دشواریهای سفر به فضای میانستارهای
فضاپیمای بندانگشتی
محمدرضا گلزار
به تازگی یکمیلیاردر روسی به نام «یوری میلنر» ایده نوآورانهای را برای امکانپذیر کردن سفر به منظومههای ستارهای دیگر مطرح کرده است. او میخواهد با ساخت نوعی فضاپیمای کوچک و مینیاتوری، فاصله 40 تریلیون کیلومتری (حدود چهار سال نوری) تا نزدیکترین ستاره به خورشید را در مدت فقط 20 سال بپیماید. قرار است این فضاپیما پس از رسیدن به ستاره «پروکسیما قنطورس»، این منظومه (ستاره و سیارات پیرامون آن) را بررسی کند. نکته بسیار مهم این طرح، نه بررسی امکان سفر میانستارهای، بلکه انجام این کار به وسیله فضاپیمای بسیار کوچکی است که کمتر از یک گرم وزن دارد. به باور کارشناسان، این پروژه با مشکلات فنی بزرگ و مهمی روبهرو است، ولی «میلنر» میگوید قرار است این کار با فناوری موجود یا فناوری آینده نزدیک انجام شود. مشکل اول، ساخت فضاپیمای کوچک به وزن یک گرم است. او میگوید سازندگان گوشیهای همراه میتوانند چنین ابزارهای کوچکی بسازند. قرار است چیپ یا تراشه بسیار کوچکی به نام «استارچیپ» برای این فضاپیما ساخته شود. مسئولان این پروژه میگویند امروزه میتوان چنین تراشهای را با وزن فقط 330 میلیگرم ساخت و تا سال 2030 میتوان وزن آن را به 220 میلیگرم کاهش داد. مشکل دوم، امکانات نانوفناوری برای تولید مادهای بسیار سبک و نازک برای ساخت بادبانهای نوری است. گفتنی است ضخامت این بادبان باید فقط چندصد اتم باشد تا بادبانهای چند متری، چند گرم وزن داشته باشند. سومین مشکل به فناوری لیزر مربوط میشود. درحالحاضر لیزرهای پرقدرتی که برای این کار مناسب باشند، وجود ندارد، ولی اگر قدرت و کارایی لیزرها هم از «قانون مور» تبعیت کند، میتوان انتظار داشت احتمالا در چند دهه آینده به چنین فناوریهایی دست پیدا کنیم. ایدهپردازان این طرح فکر میکنند که آرایهای یک کیلومتری که صدها یا هزاران لیزر قدرتمند داشته باشد، در مجموع میتواند پرتوی لیزری به قدرت صد گیگاوات تولید کند. برای شتابدادن به این فضاپیماهای کوچک کافی است آرایه لیزری فقط چند دقیقه در روز کار کند. این آرایه میتواند از برق شهری استفاده کند، ولی برای هر بار شلیک، باید صدها گیگاوات ساعت برق را ذخیره کرد. این برق را میتوان در یک باتری یا نوع دیگری از ابزارهای ذخیرهسازی مثل «فلای ویل» ذخیره کرد. علاوه بر اینها، آرایه لیزری باید برای جبران اثرات تخریبی تلاطم جوی زمین، از ابزارهای اپتیکی پیشرفته استفاده کند تا پرتوهای لیزر دقیقا به هدف برخورد کند. علاوه بر این ممکن است تاباندن چنین پرتوهای لیزری پرقدرتی با مشکلات قانونی نیز روبهرو شود، ولی مسئولان این طرح امیدوارند که این مشکلات را هم بتوانند حل کنند. این فضاپیماها ابزارهای مختلفی دارند تا بتوانند اطلاعاتی درباره ستاره و سیارات پیرامون آن به دست آورند. این اطلاعات بهوسیله نور لیزر به زمین بازمیگردند. گفته میشود جمعآوری اطلاعات در زمان حرکت با سرعت 20 درصد سرعت حرکت نور، مشکلات دیگری دارد. برای مثال زمانی که فضاپیماها به آلفای قنطورس میرسد، در عرض یک ساعت از آن عبور میکند. در این سرعت زیاد ممکن است فضاپیماها نتوانند تصویر خوبی از ستارهها و سیارهها تهیه کنند؛ چراکه دید آنها به دلیل نظریه نسبیت خاص مختل میشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.