نگاهی کوتاه به تاریخ پرشکوه المپیاد
یکگام به سوی نوبل
امید رهنما
المپیاد ازجمله رقابتهای علمی بینالمللی است که سالها قبل و به ابتکار کشورهای بلوک شرق برگزار شد. با توجه به بازتابها و پیامدهای خوب آن، هرساله بر دامنه کشورهای شرکتکننده در این المپیاد افزوده شد. هدف اصلی برگزارکنندگان چنین رقابتی آن بود که توجه دانشآموزان مستعد و علاقهمند را به رشتههای علوم پایه مانند فیزیک و شیمی جلب کنند. واقعیت آن است که با توجه به موقعیت اجتماعی و درآمد متخصصان و فارغالتحصیلان رشتههایی مانند پزشکی و مهندسی در سالهای اخیر، کمتر دانشآموز مستعدی به رشتههای علوم پایه گرایش داشت. مسئولان نظامهای آموزشی نیز برای جلب توجه بیشتر دانشآموزان به این رشتهها، رقابت المپیادهای علمی را برگزار کردند که در زمینه استعدادیابی، بسیار مؤثر بود. سابقه حضور ایران در المپیادهای علمی نیز از سال 1366 آغاز میشود. ایران در این سال، برای اولینبار در المپیاد ریاضی در کوبا شرکت کرد. در این دوره، آقای دکتر «نجفی»، سرپرست تیم بود و ایران در بین 42 کشور، به مقام بیستوششم دست یافت که با توجه به اولین سال حضور و نداشتن تجربه حضور در رقابتهای علمی بینالمللی و همچنین وضعیت اقتصادی و اجتماعی کشور، رتبه قابل قبولی بود و جلب توجه کرد. با توجه به اثر مثبت المپیاد در آموزش ریاضی، مسئولان تصمیم گرفتند ایران در دیگر رشتهها هم شرکت کند. در سال 1367 دو فیزیکدان بهعنوان ناظر نوزدهمین دوره المپیاد فیزیک به کشور «اتریش» اعزام شدند و بالاخره در سال 1368 برای اولینبار، یک تیم پنجنفره در بیستمین المپیاد جهانی فیزیک که در لهستان برگزار شد، شرکت کرد. بعدها فعالیت ایران در المپیاد گستردهتر شد و در رشتههای شیمی، زیستشناسی و کامپیوتر هم شرکت کرد. البته در ایران المپیاد ادبی هم برگزار میشود که مسابقهای ملی است و در سطح بینالمللی برگزار نمیشود. گفتنی است در این سالها، یکبار المپیاد فیزیک (سال 1386) و یکبار هم المپیاد نجوم (سال 1388) در ایران برگزار شد و قرار است سالهای آینده، ایران میزبان المپیاد دیگری نیز باشد. بسیاری از کارشناسان، دستاوردهای ایران از حضور در این رقابتها را چشمگیر میدانند. به باور آنها برگزاری چنین رقابتهایی باعث شده است دانشمندان جوان بسیاری به عرصه علمی کشور معرفی شوند. آنها برای نمونه «مریم میرزاخانی» را مثال میزنند که یکی از بزرگترین ریاضیدانان در سطح جهان است و برگزاری المپیاد علمی در ایران باعث شکوفایی و درخشش استعداد وی شد. آنها میگویند اگر فقط همین یک نفر حاصل المپیادهای ما باشد، میتوان المپیاد را موفق ارزیابی کرد. این درحالی است که در سالهای گذشته در حوزههای دیگر نیز دانشمندان بسیاری از دل این المپیادها بیرون آمدند مانند آقای دکتر «شیخجباری»، خانم دکتر «فرزان» و آقای دکتر «رامین گلستانیان».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.