيز در صحن مجلس حمید رسایی، نماينده مخالف برجام، در تذكري خواستار تطبیق گزارش وزارت امور خارجه درباره اجرای برجام با مفاد نامه رهبری شد و ابوترابی، نایبرئیس مجلس، در پاسخ به این تذکر، کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی را مأمور بررسی و اعلام نظر درباره این گزارش با توجه به مفاد نامه رهبری كرد. ديدار دوباره در نيويورك روز گذشته وزير خارجه ايران به همراه معاونانش كه در روند مذاكرات هستهاي او را همراهي ميكردند، راهي نيويورك شد. برنامه اصلي او در اين شهر، حضور در مراسم امضای موافقتنامه تغییرات آبوهوایی است كه در حاشيه آن ظريف با همتاي آمريكايي خود ديدار ميكند. یکی از مهمترین محورهای مذاکرات کری و ظریف، بررسی میزان پیشرفت در اجرای برجام و موانع ایجادشده بهویژه در تعامل بانکی ایران با کشورهای مختلف ازجمله کشورهای اروپایی است. بهدنبال اين مذاكرات، سومین کمیسیون مشترک ایران و 1+5 جمعه اين هفته در سطح معاونان در وین برگزار میشود. دومین نشست 16 آذر سال گذشته در وین برگزار شد. اين مذاكرات در حالي انجام ميشود كه ايران نسبت به انجامنشدن برخي تعهدات به ويژه مشكلات اداري و بانكي در جريان اجراي برجام با مشكل مواجه است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.