واگذاری موزه هنرهای معاصر به بنیاد رودکی بازهم خبرساز شد
ملانوروزی: بحث واگذاری منتفی است
سحرآزاد: انتشار یک سند در میان تکذیب مسئولان، موضوع واگذاری موزه هنرهای معاصر تهران به بنیاد رودکی را وارد حاشیههای بیشتری کرد. هرچند در تازهترین واکنش سرپرست موزه عنوان کرد با صحبتهای انجام شده، بحث منتفی است. بحث واگذاری موزه هنرهای معاصر تهران به بنیاد رودکی از یکی، دو هفته پیش از عید نوروز براساس گمانهزنیهای سایت «معمارینیوز» منتشر و به سرعت در فضای مجازی گسترش یافت. یکی از نگرانیهای مطرحشده در این واکنشها، واگذاری بیسروصدای موزه در تعطیلات دوهفتهای نوروز بود. این خبرهای غیررسمی واکنش انجمن هنرمندان نقاش ایران را برانگیخت تا نسبت به این واگذاری هشدار دهد. البته پس از پرسش خبرگزاریها در 24 اسفند و تکذیب مدیران ارشاد و بنیاد رودکی مبنی بر اینکه چنین موضوعی به آنها ابلاغ نشده، شایعهها فروکش کرد. هرچند در همان زمان آنها عنوان کردند که یک بحث کلی در مورد کاهش تصدیگری دولت و اجرای اصل 44 قانون اساسی وجود دارد. مجید ملانوروزی، سرپرست موزه هنرهای معاصر و مدیرکل دفتر هنرهای تجسمی وزارت ارشاد نیز به ایسنا گفت: «در این زمینه هیچ اعلام رسمی و نامهای به ما نرسیده و خود موزه هم درخواستی نداشته است. در یکی، دو سالی که من در موزه هنرهای معاصر هستم، درباره شیوه اداره این مکان صحبتهای زیادی شده، اما هیچوقت این صحبتها و بحثها شکل رسمی به خود نگرفته و اعلام رسمی هم نشده است. اگر چنین تصمیمی گرفته شود، عملیشدن آن بهدلیل وجود تابلوهای هنری و اموال و داراییهای موزه از لحاظ حقوقی و قیمتگذاری، به زمان زیادی نیاز دارد. باید برای هر تابلو از نهادها و بنیادهای ذیربط استعلام کرد. این موزه با وجود داشتن وجاهت بینالمللی، شایسته و منطقی نیست که زیر نظر بنیاد رودکی اداره شود».این درحالی است که از صحبتهای ملانوروزی با ایلنا پس از تعطیلات نوروزی میتوان تغییر در موضعگیری او را نسبت به واگذاری موزه متوجه شد: «این مسئله از سوی معاونت هنری وزارت ارشاد مطرح شده ولی اینکه در چه زمانی و با چه مکانیسمی انجام شود؛ از آن اطلاع خاصی ندارم. بنیاد رودکی یکی از مؤسسات وابسته به وزارت ارشاد است و اصلا بحث واگذاری موزه هنرهای معاصر به این بنیاد به معنای واگذاری آن به بخشخصوصی نیست بلکه تا الان موزه زیر نظر معاونت هنری وزارت ارشاد بوده و از این پس قرار است توسط یکی از شرکتهای وابسته به وزارت ارشاد اداره شود».او در این گزارش که 18 فروردین منتشر شد، احتمال داد واگذاری موزه به نفع موزه نیز باشد: «از آنجا که سالانه مبلغی را دولت بهعنوان بودجه موزه هنرهای معاصر درنظر میگیرد؛ پس درآمدهایی که موزه کسب میکند نیز مستقیما به خزانه دولت واریز میشود. موزه هنرهای معاصر همواره برای هزینههای جاری خود درگیر نامهنگاریهای فراوانی میشود که ما امیدواریم با این واگذاری؛ مشکلاتمان کمتر شود و بتوانیم از این طریق موزه را بهتر اداره کنیم».