تقدیر از دانشمند ایرانی ناسا
سیارک اختصاصی «نادری»
فاطمه کاظمی
در آستانه بازنشستگی دکتر «فیروز نادری» پس از 36 سال فعالیت در ناسا، یک سیارک به اسم او نامگذاری شده است. دکتر «فیروز نادری»، مدیر اکتشافات منظومه شمسی ناسا، بهتازگی اعلام کرده که در میهمانی خداحافظی خود خبردار شده که سیارک 5515 که قبلا به نام «1989EL1» شناخته میشد، حالا به نام او و از این پس با نام «5515Naderi» در فهرست ریزسیارههای شناختهشده جهان ثبت شده است. معمولا دانشمندان پس از آنکه بازنشسته میشوند، کمکم از دنیای اکتشافهای علمی و در نتیجه از رسانههای علمی دور میشوند، اما گویا این موضوع در مورد دکتر «فیروز نادری»، یکی از بلندپایهترین کارشناسان ایرانی ناسا، مصداق ندارد، بهطوریکه علاوه بر انتشار گسترده خبر بازنشستگی وی، این دومین خبری است که در مدتی کوتاه در رسانهها منتشر شده است که نشاندهنده میزان تأثیرگذاری وی در ناسا و همچنین اهمیت دستاوردهای اوست. اما درباره این ریزسیارک باید گفت «5515Naderi» که به نام این دانشمند متولد شهر شیراز در فهرست ریزسیارهها با قطر 10 کیلومتر ثبت شده است، هر 4.4 سال یکبار به دور خورشید میگردد. این سیارک هر پنجساعت و 20 دقیقه یکبار نیز به دور خودش در گردش است و در کمربند بین مریخ و مشتری حرکت میکند. این سیارک را رصدخانه پالومار کالیفرنیا در پنج مارس 1989 کشف کرد. ریزسیاره به اجرام نجومیای گفته میشود که نه سیاره هستند و نه از دنبالهدارها محسوب میشوند، اما مدار مستقیمی به دور خورشید دارند. ریزسیاره ممکن است سیاره کوتوله، سیارک، تروجان، جسمی از کمربند کوییپر یا از اجسام فرانپتونی باشد. «5515Naderi» ریزسیارهای از نوع سیارک به حساب میآید. دکتر «فیروز نادری» در فیسبوک خود در مورد این ریزسیاره نوشت: «پس از من این سیارک تا میلیاردهاسال دور خورشید میگردد». اما درباره خود دکتر «فیروز نادری» باید گفت وی 5 فروردین 1325 در شیراز به دنیا آمد و تحصیلات متوسطه خود را در ایران به اتمام رساند و پس از آن به ایالات متحده آمریکا مهاجرت کرد و تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته مهندسی برق پی گرفت. وی دوره کارشناسی خود را در دانشگاه ایالتی آیووا و کارشناسیارشد و دوره دکترای خود را در دانشگاه کالیفرنیایجنوبی به اتمام رساند. او در سال 1979 به سازمان ناسا پیوست. او در سالهای 1996 تا 2000، مدیریت پروژه منشأ حیات و در سالهای 2000 تا 2005 نیز مدیریت پروژههای مریخ را برعهده داشت. دکتر «نادری»، در فروردینماه 1379 در شرایطی که چندین مأموریت متوالی ناسا در پرتاب فضاپیما بهسوی مریخ با شکست مواجه شده بود، به مدیریت برنامههای اکتشافات مریخ منصوب شد و توانست طی حدود چهارسال، سه مأموریت مهم از جمله پرتاب دو کاوشگر مریخنورد «روح» و «فرصت» را با موفقیت اجرا کند. این دانشمند ایرانی در پی این موفقیت درخشان در اسفندماه 1383 به سمت معاون و مدیر ارشد برنامهریزی مرکز JPL (آزمایشگاه پیشرانش جت، یکی از مهمترین مراکز فضایی ناسا) منصوب شد و در سمت جدید بهعنوان مسئول طراحی برنامهها و راهبردهای مرکز، تجربههایش در مأموریتهای مریخ را در بررسی دیگر بخشهای جهان از زمین تا کهکشانهای دور به کار گرفت. وی همچنین مسئولیت طراحی چشمانداز راهبردی پنج تا 20 ساله JPL را برعهده داشته است. هرچند دستاوردهای «نادری» در ناسا فراموشنشدنی است، اما اکنون به نظر میرسد تا میلیاردها سالی که این جرم در فضا حضور دارد، دستاوردهای نادری را به ما و همه مشتاقان آسمان یادآور میشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.