شرق غرب
مازیار خسروی.سرپرست روزنامه «شرق» استان کرمانشاه
همهچیز از یك گپوگفت دوستانه در نوروز سال 93 شروع شد. با چند نفر از رفقای دوره نوجوانی در كافهای نشسته بودیم و از هر دری سخن میگفتیم. برای من كه سالها از زادگاهم دور بودم، دیدن اینكه مشكلات و مسائل فرهنگی كرمانشاه پس از نزدیك به دو دهه، كموبیش بدون تغییر و بهبود ماندهاند شگفتانگیز و درعینحال دردناك بود. بقیه دوستان نیز بر همین نظر بودند. گفتیم و گفتیم تا بحث رسید به اینجا كه اصلا جوهر مسئله چیست و ریشه درد كجاست؟ یكی گفت بدترین درد ما این است كه فرصت و مجال سخنگفتن از دردهایمان را نداریم. دردهایمان آنقدر در اندرون ذهن و دلمان آماس میكند و شخصی میشود كه فراموش میكنیم شاید كسی كه شانه به شانهات از كوچه میگذرد یا در خیابان از روبهرو میآید، با تو «درد مشترك» و لاجرم «درمان مشترك» داشته باشد. یكی از میان جمع گفت كاش میشد همینها كه میگوییم و میشنویم را با دیگران به اشتراك گذاشت. دیگری گفت: «نشریه! باید نشریه منتشر كنیم» فكر چندان بكری نبود؛ اما به اندازه كافی خیالانگیز و زیبا بود. رؤیاپردازان و خوشبینان جمع، سریع كاغذ و قلم درآوردند و مشغول ردیفكردن نامهای پیشنهادی شدند. برخی حتی تا انتخاب رنگ و نحوه طراحی «لوگو» پیش رفتند. واقعبینان اما فكرشان رفت سراغ هفتخانِ گرفتن مجوز و سرمایه... در سر من اما سودایی از همین جنس ولی از شكلی متفاوت افتاد. سالها در این اندیشه بودم كه تربیت كادر حرفهای روزنامهنگاری- در كشور به طور عام و در كرمانشاه به طور خاص- از خود روزنامه لازمتر و واجبتر است. وقتی كادر حرفهای، ورزیده و برخوردار از تجربه عملی روزنامهنگاری تربیت شد، روزنامه حرفهای نیز درست میشود كه به قول مولانا «چون که صد آمد نود هم پیش ماست». این البته صورت مسئله است؛ چراكه اهل فن بهروشنی میدانند كادر حرفهای و ورزیده روزنامهنگاری جز از راهِ كار حرفهای در روزنامه تربیت نمیشود. مشكل، شبیه پارادوكس باستانی مرغ و تخم مرغ است: روزنامه حرفهای نداریم چون روزنامهنگار حرفهای نداریم و بالعكس. به ذهنم رسید كه میتوان مسئله و راهحل را در یك میانبر اورژانسی به هم گره زد و یككاسه كرد: ضمیمه استانی «شرق»؛ جایی كه میشود زیرِ سایه لوگوی معتبر آن، علاقهمندان به آموختن حرفه روزنامهنگاری را اندكاندك آموزش داد و از دل آزمونوخطا و تجربهاندوزی آنان، در امتداد زمان، به هدفی بزرگ رسید. یك روزنامه حرفهای استانی با كادر حرفهای بومی. پس از پایان تعطیلات، این فكر را با مدیرمسئول در میان گذاشتم. استقبال و روی گشادهاش دستمایه دلگرمی آغاز كار شد؛ بهویژه آنكه درخت تناور «شرق» كنونی، روزی نهچنداندور نهال كوچكی بوده در گوشهای از ایران و از آنجا به بقیه این سرزمین ریشه و شاخه گسترانده است. پس از آن قرار شد كار را با یك آموزش فشرده به دوستداران و داوطلبان خبرنگاری آغاز كنیم. به همت دوستان، اطلاعیهای كوچكی چاپ و در برخی مكانها كه گمان میكردیم احتمالا بیشتر محل گذر و پاتوق علاقهمندان است، پخش كردیم. كتابفروشیها و دانشگاهها در اولویت بودند. نخستین جلسه كارگاه آموزش روزنامهنگاری «شرق كرمانشاه» را هرگز فراموش نمیكنم. «نظامالدین سوهانی»، مدیر چاپخانه نظام قبول زحمت كرده و در آموزشگاهی كه در طبقه بالای چاپخانهاش بود و احتمالا هنوز هم هست، كلاسی را برای دو ساعت اجاره كرد. روزبه حبیبیان، مسئول پخش