هر روز نوروز بسازید
علیاکبر گلقندشتی- پژوهشگر
کشور ایران با سابقه چندینهزارساله از قدیمیترین تمدنهای انسانی است. ایرانیان سنت، آداب و رسمهایي در کشورداری، ازدواج، تجارت، دیدوبازدید و خانهداری، آیین خاکسپاری و... داشتند و بر اساس آنها امپراتوری ایران را اداره میکردند. این تمدن در طول حیات خود فرازوفرودهای فراوانی داشته و با فرهنگها و تمدنهای مختلفی مواجه شده است. از مهمترین پیشامدها برای تمدن ایران، مواجهه با تمدن اسلامی است. سرزمین ایران بعد از رحلت پیامبر (ص) برای گسترش اسلام مورد هجوم قرار گرفت و بخشهای وسیعی از آن به کنترل مسلمانان درآمد. به نظر میرسد این اتفاق افزون بر خارجکردن مواجهه طبیعی دو تمدن با یکدیگر، در رفتار ایرانیان نیز تأثیرگذار بود؛ حتی ایرانیان در مقابل مذهب تبلیغی حکومت اموی و عباسی، تشیع را به عنوان مذهب خود انتخاب و شهرهای قم، ری، مدائن و انبار را به مهمترین مراکز شیعیان تبدیل کردند. چگونگی برخورد امامان شیعه (ع) با سنتها و سیرههای ایرانیان یا چگونگی تطبیق این سنتها با معارف اهل بیت، کمتر گزارش شده است و نیاز به تحقیق بیشتر دارد. ازجمله سنتهای ایرانیان، جشن تحویل سال و استقبال از فصل بهار «نوروز» است. این سنت را ایرانیان در زمان ائمه ادامه دادند و مراسم خاص آن را برگزار میکردند. بنابر روایتها، ایرانیان برای امیرالمؤمنین (ع) هدیه نوروزی پیشکش آوردند، فرمودند: «این (هدیه) چیست؟» گفتند: «یا امیرالمؤمنین (هدیه) روز نوروز است» امام علی (ع) فرمود: «هر روز را برای ما نوروز بسازید» همچنین امام صادق (ع) به «معلیبن خنیس» در روز «نوروز» به استفاده از عطر، لباس تمیز پوشیدن و خواندن نماز مستحبی توصیه میکند. واکنش امام معصوم به خبر «نوروز» دلالت بر تأیید سنت ایرانیان دارد.
البته در زمان خلافت امیرالمومنین (ع) سنتهای دیگری نیز در میان ایرانیان وجود داشته و امیرالمؤمنین از ایرانیان خواستهاند از این سنتها پرهیز کنند. از بررسی روایات معلوم میشود سنتها وقتی در تعالی انسان یا درکاستن رنج دیگر انسانها تأثیرگذار هستند، اهل بیت (ع) از پذیرش یا عمل به آن پرهیز نمیکنند ولی اگر باعث شدت ایجاد عادات زشت در جامعه شوند امامان معصوم از آن پرهیز میدادهاند. امیرالمؤمنین و امام صادق (ع) وقتی در «نوروز» صفا، صمیمیت و جشن حیات طبیعت را میدیدند از آن استقبال میکردند؛ ولی وقتی «نوروز» وسیلهای برای استبداد شد، امام موسی کاظم (ع) از تأیید آن خوددداری فرمودند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.