تلفات جادهای و «تأخر فرهنگی»
امانالله قراییمقدم جامعهشناس
چه اتفاقی افتاده که رانندهها بهجای ساخت خاطراتی خوش از تعطیلات عید، رقمزننده لحظههای تلخ و سیاهپوشی عزیزان خود و دیگران هستند؟ شاید بتوان پاسخ این پرسش تکراری را در تئوری «تأخر فرهنگی» جستوجو کرد. «تأخر فرهنگی» به معنای فاصلهای است که میان فرهنگ معنوی (ذهنیت، طرز فکر، بینش و اندیشه) و فرهنگ مادی (بهمثابه تکنولوژی و ماشین) وجود دارد. فاصله میان خرید خودرو و فرهنگ استفاده از آن نشانه واضحی از تئوری «تأخر فرهنگی» است که آسیبهایش هرساله و در نوروز که میزان سفرهای جادهای افزایش مییابد، راحتتر دیده میشود. هر جامعهای که زودتر با وسیله و تکنولوژی آشنا شده باشد، تأخر فرهنگی کمتر و بهدنبال آن رفتار مناسبتری با آن وسیله دارد. بخش غربی اروپا، 200 سال است که با خودرو آشنا شده اما در ایران، عمر ماشین دودی نهایتا به صد سال میرسد و طبیعی است که ما در قیاس با آنها، در استفاده مناسب از وسیله نقلیه، تأخر فرهنگی بیشتری داشته باشیم. بنابراین این سؤال مطرح میشود که در برابر چنین اتفاقی چه باید کرد؟ اولویتها متفاوتاند اما بالابردن میزان جرایم رانندگی و حتی کیفری یکی از راهکارهای کاهش تلفات جادهای و کاستن از این تأخر فرهنگی است. رانندهای که در جاده با ماشین رانندهای دیگر تصادف میکند، فقط خودروی آن فرد را مورد خسارت قرار نداده، بلکه به خانواده او نیز صدمات و لطمات جانی و روحی وارد کرده است؛ بنابراین ورود نگاه کیفری به موضوع جرایم رانندگی میتواند دراینزمینه راهگشا باشد. ازسویدیگر فکر میکنم ما در مسیر فرهنگسازی باید تمرکزمان را بیشتر روی موضعهایی بگذاریم که از این تأخر فرهنگی رنج بیشتری میبرند. روستاها و مناطق دورافتاده بخشهای مهمی از جامعه ما هستند که کمترین میزان آشنایی را با علائم رانندگی و هشدارهای قانونی در این زمینه دارند. چه خوب است با بردن علائم و نشانههای راهنمایی و رانندگی به روستاها، در فرهنگسازی رانندگی درست برای نسلهای بعد، یک قدم بزرگ، مهم و سرنوشتساز برداریم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.