و سپس جمعآوری فرم درخواست متقاضیان بود. خیلیها همت كردند تا در نهایت در یك بعدازظهر پنجشنبه بهاری، نزدیك به 40 نفر قلم و كاغذ به دست برای آموختن مبانی نخستین روزنامهنگاری گرد هم آمدند و چرخ «شرق غرب» آهستهآهسته به گردش افتاد. بسیارانی از آن جمع اكنون به هر دلیل در جمع ما نیستند. برخی نیز در میانه راه به ما ملحق شدند. «شرق كرمانشاه» اما اكنون افتان و خیزان، با همه كاستیها و نارساییها پیش میرود. سال 93 میانگین انتشار ما بیش از یك ماه بود. اكنون به دو هفته رسیدهایم و امیدواریم در سالی كه آغاز میشود هفتهای یك بار میهمان مردم كرمانشاه باشیم. به گواهی دوست و دشمن، در این مدت نه قلمفروشی كردهایم نه فحاشی. خدای را به یاری میطلبیم كه در آینده نیز چنین شود. خبرنگاران «شرق كرمانشاه» هنوز به معنای واقعی كلمه حرفهای نشدهاند؛ اما كارشان به سطحی رسیده است که در بسیاری موارد قابلیت انتشار در روزنامه سراسری را دارد. در نخستین شماره كه بر تارك آن عنوان «اینجا چراغی روشن است» حك شده بود نوشتیم: «شهر ما این روزها بیش از همیشه، به غریبهای آشنا میماند؛ جایی که در آن زاده شدی و قد کشیدی، انگار جایی در دوردست خاطرهها، در غبار زمان گم شده و از یاد رفته است. این پیکره سنگ و سیمان، بیشتر به صورتکی بزکشده با جراحی پلاستیک میماند که حس زیبایی را نهتنها برنمیانگیزد، در بطن و نطفه میکُشد. نامها و نشانهها در ذهنت تداعی میشوند، خانههای و خیابانها اما غریبهاند. با گامهای امروزی اگر در کوچههای دیروزی قدم بزنی، کمتر سرای آشنایی خواهی دید با اینکه هنوز دیرسالی از روزهای کودکی نگذشته است. یک کرمانشاهی اگر 10 سال پیش، از این شهر رفته باشد، ممکن است امروز در کوچهپسکوچههای شهری که روزگاری گهوارهاش بوده گم شود؛ از بس که تیشه زدهاند بر پیکر این دیار و خراشیدهاند اینجا و آنجا را. راست گفتهاند که ما در جامعهای «کلنگی» زندگی میکنیم که عمر همه نهادها و نهادهها در آن کوتاه و گذراست... این چراغ اکنون به بیستون رسیده و قرار است در این خانه بسوزد. جمعی از جانهای شیفته این دیار، گرد هم آمدهاند تا به قدر توشوتاب خود، علیه فراموشی پیکار کنند و از خود و از شما بگویند. بیش و پیش از همهکس به کمتوانی و ضعف خود آگاهند و میدانند آنچه عرضه میکنند، نه شایسته نام و تاریخ کرمانشاه که درخور توان اندک آنهاست. سرمایهای ندارند جز آتشی که در جانشان شعله میکشد و اعتمادی که امیدوارند در پی این باهمبودن از شما وامدار شوند. بااینهمه رؤیایی در سر دارند؛ رؤیای کرمانشاهی زیباتر، شکوفاتر و سبزتر. با این امید همراه شوید و این جوانه را با قلبهایتان آبیاری کنید...» هنوز بر سر آن امید هستیم. می دانستیم كار دشواری است؛ اما نه به این دشواری. میدانستیم كه شیرین است؛ اما نه به این شیرینی. در این نزدیك به دو سال، بارهاوبارها تا مرز سقوط در دره ناامیدی پیش رفتهایم. تا یك قدمی بخشیدن عطای دیدار به لقای دشواری كار. بارها مشكلات مالی و مضیقه زمانی و فشار كاری، طاقت را به آستانه طاقشدن كشانده است. بارهاوبارها با خود گفتهایم «...این دیگر شماره آخر است. چهار گوشه گود را میبوسیم و خلاص...»؛ اما هر بار وجود بچههای پراستعداد و علاقهمند كرمانشاه برهان قاطع ماندن و ادامه كار شدهاند. آری، ما را به سختجانی خود این گمان نبود ... .
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.