|

عیب و حسن فناوری از دید «استیون هاوکینگ»

سفر به سیاره ناشناخته

مینو زمانی

هرچند موضوع ارسال فضاپیماهای کوچک به منظومه ستاره‌ای که چند سال نوری با ما فاصله دارد، به خودی خود خبر مهمی است، به‌ویژه آنکه قرار است این کار را نه دولت‌ها که سرمایه‌گذاران و شرکت‌های خصوصی انجام دهند، اما نباید از نظر دور داشت بخشی از اهمیت این خبر به دلیل حمایت «استیون هاوکینگ» از چنین برنامه‌ای است. «استیون هاوکینگ»، فیزیک‌دان بزرگی است که در زمینه موضوعاتی مانند چگونگی شکل‌گیری کیهان یا ویژگی سیاه‌چاله‌ها نظرات بدیعی دارد، با این همه او از معدود دانشمندانی است که شهرت او از چهاردیواری دانشگاه و پژوهشگاه فراتر رفته و به عرصه اجتماع هم کشیده شده است. عوامل بسیاری در این شهرت نقش دارند؛ از جمله وضعیت جسمانی او، تألیف چندین کتاب در زمینه کیهان‌شناسی برای همگان و حضور در رسانه‌ها. «هاوکینگ» در جوانی به یک بیماری پیش‌رونده مبتلا شد که موجب شد توانایی حرکت و سخن‌گفتن را از دست بدهد و ناچار باشد همیشه روی صندلی چرخدار بنشیند و برای ارتباط با دیگران از یک دستگاه کامپیوتری ویژه که برای او طراحی شده است، استفاده کند. «هاوکینگ» البته در مورد بسیاری از اخبار علمی روز یا تأثیر فناوری بر زندگی بشر در آینده نیز اظهارنظر می‌کند. برای مثال او خطرات بسیاری را برای زندگی آینده بشر برمی‌شمارد؛ از جمله سلاح‌های اتمی، گرمایش جهانی، ویروس‌هایی که دستکاری ژنتیکی شده‌اند و عواملی مانند اینها. «انسان‌ها ممکن است با ساخته‌هایشان، خودشان را به کشتن بدهند». این یکی از سخنان پرمغز «استیون هاوکینگ» در تقبیح فناوری‌های جدید و پیامدهای ناگوار آن است. او حتی یک‌بار در پاسخ به این پرسش که چرا بشر با وجود همه تلاش‌هایش، تاکنون نتوانسته است حیات هوشمندی را در کیهان پیدا کند به کنایه گفته بود شاید آنها، آن‌قدر هوشمند بودند که توانستند بمب اتم را اختراع کنند. او با برشمردن خطرهایی که زمین یا زندگی در زمین را تهدید می‌کند، توصیه می‌کند بشر برای جان به‌دربردن از انقراض باید به دنبال خانه جدیدی برای زندگی باشد. به باور او، با توجه به چنین خطراتی، انسان نباید خود را به زمین محدود کند و باید به فکر تسخیر سیاره‌های دیگر و مسکونی‌سازی کراتی مانند مریخ باشد. به باور «هاوکینگ»، با پیشرفت علم و تکنولوژی، خطرات بیشتری هم پدید می‌آیند و در نتیجه انسان فقط در حالتی می‌تواند زنده بماند که در دنیاها و سیاره‌های دیگر شروع به زندگی کند. او می‌گوید: «شاید احتمال نابودی سیاره‌ زمین در کوتاه‌مدت، بسیار کم باشد، اما به مرور زمان زیاد می‌شود و در ‌هزار سال یا ده‌ها‌ هزار سال آینده به موضوعی حتمی تبدیل می‌شود. پس ما باید تا آن زمان به سیاره‌های دیگر برویم، تا نابودی زمین به معنای نابودی نژاد انسان نباشد». در مجموع می‌توان گفت هرچند «هاوکینگ» شیفته علم است، اما با پیشرفت کورکورانه فناوری موافق نیست. او نگاه خوش‌بینا‌نه‌ای نسبت به فناوری ندارد؛ زیرا به باور او موجب افزایش فقر و شکاف طبقاتی می‌شود یا استفاده از هوش مصنوعی در جنگ‌افزارها را تقبیح می‌کند، زیرا ممکن است موجب افزایش تلفات انسان در جنگ‌ها شوند. با این همه تأکید می‌کند: «البته ما پیشرفت را متوقف نمی‌کنیم و به گذشته بازنمی‌گردیم. من بسیار خوش‌بین هستم و فکر می‌کنم بشر می‌تواند از پس تبعات این موضوع‌ برآید».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.