لاوروف از اتخاذ رویکردی جدید در سیاست خارجه روسیه خبر داد
بر مدار قطبها
توسعه سیاست خارجی مدرن روسیه را میتوان به دو دوره یا مرحله تقسیم کرد؛ یکی سیاست پس از اتحاد جماهیر شوروی و دیگری دوره «ولادیمیر پوتین» که هر دو از نظر فلسفی و سیاسی متفاوت با یکدیگرند. سیاست خارجی پس از اتحاد جماهیر شوروی بر پایه ایدئولوژی تجدید ساختار و گشایش محیط روسیه پس از کمونیست «میخائیل گورباچف»، آخرین رهبر شوروی، بود و پیشبرد منافع ملی یکی از اصول اولین دولت ضدکمونیستی روسیه مدرن به ریاستجمهوری «بوریس یلتسین». یلتسین به دنبال سیاستی طرفدار غرب بود تا روسیه را بهاصطلاح به ارزشهای تمدن غربی نزدیکتر کند و البته در ترویج دموکراسی در روسیه با حمایت رژیمهای غربی ضدکمونیستی شکست خورد. اما ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، از زمان روی کارآمدن سیاست متفاوتی در پیش گرفته و پیگیرانه رویکردی ضدغربی را دنبال میکند. اگرچه سیاست خارجی روسیه دوره پوتین مانند همه کشورهای دیگر بر پایه درگیریها و منافع این کشور تجدید شده، اما رویکرد ضدغرب همواره یکی از اصول بیتغییر بوده است. اکنون ناظران روسیه تغییراتی اندک در مواضع این کشور در قبال بحرانهای منطقهای را حس کردهاند و شاید ازهمینروست که روز گذشته «سرگئی لاوروف»، وزیر خارجه روسیه، از رویکردی جدید در سیاست خارجی این کشور سخن گفت. از زمان گورباچف به اینسو، مسکو هم به دنبال ایجاد جهانی دوقطبی بوده و همزمان سیاست مقابله با غرب را در پیش گرفته است. در راستای همین سیاست، وزیر خارجه روسیه ضمن اعلام آنکه مسکو در حال رسیدن به مفهوم جدیدی برای سیاست خارجه خود است که بیانگر گذار کنونی به سوی یک جهان چندقطبی خواهد بود، گفت: روند این جهان بهگونهای است که چالشهای جدیدی را بر سر راه تمام قدرتهای جهان قرار میدهد. به گزارش راشاتودی، سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، در جریان نشست شورای سیاستهای خارجی و دفاعی گفت: وضعیت بینالمللی همچنان تلفیقی و مناقشهآمیز است، با توجه به این مسئله یک روند و گرایش مشترک مشاهده شده است. ما در حال جابهجایی از جهانی با یک قدرت مرکزی به سوی جهانی چندقطبی و چندمحوری هستیم. وی افزود: ما در تلاشیم این گرایش و روند را در اسناد عقیدتی اساسی خودمان ازجمله استراتژی امنیت ملی روسیه و مفهوم سیاست خارجهاش به نمایش بگذاریم. لاوروف توضیح داد: گذار به سوی معماری چندمحوری در حالت ایدهآل باید بر مبنای اثر متقابل قدرتهای مرکزی پیشرو با هدف دستیابی به راهحلهای مشترک برای مشکلات جهانی باشد. بااینحال، وی تأکید کرد: مسکو تردیدی ندارد تغییر جهت به سوی جهانی چندقطبی آسان یا سریع خواهد بود. این دیدگاه مشترک میان بسیاری از کشورهاست؛ اگرچه مانند همه مراحل گذشته تاریخ، هیچ چیز اتوماتیکی درباره امور بینالمللی وجود ندارد. هیچ تضمینی وجود ندارد که تغییر مسیر مثبتی رخ خواهد داد. لاوروف افزود: حتی با وجود حمایت بینالمللی و جهانی، تغییر جهت از جهانی با یک محور به سوی جهانی چندقطبی، وظیفهای بسیار دشوار خواهد بود و نیازمند خط جدید مسئولیتپذیری، خرد و حسننیت سیاسی از سوی همه بازیکنان خواهد بود. وزیر امور خارجه روسیه ادامه داد: اما در شرایطی که فلسفه همکاری برابر در راستای تضمین مدیریت جهانی مؤثر با مقاومت و مخالفت شرکای غربیمان مواجه شده، موانع در این راه متعدد خواهد بود. در طول ماههای اخیر سیاست مسکو در قبال بحرانهای منطقهای بهویژه سوریه، کشورهای غربی را وادار کرده با وجود درگیریهای آشکار خود با پوتین بر سر مداخله در کرملین و سوریه و اعمال تحریمهای گسترده اقتصادی علیه این کشور، با یکی از اصلیترین مهرههای حامی «بشار اسد»، رئیسجمهوری سوریه، وارد گفتوگو شوند. هرچند برای بسیاری این به معنای برد روسیه و نه نزدیکی به غرب است. روسیه برای ادامه گفتوگو با ایالات متحده و اروپا بهتدریج رویکرد همزمان مواجهه و همکاری را در پیش گرفت اما تنش روسیه و ناتو نشاندهنده این واقعیت بود که جنگ سرد قدرتهای بزرگ پیشین هنوز پایان نیافته؛ حتی اکنون و سالها بعد از فروپاشی دیوار برلین و فروپاشی نظام کمونیستی در سراسر جهان. در کنار رویکرد ضدغربی پوتین، سیاستهای مداخلهجویانه این کشور هم به درگیریهای روسیه و غرب دامن زده اما برخلاف آنچه غربیها تصور میکردند، به انزوای این کشور عضو شورای امنیت سازمانملل منجر نشده است. روسیه در کنار چین، یکی از اصلیترین کشورهایی بودند که مانع از تصویب قطعنامههای سنگین علیه اسد در سوریه شدند و وزن سنگین مسکو در کارزار سوریه، به عنوان اصلیترین بحران چند سال اخیر خاورمیانه و جهان، مانع از انزوای این کشور شد. تحریمهای گسترده علیه روسیه هم که از زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در نوع خود کمنظیر بوده، اگرچه اقتصاد این کشور را نحیف کرده اما به دلیل ثروت ناشی از فروش نفت و اسلحه، به آن میزانی نیست که غرب انتظار آن را داشته است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.