قوميت در ايران مانع ارتقای مديريتي نيست
محمدحسن نجمی
امسال تصمیم بر این شد به جای مصاحبه، از مردم در کف خیابان سؤالاتی شود تا کمی ساختار و سؤالات تغییر پیدا کند. حجتالاسلام «علی یونسی» که سالها به عنوان وزیر اطلاعات در دولت اصلاحات خدمت کرده، پس از تشکیل دولت «حسن روحانی»، به عنوان دستیار ویژه رئیسجمهوری در امور اقوام و اقلیتهای دینی و مذهبی مشغول فعالیت است. بههمیندلیل و متناسب با سِمَت «علی یونسی»، سؤالاتی از شهرهای مرزی جمعآوری شد تا آقای دستیار به آنها پاسخ دهد. موضوع اکثر سؤالات هم معلوم بود: مشکلات در استانهای مرزی و همچنین سؤالاتی درباره اقلیتها. به غیر از سؤالات مردمی، از دو نماینده اقلیتها در مجلس شورای اسلامی -یعنی «سیامک مرهصدق» نماینده کلیمیان، «کارن خانلری»، نماینده ارامنه شمال کشور - و «حامد قادرمرزی»، نماینده قروه و دهگلان در مجلس درخواست کردیم که سؤالاتشان را براي ما بفرستند تا در قالب سؤال کارشناسان برای دستیار ویژه رئیسجمهوری ارسال كنيم. مشروح سؤالات و پاسخهای حجتالاسلام یونسی در ادامه آمده است:
محمد از تهران: با توجه به بستهشدن محل نماز جماعت اهل سنت در تهران، برنامهای برای ساخت و فعالیت مسجد اهل سنت در ایران وجود دارد؟ سیاست کلی نظام از زمان حضرت امام تاکنون، حمایت از حقوق همه مذاهب، ازجمله اهل سنت و مشارکت آنان در اداره کشور بوده است و هماکنون هم برادران اهل سنت ما به تناسب جمعیت، از امکانات برخوردارند. هزاران مسجد و مدرسه و مکان مذهبی دارند و در تهران هم نمازخانههای فراواني دارند. موضوع تخریبی هم که مطرح کردید مربوط به تخریب بخشی از یک نمازخانه بود و نه مسجد که بهظاهر به خاطر تخلفات شهرداری بوده است؛ اگرچه از نظر ظاهری حق با شهرداری است؛ اما درعینحال، حرکت نسنجیده، تحریکآمیز و بدی بود که با کمال تأسف در آن موقعیت حساس و همزمان با هفته وحدت صورت گرفت و دولت هم از آن اتفاق بسیار ناراحت است و ریاست محترم جمهوری دستور پیگیری فوری و حل آن را داده است و ما هم همچنان به دنبال حل آن هستیم؛ اما بههرصورت این حرکت، بهانه به دست گروههای مخالف وحدت شیعه و سنی داد. در پاسخ به بخش دوم سؤال باید بگویم دولت برنامهای برای احداث مسجد نه برای شیعه و نه سنی ندارد. احداث مسجد قاعدتا از سوی خود مردم و در مواردی، با کمک شهرداریها صورت میگیرد؛ البته دولت هم حمایت کلان از اینقبیل اقدامات میکند. چرا برای شهرهای اهل سنت، از مدیران بومی استفاده نمیشود؟ در مناطقی مثل کردستان و بلوچستان که بیشتر ساکنان آن، برادران اهل سنت هستند و خیلی از شهرهای دیگر، عمده و اکثریت مدیران، از برادران اهل سنت هستند و در سِمتهایی مثل شهرداری، فرمانداری، بخشداری و مسئولیتهای اداری اشتغال دارند و درواقع از گذشته بوده و در این دولت نیز تقویت شده است. برادران و هموطنان اهل سنت ما همچنین در سمتهای مشاورت و معاونت استانداری و حتی وزارتخانهها و سازمانهای مستقل و مهم اقتصادی نیز حضور دارند و بهتازگی انتصاباتی در پستهای سیاسی و دیپلماتیک هم انجام گرفته است؛ ولی این چیزی نیست که به آن راضی باشیم. دولت به دنبال آن است که در این جهت، عدالت کاملتری برقرار شود و برای رفع احساس تبعیض و تحقیر، جدی است و شخص آقای رئیسجمهوری به این موضوع و بهویژه رفع محرومیت و اشتغالزایی حساس هستند و بر رفع آنها تأکید دارند. بنابراین دولت در فرصتهای مناسب به این امر توجه بیشتری میکند و دبیرخانه شورایعالی امنیت ملی برای رفع این احساس تبعیض، درصدد تدوین پیشنهاد و اتخاذ استراتژی ملی با توجه به سیاستهای مقام معظم رهبری و رئیسجمهوری است. پیام از کرمانشاه برای کمشدن مشکلات پیروان یارسان که شما دیداری هم با آنها داشتید، چه اقداماتی کردهاید؟ مقامات محلی، از سطح استانداری و ادارات کل، موظف شدهاند مشکلات فرقه اهل حق یا یارسان در محدوده قانونی رفع و حل شود و مانع از اعمال رفتار خودسرانه گروههای افراطی باشند و تابهحال هم اقداماتی صورت گرفته و نشستهایی داشتهایم و موانع هم تا حدود بسیاری رفع شده است؛ ولی مسئله همچنان در حال پیگیری است و البته انتظارات و توجهات بحقی هم وجود دارد و مردم کرمانشاه نیز با این گروه از ایرانیان و هیچ فرقه و مذهب دیگری مشکلی ندارند.
عیسی از ایلام در ایلام به دلیل نامناسببودن راهها، روزانه چندین تصادفِ منجر به فوت داریم. آیا برای رفع تبعیض و توزیع عادلانه امکانات، توجهی به این مناطق میشود؟ استان ایلام که همه جمعیت آن شیعه است، از محرومترین استانهای کشور است. بهطورکلی محرومیت مناطقی که اهل سنت بیشتری در آن سکونت دارند، به دلیل اهل سنت بودن نیست؛ بلکه دلایل خاص خودش را دارد. ایلام شیعه است و مردم آن منطقه، محرومترین هم هستند؛ بنابراین میبینیم مذهب یا قومیت دلیل محرومیت نیست؛ کُردبودن، لُربودن یا آذریبودن هیچکدام دلیل محرومیت نیستند. ممکن است تأثیر داشته باشد؛ اما علت اصلی نیست. بههرصورت، رفع محرومیت در دو استان ایلام و سیستانوبلوچستان باید در اولویت دولت باشد؛ البته همینطور هم بوده و رئیسجمهوری به این استانها سفر کرده است و برنامه گستردهای برای این استانها اعلام شده و مردم این را میدانند؛ ولی محرومیت زیاد است و دولت هم محدودیتهای فراوان دارد. از سویی ایلام این شانس را دارد که موقعیت و برکت زیارت عتبات عالیات وجود دارد و مسیری مهم برای عبور زائران است. این فرصتی طلایی برای ایلام است و باید از این فرصت برای حل مشکلات اقتصادی این منطقه استفاده و اقدام کرد. بیانیه 10 مادهای ستاد آقای روحانی درباره اقوام، هنوز به طور کامل اجرائی نشده است. آیا بر اساس بند پنج بیانیه، برای تقویت فرهنگِ اقوام، بودجهای تخصیص یافته است؟ بهطور ناقص و با محدودیتها و امکانات محدود دولت، کارها و اقداماتی صورت گرفته است و مهمتر از هرچیز، سیاستهای دولت، نگاه منفی به اقوام و مذاهب را کاملا تغییر داده که در جای خود، حرکت بسیار خوبی بوده است و تعیین نماینده ویژه رئیسجمهوری در امور اقوام هم به نوبه خود، بسیار مؤثر بوده است. ما با سازمانهای دولتی برای رفع مشکلات اقوام، در ارتباط نزدیک هستیم و همانطورکه حتما شنیدهاید، نشستها، همایشها، مقالهها و ... انجام گرفته و نوشته شده و حرکتهای زیادی برای تقویت فرهنگِ حمایت از اقوام و مذاهب و ادیان شکل گرفته است. براساس بند 2، آیا مشارکت عادلانه از اقوام در مدیریت کشور اتفاق افتاده است؟ در خودِ دولت، تعداد زیادی از وزرا به اقوام تعلق دارند. دو وزارتخانه کلیدی مثل کشور و نفت، به کُردها تعلق دارد و امروز بسیاری از پستهای مهم و اساسی و بنیادی در اختیار آذریهاست و در یک کلمه میگویم که قومیت در ایران، مانعی برای ارتقا در هیچ پُستی و موقعیت مدیریتی نیست؛ حتی امنیتیترین پستها ... .
