فکر نمی کردم توافق اینقدر طول بکشد
قرار سالنامه 94 روزنامه «شرق» اين بود كه سؤالات اقشار مختلف جامعه را از مقامات و مصاحبهشوندگان بپرسيم. يكي از پرمخاطبترين مصاحبهشوندهها در اين بين، محمدجواد ظريف بود. مخاطبان از او از زير و بم مذاكرات ميپرسيدند، بسياري فقط تشكر ميكردند. البته كمبود وقت مصاحبه موجب شد نتوانيم همه سؤالات مردمي را از ظريف بپرسيم؛ تلاش كرديم چند سؤال مهم گلچين کنیم و بپرسيم كه ظريف هم به همه آنها با صبوري پاسخ داد. آذرمهر، 47 ساله: مهر ماه 92 که مذاکرات را در نیویورک شروع کردید، فکر میکردید به توافق برسید؟ بله، فکر میکردم که به توافق برسیم و احساس میکردم که رسیدن به توافق، چندان دشوار نباشد؛ اما واقعیت را بگویم فکر نمیکردم رسیدن به توافق اینقدر زمان بخواهد؛ البته الان که به گذشته و آینده نگاه میکنم معتقدم زمانیکه صرف توافق کردیم، ضروری بود. من احساس میکردم که میشود با توافق کلیتری موضوع را به نتیجه رساند؛ اما به نظر میرسد با میزان سوءظنی که طرفین نسبت به هم دارند و این سوءظن در طول مذاکرات، بهویژه درباره نحوه اجرای توافق اولیه ژنو و ایرادهایی که در نحوه اجرای توافق ژنو خیلی برجسته شد، همگی به این نتیجه رسیدیم که باید تا حد زیادی جزئیات را وارد توافق کنیم؛ وگرنه در مرحله اجرا به اختلاف برخواهیم خورد. یکی از عللی که در مرحله اجرا، فعلا تاکنون اختلاف زیادی نبوده و ما توانستیم خیلی زودتر از موعدی که خیلیها فکر میکردند به روز اجرا برسیم، به این دلیل است که تقریبا هر کاری که باید صورت میگرفت، انجام داده بودیم. اگر خاطرتان باشد بعد از توافق ژنو، دو ماهی طول کشید که آن توافق را که خیلی به اقدامات مقدماتی نیاز نداشت، اجرائی کنیم، به خاطر اینکه توافق، نقاط ابهامی داشت که برای اجرائیکردنش نیاز به مذاکره بیشتری بود؛ اما در رسیدن به برجام با سابقه و تجربهای که از آن موقع داشتیم، توانستیم وارد جزئیات بیشتری شویم؛ البته به دلایل سیاسی و فنی، زمانهایی را هم از دست دادیم که تا حدی اجتنابناپذیر بود. وحید، 22 ساله: کدامیک از همتایانتان را در جریان مذاکرات از لحاظ شأن دیپلماتیک و رفتار و سابقه کاری بیشتر میپسندید؟ جوابدادن به این سؤال دشوار است. من گفتم روی شخصیتهای تاریخی قضاوت نمیکنم، چه برسد راجع به شخصیتهای معاصر (میخندد). احساس میکنم مذاکرات، مذاکراتی بسیار جدی بود. خیلی جالب بود که این شش وزیر خارجه با جدیت وارد ریز مذاکرات و بحثها میشدند و نظر و پیشنهاد میدادند. خیلی قابل توجه است که شش کشور بزرگ دنیا در حوزهای در سطح وزیر خارجه، آنقدر دقت و ورود داشته باشند؛ لذا من معتقد هستم مذاکرات جدی بود و همه طرفهای مذاکره، یعنی هم شش وزیر و هم خانم اشتون و هم خانم موگرینی، طرفهای جدی مذاکرات بودند که بیش از حدی که شما از یک وزیر توقع دارید، در موضوعات ریز وارد میشدند. مهدی، 36 ساله: به نظر میرسد از ابتدای مذاکرات تا الان، نوع و سطح رابطه شما با آقای کری تغییر کرده است و یک همدلی و نزدیکی نگرشی و رفتاری بین شما دو نفر به وجود آمده است. شما شخصیت آقای کری را چگونه میبینید؟ من ارتباط خودم با وزیرخارجه آمریکا را با عباراتی که شما گفتید، تعبیر نمیکنم؛ بلکه احساس میکنم امکان مفاهمه و گفتوگو بین ما ایجاد شده است؛ البته برخی اوقات اتفاقاتی در حاشیه مذاکرات میافتد که باعث میشود آن تفاهم و حس مشترک شکل نگیرد. بهویژه در مواردی که دولت آمریکا مجموعه اقداماتی انجام میدهد که با آنچه تعهد کرده بود، مغایرت دارد. کماکان هم درباره اجرای تعهدات آمریکا همینطور است. اگر بشود این تعهدات را دو قسمت کرد، یک قسمت تعهداتی است که باید با صدور اعلامیه و بیانیه و دستور و مقررات داخلی اجرا میکردند که آنها را انجام دادند؛ اما یک قسمت هست که نیاز است دستکم دولت آمریکا با اراده سیاسی وارد مرحله اجرائیکردن تعهداتی شود که روی کاغذ اعلام کرده است. حالا ما از مجموعه حاکمیت آمریکا، ازجمله کنگره توقعی نداریم؛ اما این توقع از دولت آمریکا هست. خب اینجاست که شما میبینید گرایشهای مختلف حتی منافع سازمانی در بین دستگاههای مختلف دولت آمریکا هست؛ بنابراین اتفاقاتی که میافتد به ادراک و مفاهمه مشترک بنده و آقای کری کمکی نمیکند. یوسف، 65 ساله: یک سؤال مردمی دیگر که در حوزه شخصی شما قرار دارد: برخی خواستهاند از شما بپرسیم ابتدای مذاکرات شما ریش پروفسوری داشتید که کاملا هم جلب توجه میکرد. چرا مدل محاسنتان را تغییر دادید؟ (میخندد) تنوع چیز خوبی است، یک مقدار آن مدل را امتحان کردیم و حالا هم اینگونه. بههرحال شرایط ظاهری انسان ایجاب میکند که قیافهاش تغییر کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.