|

مسیر طولانی مبارزه با تروریسم

حملات تروریستی اخیر پاریس و بروکسل به طرز غم‌انگیزی گویای اشتباهات و گاهی همکاری‌نکردن سرویس‌های امنیتی بودند. در واقع، حملات ماه نوامبر پاریس را گروهی مستقر در بروکسل برنامه‌ریزی کرده بود که به احتمال زیاد از سوی رهبران داعش در سوریه هدایت می‌شده‌اند؛ اما بلژیک در فرستادن اطلاعات اعضای این گروه به فرانسه کوتاهی کرده بود. اتهام‌زنی نام این بازی شد: درحالی‌که «جان برنان»، رئیس سازمان سیا، به طور تلویحی گفت سرویس‌های اطلاعاتی فرانسه موفق نشده‌اند قبل از حملات ماه نوامبر دست به کار شوند، همه جهان بلژیک را مسئول حملات ماه مارس بروکسل می‌دانستند. با این حال وضعیت همکاری واقعی علیه تروریسم چگونه است؟ چالش‌های امنیتی قرن بیست‌ویکم 11 سپتامبر آشکارا وجود تروریسم فراملی با شبکه‌های تروریستی در سراسر جهان را نشان داد. کشورهای غربی چاره‌ای نداشتند جز اینکه در زمینه‌های اطلاعاتی و دانش و حتی گاهی راه و روش خود با یکدیگر همکاری کنند. براساس گزارش واشنگتن‌پست، درست بعد از 11 سپتامبر، «ژاک شیراک»، رئیس‌جمهوری وقت فرانسه، به سرویس‌های اطلاعاتی خود توصیه کرد با آمریکایی‌ها به‌گونه‌ای همکاری کنند که انگار بخشی از خود آنها هستند. به این ترتیب در سال 2002 پایه اتحادی در پاریس بین سیا و سرویس‌های اطلاعاتی فرانسه، برای تحلیل جنبش‌های چندملیتی مظنونان تروریستی و توسعه عملیات دستگیری و جاسوسی آنها شکل گرفت. این همکاری که در نهایت در سال 2009 به پایان رسید در جهان منحصربه‌فرد بود، چراکه به جای اشتراک اطلاعات میان کشورها، درواقع عملیات‌های مشترکی را برنامه‌ریزی می‌کرد. بااین‌حال این یک استثنا بود نه قاعده و همکاری بین کشورها در زمینه تروریسم بسیار دشوار است، چراکه باید با احتیاط انجام شود و مربوط به نقاط حساسی مانند اطلاعات و عدالت است. مهم‌تر از همه، همکاری باید روی مسائل عملیاتی متمرکز شود؛ مانند جلوگیری از حملات تروریستی با دستگیری اعضای گروه و بازجویی‌کردن از آنها. بدیهی است که دستگیری‌ها در همکاری‌های دوجانبه بهتر و آسان‌تر از همکاری‌های چندجانبه است. همچنین برخی کشورهای غربی به دلایل امنیتی و برای جلوگیری از خطر درزکردن اطلاعات، از تبادل اطلاعات با سازمان‌های چندجانبه مانند اینترپل خودداری می‌کنند؛ ازهمین‌رو، برای آمریکا آسان‌تر و ایمن‌تر است که مثلا با فرانسه همکاری کند تا کل اتحادیه اروپا. همکاری‌نکردن همکاری‌نکردن متأسفانه بدین معنا نیست که در این حالت همه‌چیز بر وفق مراد است؛ برای مثال به‌تازگی یک قاضی اسپانیایی به تلخی از آمریکا به دلیل همکاری‌نکردن در زمینه ازبین‌بردن یک شبکه جهادی در سئوتا گلایه کرده است. علاوه بر این، یکی از مقامات ارشد ضدتروریسم ایالات متحده گفته است کشورهای اروپایی می‌توانند عملکرد بهتری در رصدکردن تروریست‌ها داشته باشند؛ اما آنها از ابزارهایی که آمریکا برای مبارزه با تروریسم ارائه کرده است به درستی و کاملا استفاده نمی‌کنند. حملات تروریستی اخیر بروکسل متأسفانه نشان‌دهنده بهترین و بدترین همکاری‌های بین‌المللی بود. با وجود مراجعات مکرر بلژیک، سوئد حاضر به ارائه اطلاعات محمد القائد یکی از مهره‌های کلیدی داعش نشد، کسی که بنا بر ادعاها هماهنگ‌کننده حملات ماه نوامبر پاریس و یکی از برنامه‌ریزان حملات بروکسل بود. موارد مثبت متأسفانه نمونه‌های مثبت همکاری‌های اطلاعاتی که به بلژیک رسید هم نادیده گرفته شد. ترکیه گفته بود «ابراهیم البکراوی» - یکی از دو بمب‌گذار انتحاری فرودگاه بروکسل- را بازداشت و سپس اخراج کرده بود، امری که نشان می‌دهد مقامات بلژیکی هشدار جولای 2015 درباره «تروریست‌های خارجی» را نادیده گرفته بودند. در تأیید اطلاعات ترکیه، «اف‌بی‌آی» هم شش روز پیش از حملات بروکسل، دراین‌باره به هلند هشدار داده بود که این اطلاعات را هلند به بلژیک منتقل کرده بود. یکی از کشورهایی که برای مبارزه با تروریسم از متخصصان مراکشی استفاده می‌کند، اسپانیا است. در واقع این همکاری به اندازه‌ای پربار است که باید الگویی برای دیگران باشد، به‌ویژه در داخل اروپا. تبادل منظم اطلاعات بین دو کشور به ازبین‌بردن بسیاری از هسته‌های تروریستی مرتبط با داعش یا القاعده در این کشور منجر شده است. درحال‌حاضر اسپانیا در میان کشورهای غربی یکی از کشورهایی است که به‌تازگی تعداد زیادی جهادی‌ را دستگیر کرده. اعتماد بین دو سرویس اطلاعاتی به‌حدی است که افسران مبارزه با تروریسم مراکش در دسامبر 2015 عملیات مشترکی را برای ازبین‌بردن یک گروه‌ مهم تروریستی در بارسلونا انجام دادند، همان گروهی که بنا به گزارش‌ها در حال برنامه‌ریزی برای عملیاتی مانند حملات پاریس در اسپانیا بوده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.