هرچند ملانوروزی در بخشی از حرفهایش عنوان کرد که درآمد موزه هنرهای معاصر به خزانه دولت واریز میشود و با این واگذاری ممکن است این نهاد کمتر درگیر مسائل اداری شود، اما در این میان باید به این نکته هم توجه کرد که بنیاد رودکی در بحث درآمدزایی کارنامه شفافی نداشته است و درآمد آن به خزانه دولت واریز نمیشود، حتی با وجود آنکه بنیاد رودکی یک نهاد عمومی و غیردولتی است اما در مواردی همچون اداره ارکسترهای سمفونیک و ملی این بنیاد از دولت بودجه گرفته است. از سوی دیگر موزه هنرهای معاصر علاوهبر بنایی که از نظر معماری دارای اهمیت است، بهواسطه گنجینهای از آثار هنرمندان شناختهشده خارجی و ایرانی، از نظر مادی هم دارای ارزش زیادی است. همین موضوع باعث شده بحث بیمه این آثار به یکی از چالشهای موزه تبدیل شود و تاکنون هیچیک از شرکتهای بیمه ایرانی نتوانستند از عهده قیمتگذاری و بیمه آثار موزه برآیند. به همین دلیل حساسیت بر موزهای که از نظر تاریخی و مادی بهعنوان یکی از گنجینههای ملی و هنری به شمار میآید، اگر قرار باشد از سوی نهادی غیردولتی اداره شود، همواره وجود داشته است. تجربههای مشابه البته پیش از این هم واگذاری نهادهای فرهنگی و هنری مطرح شده که یکی از نمونههای آن واگذاری تئاترشهر به بنیاد رودکی در دیماه 93 بود که در همان زمان این موضوع از سوی اهالی تئاتر با انتشار بیانیهای انجام شد: «جناب آقای وزیر، آیا صحت دارد که مجموعه تئاتر شهر، این نگین پایتخت قرار است زیرمجموعه بنیاد رودکی قرار بگیرد؟ آیا از عواقب چنین طرح و ایدهای آگاه هستید؟ سیاستهای راهبردی مجموعه بنیاد رودکی در این سالها، صرفا درآمدزایی، بدون کمترین توجه به ارزشهای هنری آثار بوده؛ آیا تئاتر قرار است در ماراتن مرگ با هنر- صنعتی مثل سینما قرار بگیرد؟ یعنی: بفروش تا زنده بمانی! پس وظیفه دولت چیست؟ نگاه پایدار و چشمانداز فرهنگی کجاست؟»حسین نوشآبادی، سخنگوی وزارت ارشاد نیز در نشست خبریای که نهم دی برگزار شد، به این بیانیه چنین پاسخ داد: «تصمیمی برای واگذاری این جایگاه به بخش دیگر نیست. زیر نظر معاونت هنری خواهد بود و اخیرا هم معاونت توسعه منابع اقدام به بازسازی آن کرده است».اگر از اهالی تئاتر بگذریم، هنرمندان تجسمی هم نیمه نخست سال 84 واگذاری یک نهاد عمومی به بخش خصوصی را در نمونهای کوچکتر تجربه کردند. شش سال پس از افتتاح دوباره موزه هنرهای معاصر اهواز، شهریور سال گذشته این موزه به بخش خصوصی واگذار شد. همایون قنواتی، مدیرکل ارشاد خوزستان در مورد این واگذاری به ایرنا عنوان بود: «صاحبان اصلی این موزه دولت و هنرمندان هستند. این واگذاری در راستای نگهداری از فضای موزه و ارتقای آن است و هرکس و هر جریان علاقهمند میتواند برای خارجکردن رکود ۱۰ساله این موزه و سرمایهگذاری در آن اقدام کند».