عبدالوهاب ایراننژاد؛ کارمند؛ 45ساله از چابهار با توجه به رأی اول مردم بلوچ در سطح ملی به رئیسجمهوری، سپردن پستهای مدیریتی به نیروهای قوم بلوچ، رقم بالاتری نسبت به دوره پیش نشان نمیدهد؟ یکی از توفیقات آقای روحانی، اقبال هموطنان در استانهای کردستان و سیستانوبلوچستان و بسیاری از مناطق اقلیتنشین در کنار سایر هموطنان به ایشان بوده است. بیش از 80 درصد واجدین شرایط در این مناطق، به ایشان رأی دادهاند و این موضوع حاکی از امیدواری آنان به اقدامات و برنامههای دکتر روحانی است. تشکیل دستیاری ویژه از سوی ایشان نیز بههمیندلیل صورت گرفته که توجه بیشتری به این مناطق صورت گیرد و اهتمام دولت نیز رفع برخی محدودیتها و تبعیضها است که شاید به این مناطق روا داشته شده است. برنامهریزی برای ایجاد مناطق آزاد تجاری در این استانها با هدف ایجاد اشتغال و ارتباط با مرزنشینان کشورهای همسایه و رونق اقتصادی و رفع محرومیت از این مناطق صورت گرفته است؛ ولی کافی نیست. امیدواریم در این دوره و دوره بعدی که آقای روحانی بار دیگر، سکان مدیریت اجرائی کشور را به دست گرفتند، برنامهریزیهای کوتاهمدت و بلندمدت، با همت و همکاری خودِ اقوام، به عنوان شهروندان ایرانی عملیاتی شود. ضمنا باید گفت مدیریتهای اقتصادی و سیاسی و فرهنگی در این مناطق، در اختیار هموطنان اهل سنت است. سالهاست هیچ کتاب و اثری از نویسندگان بلوچ، مجوز چاپ و نشر نگرفته است. به عنوان دستیار و پیگیر مطالبات اقوام و مذاهب، چه پاسخی دراینباره دارید؟ چاپ و نشر آثار اقوام و مذاهب، شبیه جاهای دیگر است. ممکن است در برخی مناطق، محرومیتهایی باشد؛ ولی سیاست وزارت ارشاد، حمایت از آنها در محدوده قانون است و البته از چاپ آثار تحریکآمیز قومی و مذهبی و افراطی باید جلوگیری کرد و فکر میکنم در این زمینه همه با یکدیگر همنظر باشیم.
محمدرضا دوستکام؛ 35ساله از ایرانشهر رسانه ملی چهره بسیار بدی از مردمان این خطه ارائه میکند. در هفته نیروی انتظامی در فیلمهایی که نشان میدهند، افراد قاچاقچی و خلافکار را با لباس محلی بلوچی نشان میدهند. خب اگر اعتراضی هست میتوانند به مقامات محلی مراجعه کرده و اعتراض قانونی کنند؛ اما واقعیت این است که رادیو و تلویزیونهای محلی ما به زبان محلی برنامه پخش میکنند و برنامههایی با هدف تقویت زبان محلی و فرهنگ محلی تولید میشود و میدانیم که در مراکز آموزشی ما کُرسیهای زبان کُردی تأسیس شده و تقویت میشود. تلویزیون ما دائما ادبیات و موسیقی محلی در سطح ملی پخش میکند. مدیران، با لباس محلی بر سر کار حاضر میشوند یا از خوزستان، عربها و از بلوچستان، بلوچها با لباسهای محلی حتی در مجلس شورای اسلامی حضور دارند یا اینکه شاهدیم در سالهای گذشته، دهها اجلاس ملی و نمایشگاه در تأیید آداب و رسوم محلی و لباسهای محلی برگزار شده و در سراسر دنیا هم به نمایش درآمده است. توریستهای اقوام را با لباس محلی میبینیم و نمایشگاههای غذاهای سنتی محلی با پوشش محلی و آداب و رسوم محلی برگزار میشود و همه اینها در تهران به نمایش درمیآید. همه این توضیحات را دادم که احیانا آن ذهنیت احساس تفاوت در میان اقشار و اقوام کشور برطرف شود. همه یک هویت اصلی داریم و آن هویت ایرانی و ملی ماست.
