|

زاها حدید درگذشت

مرگ نابهنگام دختری از بغداد

شرق: زاها حدید که او را معمار زیباترین بناهای قرن توصیف کرده‌اند، درگذشت. این معمار عراقی‌تبار ساکن لندن آخرین روز مارس 2016، در 65سالگی بر اثر حمله قلبی در بیمارستانی در میامی درگذشت. براساس بیانیه‌ای که در این مورد منتشر شده این معمار، به‌منظور درمان برونشیت در این بیمارستان تحت درمان بوده است. مرکز ورزش‌های آبی المپیک لندن از جمله آثاری است که معماری آن را زاها حدید بر عهده داشت. او در طول سال‌های فعالیت هنری‌اش، آثار گوناگونی خلق کرد که در کشورهای مختلف ازجمله ایتالیا، آلمان و هنگ‌کنگ ساخته شد. زاها حدید برنده مدال‌ها و جوایز متعددی شده بود، ازجمله «مدال سلطنتی معماری» در بریتانیا و جایزه بهترین طرح معماری سال ۲۰۱۵ که برای طراحی یک مجموعه فرهنگی در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان دریافت کرد. از سوی دیگر، او در سال ۲۰۰۴ نخستین زنی بود که به دریافت جایزه معماری پریتزکِر نائل آمد. حدید در طول دوران فعالیت حرفه‌ای خویش حدود ۹۵۰ پروژه را در ۴۴ کشور به اجرا درآورد. مجله فوربز در سال ۲۰۰۸ او را به‌عنوان شصت‌ونهمین زن قدرتمند جهان لقب داد. طی ۱۶۷ سال، زاها حدید نخستین زنی بود که مفتخر به دریافت مدال سلطنتی بریتانیا شد. زاها حدید در سال ۱۹۵۰ در عراق متولد شد. وی پس از تحصیل در رشته ریاضیات در دانشگاه آمریکایی بیروت، در سال ۱۹۷۲ برای تحصیل در «ای‌ای»، مدرسه معماری لندن، راهی بریتانیا شد. پس از فارغ‌التحصیلی، زاها در شرکت معماری استاد سابق خود شروع به کار کرد تا اینکه در سال ۱۹۷۹، دفتر مستقل معماری خود را در لندن راه‌اندازی کرد. اغلب آثار حدید انعکاس آمیزه‌ای از ساختمان‌سازی، زمین‌شناسی و مناظر اطراف است. آثار و طراحی‌های او با حرکت و جریان‌داشتن، ضمن پیروی از هندسه نااقلیدسی، نظم جدیدی را در فضا ایجاد می‌کنند. معماری زاها حدید را می‌توان تلاش برای ایجاد پلی میان مدرنیسم متقدم و عصر دیجیتال دانست. پیش‌تر در همین جریده درباره حدید نوشته بودیم: «آنچه زاها حدید و کارهایش را متمایز می‌کند شاید تجربه‌های خاص او از محیط پیرامونش در جایگاه دختری بغدادی و بعدها دانشجوی معماری است. او متعلق به اندیشه‌ای مدرن است که برمبنای آن تنها طراحی روشنفکرانه می‌تواند پیشرفت‌های اجتماعی ایجاد کند. او در یکی از اولین خانه‌های مدرنیستی در بغداد بزرگ شده است و در قالب دانش‌آموزی جوان، از بالکن مدرسه‌اش، ساختار جیو پونتی را برای وزارت برنامه‌ریزی عراق نظاره کرده است که ورود عراق به دنیای مدرن را نشان می‌دهد. او مدرنیته را در قالب پروژه‌ای می‌دید که هنوز تمام نشده ولی همانند هدفی فراموش‌شده است. پس ساختمان‌هایش رویایی فراموش‌شده را احیا می‌کنند. مرکز علوم فائنا هم‌اکنون، زنده‌ترین بیان از این رویکرد حدید است و مدلی انسانی برای آینده را به شکلی معاصر ارائه می‌کند». همچنین درباره این معمار «روان مور» پیش از این در انتهای مقاله‌اش تحت عنوان «زاها حدید: ملکه منحنی‌ها» در روزنامه گاردین آورده: «زاها حدید بر تارک زمانه خود نشسته است. او در جهانی که بدل به کانون‌های قدرت و ثروت شده، به پاسخ‌گویی نیازهای درحال ظهور اجتماعی نشسته. درست است، باید پذیرفت واقعیت جهان کنونی را، اما راهی که حدید تا اینجا پیموده و آنچه به آن دست یافته، عمیقا دور از ایده‌آل‌هایی است که زمانی بر آنها پافشاری می‌کرد. به گمان بسیاری آنچه حدید را جذاب کرده برآمد کشمکش یا تنش همیشگی میان من هنرمندانه و روح اجتماعی‌اش است، اگرچه کنش معمارانه او غالبا روح اجتماعی مطلوبش را به حاشیه رانده یا ندیده انگاشته». و در ادامه نیز نوشته: «زاها حدید به معنای واقعی کلمه، فرزند انقلاب است، بحث بر خلف یا ناخلف‌بودنش است، او درک زیبایی‌شناسانه ما از آینده پیش‌رو را عمیقا تغییر داده است، زبان معماری او به آثاری منتج شده که همچون اجسامی غریبه در بافت شهرهای ما سقوط کرده‌اند. وجه غامض تفسیر آثار او، به گمان نگارنده، ریشه در همین گزاره دارد؛ او به نوعی نقطه تلاقی حداقل چهار روایت انقلابی قرن بیستم است».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.