این گفتهها در صورتی اظهار شد که نهتنها پیش از واگذاری، بلکه پس از آنهم بهصورت رسمی و شفاف اعلام نشد که شرایط واگذاری موزه هنرهای معاصر اهواز چگونه بوده و این کار از طریق مناقصه یا مزایده صورت گرفته یا روشهای دیگری برای انتخاب واگذاری موزه انجام شده است. قنواتی گفته بود «بخش خصوصی در این بحث تنها به دنبال منفعت نیست» و «شخصی که موزه به او واگذار شده یک انسان فرهنگی است»؛ اما به دلیل مشخصنبودن وضعیت واگذاری، هنرمندان خوزستان نگرانی خود را از این جریان اعلام کردند. رضا عدیلیپور، گرافیست و کاریکاتوریست به ایسنا گفته بود: «نکته مهم این واگذاری که موجب ناراحتی اهالی هنر شده، بیخبری و هماهنگینداشتن مسئولان با هنرمندان است؛ چون هیچگونه نظرسنجیای از هنرمندان نشده است».مریم حسینی، مدیر گالری اهواز هم چنین اظهار کرده بود: «موزه هماکنون در حال واگذاری به بخش خصوصی است؛ اما شخصی که قرار است موزه را تحویل بگیرد، هیچگونه سابقه هنری ندارد و صرفا پیمانکار است. متأسفانه در این زمینه با هنرمندان رایزنی صورت نگرفت». ترجیح بر درآمد است یا فعالیت فرهنگی؟ بحث واگذاری موزه هنرهای معاصر به بنیاد رودکی درحالی مطرح شده که فعالیتهای این نهاد بیشتر بر پایه سود اقتصادی بوده است که یکی از نمونههای آن بهرویصحنهرفتن نمایش «عاشقانههای ناآرام» در تیرماه 94 در تالار وحدت بهعنوان یکی از زیرمجموعههای بنیاد رودکی بود. هنرمندان تئاتر در اعتراض به این نمایش بیانیه صادر کردند و نسبت به ترجیح مسائل اقتصادی به هنری هشدار دادند: «متأسفانه درحالحاضر شرایط بهگونهای رقم میخورد که تئاتر نهتنها از هنری اندیشهورز و فرهیختهگرا به هنری پست و سطحی و سرگرمکننده گراییده که آینده این هنر نیز با سیاستگذاریها و تصمیمات اشتباه و ضدفرهنگی و تجارتمآبانه مدیریت فرهنگی که مدیریت ناکارآمد بنیاد رودکی یکی از نمونههای درخشان آن است، هدف تخریب قرار گرفته است».برگزاری برنامههایی که از سوی اهالی هنر از نظر کیفیت ارزش هنری بالایی ندارند، تنها به تئاتر ارتباط نداشت و جامعه موسیقی نیز با چنین مسائلی روبهرو بود. حمید حامی دیماه 94 درباره برپایی کنسرت خود در تالار وحدت در پاسخ به خبرنگاران گفت: «پاسخ اینکه چرا مسئولان تالار وحدت، این مکان را به کنسرتهای پاپ هم اختصاص میدهند، وظیفه من نیست و من اطلاعاتی در این زمینه ندارم؛ اما میتوانم به این نکته اشاره کنم که موسیقیای که من در این کنسرت ارائه میکنم، موسیقی فاخری است و فکر میکنم در آن اندیشه وجود دارد».نمونه جنجالی دیگر بنیاد رودکی علی رهبری، رهبر ارکسترسمفونیک تهران است که اسفند سال گذشته استعفا داد؛ هرچند چند روز قبل با رایزنیهای معاونت هنری بار دیگر به ارکسترسمفونیک بازگشت؛ اما درباره متن استعفایش چنین عنوان کرد: «متأسفانه وابستگی ارکستر به بنیاد رودکی و گردانندگانش همواره مانعی برای ادامه کار و پیشرفت بود؛ بنیادی که مدیرعامل و همراهانش نهتنها کمترین تجربهای در زمینه مدیریت ارکستر نداشتند؛ بلکه با سوءمدیریت و در نتیجه بینظمی اداری روزانه با ایجاد مشکلات متعدد آرامش