سیامک مرهصدق؛ نماینده کلیمیان در مجلس شورای اسلامی چه اقدام عملی برای تحقق کامل حقوق شهروندی انجام شده است؟ و برای استفاده از تواناییهای پیروان ادیان توحیدی در سِمتهای مدیریتی، چه موانعی وجود دارد و چه گامهایی برداشته شده است؟ در مرحله نخست، همین که رئیسجمهوری بلافاصله پس از آغازبهکار، دستیار ویژهای برای اقوام و اقلیتهای دینی و پیگیری امور آنها ایجاد میکند، معنایش این است که برای رئیسجمهور و دولت تدبیر و امید، رعایت حقوق شهروندی، بدون توجه به نوعِ مذهب و دین و فرهنگ و قوم، در اولویت است. اقدامات عملی را هم در پاسخهای قبلی به طور مختصر توضیح دادم. حرکتهایی در زمینه سیاسی و اقتصادی و اجتماعی صورت گرفته و همایشها و جلسات مشترکِ فراوان میان رهبران مذهبی و اقوام بهطور مرتب و دورهای برگزار میشود. حضور آقای دکتر مرهصدق، در مجلس، به عنوان نماینده اقلیتی که جمعیتش بسیار اقلیت است، بهترین گواه بر رعایت حقوق شهروندی است و این دولت، تاکنون تلاش زیادی کرده که حقوق اقلیتهای کلیمی ایران بهطور ویژه پیگیری شود. در دولت تدبیر و امید، قدمهایی برداشته شده که به گواهی مسئولان و رهبران کلیمی، سابقه نداشته است؛ البته موانع حقوقی و قانونی هم وجود دارد که خود آقای مرهصدق باید تلاش کنند این موانع از طریق مجلس برداشته شود.
کارن خانلری، نماینده ارامنه شمال کشور در مجلس شورای اسلامی بودجه اقلیتها در دولت آقای روحانی چقدر افزایش یافته است؟ و چرا به میزانی که در بودجه اعلام میشود، عمل نمیشود؟ اقلیتها در بودجههای سالانه دولت، ردیف بودجه دارند و باید دولت کمک کند؛ اما کلا دولت با مشکل بودجهای مواجه است و این سؤال، فقط متوجه این بخش از هموطنان نیست؛ بلکه متوجه اقشار و سازمانهای مختلف است و دولت محدودیتهایی دارد که امیدوارم مرتفع شود. ما سال 92 پس از پیروزی آقای روحانی به ایشان نامهای دادیم كه برای معاونت و مشاورت نیرو، آموزشوپرورش و علوم از نیروهای متخصص استفاده شود؛ چراکه در جامعه ارامنه افرادی را داریم که به لحاظ تخصصی در سطح بالایی قرار دارند؛ اما به این نامه هنوز جوابی داده نشده است. چه اقدامی دراینباره صورت گرفته است؟ در کشور ما ارامنه در موقعیتها و مناسب مهم اجتماعی و اقتصادی حضور دارند و بارها با نام مورد تشویق هم واقع شدهاند. این هموطنان عزیز در موقعیتهای مهم ملی، علمی، ورزشی و اجتماعی قرار دارند و همیشه از آنها نام برده شده و یاد میشود.
حامد قادرمرزی، نماینده قروه و دهگلان در مجلس شورای اسلامی ستاد آقای روحانی پیش از انتخابات بیانیهای 10 بندی منتشر کرد که به بیانیه اقوام معروف شد. جنابعالی برای عملیاتیکردن آن بیانیه چه کردهاید؟ فکر میکنم در بخشهای قبلی به اندازه کافی دراینباره پاسخ داده شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.