بازداشت همکار زنجانی
شرق: روز سوم فروردین رضا ضراب به اتهام صدها میلیون دلار معاملات مالی در نقض تحریمهای ایالات متحده علیه ایران، در آمریکا بازداشت شد. بنا بر ادعانامهای که در منهتن نیویورک تسلیم دادگاه شد، رضا ضراب، ۳۳ساله، تاجر ایرانی ساکن ترکیه و همسر ابرو گوندش، خواننده مشهور ترکیهای، کارمندش کاملیا جمشیدی و حسین نجفزاده، کارمند ارشد یک شعبه بانک ملت ایران، متهمان پرونده هستند. ضراب در میامی به دستور قاضی دستگیر شد. دو متهم دیگر پرونده در آمریکا نیستند. آنها متهم هستند که به نمایندگی از طرف دولت و شرکتهای ایرانی کار میکردند. در جریان ماجرای بحران فساد مالی ترکیه ۲۰۱۳ در ۱۷ دسامبر ۲۰۱۳ میلادی، «واحد جرائم سازمانیافته پلیس ترکیه» در عملیاتی رضا ضراب و حدود ۵۰ نفر از افراد مرتبط با او را دستگیر کرد. ضراب متهم بود در جریان انتقال یک محموله طلا به ایران، به انتقال غیرقانونی پول از طریق یک بانک متعلق به دولت ترکیه و پرداخت رشوه به نزدیکان مقامات دولتی اقدام کرده و در این میان، پای پسر اردوغان نیز به میان کشیده شد که با واکنش شدید اردوغان علیه پلیس و سیستم قضائی ترکیه مواجه شد. جریانات مربوط به کشف بیش از 1.5 تن طلا در فرودگاه آتاتورک ترکیه بخشی از اتهامات مختلفی است که در پرونده مشترک ضراب و پسر اردوغان مطرح و در این میان پای بابک زنجانی نیز به میان کشیده شده بود. در یکم ژانویه ۲۰۱۳، هواپیمایی متعلق به خطوط هوایی یوالاس با محموله 1.5 تن طلا در فرودگاه آتاتورک متوقف میشود. مقصد بخشی از این طلاها شرکتهای ترکیهای بودهاند و بخشی نیز که به ادعای رسانههای ترکیه فاقد اسناد و مدارک رسمی بودهاند، متعلق به شرکت سورینت در ایران بودهاند. بابک زنجانی در چهاردهمین جلسه دادگاه فساد نفتی درباره دریافت کارمزد ١٢ میلیون یورویی از سوی صرافی «صفیر آلتین» متعلق به رضا ضراب، گفت: «ضراب کارمزد نمیگرفت و علت کمشدن ١٢ میلیون یورو، کارمزدهایی بود که قبلا بانکهای پارسیان، سرمایه و هالکبانک ترکیه گرفته بودند». اگر صحت یا صحتنداشتن ادعای زنجانی درباره دریافتنکردن کارمزد از سوی رضا ضراب را نادیده بگیریم - که دراصل اهمیت چندانی هم ندارد- نکته مهمتر تأیید همکاری بین این دو متهم اقتصادی در دو کشور ایران و ترکیه است. ضراب و زنجانی؛ همکار یا همپرونده؟ برگزاری دادگاه پرونده فساد نفتی باعث شد تا برخی شایعاتی که در سالیان اخیر درباره بابک زنجانی مطرح میشد، رنگ واقعیت بگیرد و بعضی از ماجراهایی که حقیقت جلوه میکرد، از اساس تکذیب شود. یکی از این داستانها، ماجرای ارتباط زنجانی و رضا ضراب در ترکیه بود. اما ماهها پیش از برگزاری دادگاه فساد نفتی، ١٥ دی ٩٢ خبرگزاری تسنیم در گزارشی نوشت: «درحالیکه رضا ضراب در ترکیه و بابک زنجانی در ایران دستگیر شده و حواشی فراوانی درباره پروندههای آنها ایجاد شده، نفر سوم این شراکت پرسود در سکوت در حال انجام معاملات خویش است. بهدستآوردن منافع مالی هزاران میلیاردتومانی به اسم دورزدن تحریمها کسبوکار پرسودی بوده که گروهی از نوکیسگان را به کاسبان تحریم بدل کرده است این گروه از افراد در چهار سال گذشته و مخصوصا دو سال اخیر به ثروتی مافوق تصور دست یافتهاند. در این میان دستگیری رضا ضراب، کریدور پولشویی در ترکیه اولین حلقه دومینویی بود که با دستگیری بابک زنجانی که ٩ هزار میلیارد تومان بدهی پول نفت تنها یکی از قلمهای فهرست طولانی پرونده اوست، ادامه یافت و اکنون این دومینو به حلقه خاموش و ساکت خود رسیده است». مهدی شمسزاده، متهم ردیف دوم این پرونده که مانند زنجانی و فلاحهروی متهم ردیف سوم به اعدام محکوم شده است، در ماههای پایانی سال ٩٣؛ یعنی بیش از یک سال پس از زنجانی بازداشت شده و احتمالا در این مدت مشغول رتقوفتق امور مربوط به مسائل مالی خود و زنجانی بوده است. این داستان زمانی جذابتر میشود که به یاد بیاوریم همان زمان خبرگزاری فرانسه نوشته بود: «گفته میشود شخص واسطه میان ضراب و زنجانی برای ارسال پول نفت به ترکیه، تاجری مستقر در دوبی به نام «م.