را از مجموعه ارکسترسمفونیک تهران سلب کردند و به غیر از ایجاد تشویش هیچ زمینهای برای ایجاد زمینهای مناسب برای فعالیت هنری فراهم نکردند و هنوز با گذشت ۱۲ ماه هیچ قدمی درباره اداره یک ارکستر ۷۵نفری برنداشتهاند. بالاخره بعد از ماهها به این نتیجه رسیدم که ادامه همکاری حرفهای من با این بنیاد غیرحرفهای امکانپذیر نیست». انتشار سند موضوع واگذاری موزه هنرهای معاصر که 18 فروردین بار دیگر از سوی خبرگزاری مهر و ایلنا مطرح شد، یک روز بعد با انتشار سندی از سوی «معماری نیوز» ابعاد تازهای گرفت. یکی از این سندها به امضای قاسم خسروی، مدیرکل دفتر نوسازی و تحول اداری در تاریخ هشتم اسفند 94 خطاب به علی مرادخانی، معاون هنری وزیر ارشاد نوشته است: «در اجرای تصمیم کمیته ساختار و فنآوریهای مدیریت ستاد مرکزی وزارت متبوع در جلسه مورخ شش اسفند مبنی بر واگذاری مدیریت فرهنگسرای نیاوران، موزه صبا و موزه هنرهای معاصر با ترک تشریفات به بنیاد رودکی، خواهشمند است دستور فرمایید هزینههای جاری (اعم از پرسنلی و غیره و همچنین میزان کمکها) مراکز فوقالذکر جهت اقدامات بعدی به این دفتر ارسال نمایند».مرتضی باقرنژاد، مشاور اجرایی معاون هنری وزارت ارشاد در یک سند دیگر در تاریخ یازدهم اسفند در نامهای به ملانوروزی، سرپرست موزههای معاصر، طالبی، سرپرست دفتر موسیقی و سجادی، مشاور معاون وزیر و سرپرست فرهنگسرای نیاوران، نوشت: «به پیوست نامه مدیرکل دفتر نوسازی و تحول اداری مبنی بر واگذاری مدیریت فرهنگسرای نیاوران، موزه صبا و موزه هنرهای معاصر به بنیاد رودکی ایفاد میگردد، خواهشمند است دستور فرمایید لیست هزینههای جاری (اعم از پرسنلی و غیره و همچنین میزان کمکها) مراکز یادشده را حداکثر تا پایان مورخ 22/12/94 در قالب فایل word برای بهرهبرداری لازم به این حوزه ارسال نمایند». حل شفاهی موضوع واگذاری مجید ملانوروزی، سرپرست موزه هنرهای معاصر یک روز بعد از انتشار این نامه در پاسخ به صحت این موضوع به شرق گفت: «در شورای تحول اداری بحثهایی در این زمینه انجام شده بود. این شورا معمولا واگذاریها، تفویضها و... را بررسی میکند که نامههای منتشرشده در این شورا صورت گرفته است و موزه و معاونت هنری نقشی در این جریان نداشتهاند. من هم چند روز پیش از عید متوجه وجود این نامهها شدم؛ چون در تاریخی که نامهها وجود دارد من به ارمنستان سفر کرده بودم. پس از آن هم در صحبتهایی که انجام شد، این موضوع مورد بحث قرار گرفت و ما دلایل خود را مطرح کردیم تا این واگذاری صورت نگیرد که در نهایت مسئله به صورت شفاهی حل شد و گفتیم امکان ندارد چنین واگذاریای صورت بگیرد».او با تأیید اینکه موضوع واگذاری موزه به بنیاد رودکی منتفی شده و معاون هنری نیز 19 فروردین در گفتوگو با رسانهها این موضوع را تکذیب کرده است، افزود: «اگر قرار باشد چنین موضوعی صورت بگیرد، در ابتدا باید از سوی مجلس مصوب شود».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.