ش» بوده است». روزنامه «تودیززمان» چند روز پس از دستگیری ضراب در ترکیه مدعی شده بود او بلافاصله پس از بازداشت گفته است بابک زنجانی سرمایهداری که در سالهای اخیر مطرح شده، رئیس اوست. این ارتباط البته بعدتر از سوی هر دو نفر تکذیب شد. واکنشها به بازداشت ضراب دهم فروردین رئیسجمهور ترکیه با اشاره به دستگیری رضا ضراب، تاجر ترک ایرانیالاصل در آمریکا، تأکید کرد این موضوع ارتباط خاصی با ترکیه ندارد. اردوغان این اظهارات را پیش از سفر پنجروزه به آمریکا در فرودگاه استانبول بیان کرد. شاید این واکنش و به نوعی اعلام برائت اردوغان را بتوان برای رفع اتهام از خود دانست؛ چراکه ضراب اولینبار در ترکیه بازداشت شد، اما با کمک دولت این کشور آزاد شد. بسیاری بر این باورند او باید میدانست لحظهای که در خاک آمریکا قدم بگذارد بازداشت میشود و ازاینرو بدون معامله قبلی با آمریکا اقدام به این سفر نمیکرد. افشاگریهای احتمالی او نزد دادستان فدرال آمریکا بدون شک مقامات ترکیه را درگیر پرونده خواهد کرد و بهاینترتیب میتواند بهعنوان ابزار فشار علیه اردوغان استفاده شود. پریت بهارا، دادستان آمریکا در منطقه جنوبی نیویورک که کیفرخواست علیه ضراب را آماده کرده، یکشبه به فردی محبوب در میان رسانههای اجتماعی مخالفان دولت ترکیه تبدیل شد. فقط در چند روز، تعداد دنبالکنندگان بهارا در توییتر از 10 هزار به 80 هزار رسید. صدها نفر از این طرفداران جدید نامهای ترکیهای داشتند. المانیتور در گزارشی که هشتم فروردین منتشر شد، نوشت: «برخی بر این باورند که ضراب با شنیدن خبر محکومیت همکارش، بابک زنجانی، به اعدام برای فعالیتهای مالی غیرقانونی، ترجیح داد خود را تسلیم مقامات آمریکا کند که زمان کوتاهی را در زندان در آمریکا بگذراند تا اینکه در ایران اعدام شود. معاون سابق حزب عدالت و توسعه، فوزی ایسباران اتهامات شگفتآوری را در رسانههای جمعی مطرح کرد: ضراب زمانی رفت که زنجانی به اعدام محکوم شد. ضراب میترسید حامیانش بخواهند برای پوشاندن رد خود او را لو دهند. او نمیتوانست به اروپا برود. به احتمال قوی او با آمریکاییها تماس برقرار کرد. امکان ندارد ضراب اطلاع نداشته باشد که در لحظه ورودش به میامی توسط افبیای بازداشت میشود. روشن است که واسطههای افبیآی و سیآیای در این زمینه دخالت داشتهاند. اگر ضراب به آنچه میداند اعتراف کند حکم سبکی دریافت میکند و میتواند بخشی از سرمایهاش را حفظ کند. اگر او سخن بگوید پرونده فساد مالی دسامبر 2013 در ترکیه به پروندهای بینالمللی تبدیل میشود. معاون سابق حزب جمهوریخواه خلق، آیکان اردمی، با این موضوع موافق است. بنا به گفته او: «معاملهای که ضراب میتواند برای تخفیف جرم خود با دادستان انجام دهد، میتواند منجر به تصمیم برای بازداشت اسامی تازهای شود. در نتیجه سیاستمداران، مأموران دولتی و تاجران بسیاری ممکن است برای اجتناب از دستگیری از سفر به آمریکا پرهیز کنند».همچنین رسول کوهپایهزاده، وکیلمدافع بابک زنجانی درباره بازداشت رضا ضراب که براساس کیفرخواست دادستانی آمریکا و به اتهام همکاری با ایران در دورزدن تحریمها صورت گرفته است، به «شرق» گفت: «بازداشت رضا ضراب شریک موکلم به اتهام همکاری با ایران در دورزدن تحریمها، بهخوبی نشاندهنده نقش مؤثر و کلیدی موکلم در راستای خدمت به نظام است. همانطور که قبلا هم بارها گفتم، خدمات موکلم از مصادیق پولشویی بینالمللی است و این همان طنز تلخ و تناقض آشکار اتهام زنجانی، یعنی علم به مؤثربودن اقدامات در ضربهزدن به نظام است». این در حالی است که پیش از اینبارها ارتباط و همکاری زنجانی و ضراب از سوی طرفین تکذیب شده بود. اکنون فقط باید صبر کرد تا بتوان فرجام ضراب و تبعات بازداشت او در آمریکا را شاهد بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.